Addaw, joan hasierara Egin dohaintza
wcag2.0

Irizpidea 1.1.1 - Testua ez den edukia (A)

ADDAWk euskarara egindako itzulpen ez-ofiziala da hau. Akatsak izan ditzake: dokumentu ofizial eta arauemaile bakarra W3Cren Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 jarraibideen ingelesezko jatorrizkoa da. Gaztelaniaz ere irakur dezakezu.

Erabiltzaileari aurkezten zaion testua ez den eduki orok helburu bera betetzen duen testu-alternatiba bat du, jarraian zerrendatzen diren egoeretan izan ezik. (A maila)

Betetze-irizpide honen helburua

Betetze-irizpide honen helburua da testua ez den edukiaren bidez transmititzen den informazioa irisgarria izatea testu-alternatiben bidez. Testu alternatiboak dira informazioa irisgarri egiteko bide nagusia, erabiltzailearen beharrei hobekien erantzuten dien edozein modalitate sentsorialen bidez (bisuala, entzumenezkoa edo ukimenezkoa) interpreta baitaitezke. Testu-alternatibak emanez gero, erabiltzaile-aplikazio desberdinek informazioa modu desberdinetan interpreta dezakete. Adibidez, irudi bat ikus ezin duen pertsona batek pantaila-irakurgailu bati testu alternatiboa ozen irakurrarazi diezaioke; audio-fitxategi bat entzun ezin duen pertsona batek, berriz, pantailan agertzen den testu alternatiboa irakur dezake. Etorkizunean, testu-alternatibei esker, informazioa errazago itzuli ahal izango da keinu-hizkuntzara edo hizkuntza beraren forma sinpleago batera.

CAPTCHAri buruzko oharra

CAPTCHAk gai eztabaidagarria dira irisgarritasunaren komunitatean. Inaccessibility of CAPTCHA dokumentuan azaltzen den bezala, CAPTCHAek berez gizakien gaitasuna muturreraino eramaten dute, prozesu automatizatuak garaitzeko asmoz. CAPTCHA mota bakoitza ezinezkoa izango da desgaitasun mota jakin batzuk dituzten erabiltzaileentzat. Hala ere, oso erabiliak dira, eta Web Edukien Irisgarritasunerako Jarraibideen Lan Taldearen ustez, CAPTCHAk debekatuko balira, webguneek nahiago izango lukete WCAG ez betetzea CAPTCHAei uko egitea baino. Horrek desgaitasuna duten askoz erabiltzaile gehiagorentzako oztopoak sortuko lituzke. Horregatik, Lan Taldeak CAPTCHAri buruzko betekizuna desgaitasuna duten pertsona gehienen beharrak asetzen dituen moduan egituratzea erabaki du, baina webguneek onar dezaketela ere kontuan hartuta. Webgune jakin batean CAPTCHAren bi forma desberdin eskatzeak bermatzen du desgaitasuna duten pertsona gehienek erabil dezaketen formulario bat aurkituko dutela.

Desgaitasuna duten erabiltzaile batzuek oraindik ezin izango dituztenez gutxieneko betekizunak betetzen dituzten webguneak erabili, Lan Taldeak neurri gehigarriak hartzeko gomendioak eskaintzen ditu. WCAG bete nahi duten erakundeek gai honen garrantziaz jabetu behar dute, eta jarraibideen gutxieneko betekizunetatik ahalik eta harago joan beharko lukete. Gomendatutako neurri gehigarrien artean, hauek daude:

Informazio gehigarria

Testua ez den edukiak forma desberdinak izan ditzake, eta betetze-irizpide honek zehazten du nola tratatu behar den horietako bakoitza.

Behean zerrendatutako egoeretako batean ere jasota ez dagoen testua ez den edukiaren kasuan, adibidez, grafiko estatistikoak, diagramak, soinu-grabazioak, ilustrazioak eta animazioak, testu-alternatibei esker informazioa eskuragarri egon daiteke modu desberdinetan interpretatzeko (adibidez, modu bisualean, entzumenezkoan edo ukimenezkoan). Testu-alternatiba laburrak eta luzeak erabil daitezke, komeni denaren arabera, testua ez den edukiaren informazioa transmititzeko. Kontuan izan audioa soilik duten fitxategi grabatuak eta bideoa soilik duten fitxategi grabatuak ere jasota daudela. Zuzeneko audioa soilik eta zuzeneko bideoa soilik duten fitxategiak aurrerago jasotzen dira (ikus honen ondorengo hirugarren paragrafoa).

Kontrol bat den edo erabiltzaileak sartutako datuak onartzen dituen testua ez den edukiaren kasuan, hala nola botoi grafikoak, irudi-mapak edo animazio konplexuak, testua ez den eduki horren helburua deskribatzen duen izen bat eman behar da, pertsonak gutxienez jakin dezan zer den eta zergatik dagoen hor.

Denboraren araberako multimedia duen testua ez den edukia 1.2 jarraibidearen bidez egiten da irisgarri. Hala ere, garrantzitsua da erabiltzaileek jakitea zer den elementu hori orri batean aurkitzen dutenean, zer ekintza egin erabaki ahal izan dezaten. Horregatik, denboraren araberako multimedia deskribatzen duen eta/edo izenburu bat ematen dion testu-alternatiba bat ematen da.

Zuzeneko audioa soilik edo bideoa soilik den edukiaren kasuan, askoz zailagoa izan daiteke audio- edo bideo-edukiaren informazio baliokidea duten testu-alternatibak ematea. Testua ez den eduki mota horretarako, testu alternatiboek etiketa deskribatzaile bat eman behar dute.

Batzuetan, ariketak edo probak zati batean edo osorik testua ez den formatu batean aurkez daitezke. Ematen den entzumenezko edo ikusmenezko informazioa ezin da testu bihurtu, proba edo ariketa zentzumen horietako bat erabiliz ebatzi behar delako. Adibidez, entzumen-ariketa bat baliogabe geratuko litzateke testu-alternatiba bat emanez gero. Ikusmen-gaitasuna garatzeko ariketa batek ez luke zentzurik izango testu gisa, eta testu-alternatibak dituen letreiatze-ariketa bat ez litzateke oso eraginkorra izango. Kasu horietan, testua ez den edukiaren helburua deskribatzen duten testu-alternatibak eman behar dira; jakina, testu-alternatibek ez dute proba ebazteko behar den informazioa eman behar.

Batzuetan, edukiaren asmo nagusia esperientzia sentsorial jakin bat sortzea da, eta hitzek ezin dute hori guztiz adierazi. Adibidez, sinfonia baten interpretazioa, arte bisualeko lanak, etab. Eduki mota horretarako, testu-alternatibek gutxienez edukia etiketa deskribatzaile batekin identifikatu behar dute eta, ahal den guztietan, testu deskribatzaile gehigarri batekin. Edukia orrian sartzeko arrazoia ezaguna bada eta deskriba badaiteke, informazio hori sartzea erabilgarria da.

Batzuetan, gizakia zarela frogatzeko erabiltzen diren testua ez diren ariketak daude. Spam-robotek eta beste programa mota batzuek webgunera sarbiderik izan ez dezaten, CAPTCHA izeneko gailu bat erabiltzen da. Normalean, gaur egungo web-roboten gaitasunetatik harago doazen ikusmenezko edo entzumenezko zereginak izaten ditu. CAPTCHAei testu-alternatiba bat ematea irisgarri egiteko, ordea, robotek erabiltzeko modukoak bihurtuko lituzke, eta horrek haien funtzio nagusia deuseztatuko luke. Kasu horretan, CAPTCHAren helburua deskribatzen duen testu-alternatiba bat eman behar da, eta desgaitasun mota desberdinak dituzten pertsonen beharretara egokitzen diren modalitate desberdinak erabiltzen dituzten forma alternatiboak eman beharko lirateke.

Batzuetan, testua ez den edukia ez dago erabiltzaileak ikusteko edo ulertzeko pentsatuta. Testua ez den edukiaren erabilera horren adibideak dira orriko testua doitzeko erabiltzen diren irudi gardenak, erabilera-estatistikak erregistratzeko erabiltzen diren irudi ikusezinak edo informaziorik transmititzen ez duen eta efektu estetiko bat sortzeko hutsune bat betetzen besterik egiten ez duen izkina biribildu bat. Elementu horientzako testu-alternatibak emateak pantaila-irakurgailuak erabiltzen dituzten pertsonen arreta desbideratu besterik ez luke egingo. Bestalde, edukia batere ez identifikatzeak erabiltzaileak nahastuko lituzke, ez bailukete jakingo testua ez den edukia zer den eta zer informazio galdu duten (egiaz ezer galdu ez badute ere). Horregatik, testua ez den eduki mota hori laguntza-teknologiek ez ikusi egiteko eta erabiltzaileari ezer ez aurkezteko moduan inplementatu behar da.

1.1.1 betetze-irizpidearen onura zehatzak:

  • Betetze-irizpide honek eduki bisuala hautemateko zailtasunak dituzten pertsonei laguntzen die. Laguntza-teknologiek testu-alternatibak ozen irakur ditzakete, bisualki aurkeztu edo braille-sistemara bihur ditzakete.

  • Testu-alternatibek lagundu diezaiekete argazkien, marrazkien eta beste irudi batzuen (adibidez, zirriborroen, diseinu grafikoen, margolanen, hiru dimentsioko irudikapenen), grafikoen, diagramen, animazioen eta abarren esanahia ulertzeko zailtasunak dituzten pertsonei.

  • Gorrek, entzumen-zailtasunak dituztenek edo, arrazoiren batengatik, entzumenezko informazioa ulertzeko arazoak dituztenek testu-aurkezpena irakur dezakete. Gaur egun, testua keinu-hizkuntzara automatikoki itzultzeko tresnak garatzen ari dira.

  • Gor-itsuek testua braillez irakur dezakete.

  • Gainera, testu-alternatibek testua ez den edukia bilatzeko eta modu desberdinetan berrerabiltzeko aukera ematen dute.

1.1.1 betetze-irizpidearen adibideak

  1. Grafiko estatistiko bat

    Barra-grafiko batek ekainean, uztailean eta abuztuan saldutako artikuluak alderatzen ditu. Etiketa laburrak hau dio: 'Lehen irudia: ekaineko, uztaileko eta abuztuko salmentak'. Deskribapen luzeago batek grafiko mota identifikatzen du eta koadroan eskuragarri dauden informazioaren, joeren eta ondorioen laburpena ematen du. Posible eta erabilgarria denean, informazio guztia taula batean aurkezten da.

  2. Hitzaldi baten grabazioa

    Audio-fitxategi baterako estekak hau dio: 'Lehendakariak batzarrari egindako hitzaldia'. Audio-fitxategirako estekaren ondoren, berehala, testu-transkripzio baterako esteka bat ematen da.

  3. Motor batek nola funtzionatzen duen azaltzen duen animazio bat

    Animazio batek automobil baten motorrak nola funtzionatzen duen erakusten du. Fitxategiak ez du soinurik, eta animazioa motorraren funtzionamenduari buruzko tutorial baten parte da. Tutorialaren testuak azalpen osoa ematen duenez, irudiak testuaren alternatiba gisa funtzionatzen du. Beraz, irudiaren testu alternatiboak animazioaren deskribapen labur bat besterik ez du, eta tutorialera bidaltzen du informazio gehiago lortzeko.

  4. Trafikoko web-kamera bat

    Webgune batek hiri handi batean zehar jarritako hainbat kameraren artean bat aukeratzeko aukera ematen die erabiltzaileei. Kamera bat hautatu ondoren, irudia bi minuturo eguneratzen da. Testu-alternatiba labur batek kamera 'trafikoko web-kamera' gisa identifikatzen du. Webguneak web-kamerek hartzen dituzten ibilbide bakoitzeko bidaia-denboren taula bat ere ematen du, eta taula hori ere bi minuturo eguneratzen da.

  5. Gertaera historiko baten argazkia albiste batean

    Munduko bi buruzagi eskuak ematen ari diren argazki bat nazioarteko goi-bilera bati buruzko albiste baten ondoan agertzen da. Testu-alternatibak hau dio: 'X herrialdeko X presidentea eta Y herrialdeko Y lehen ministroa elkar agurtzen'.

  6. Harreman diplomatikoak eztabaidatzen diren gertaera historiko baten argazkia

    Irudi bera beste testuinguru batean erabiltzen da, topaketa diplomatikoen ñabardurak azaltzeko asmoz. Presidentea lehen ministroa agurtzen ageri den irudia harreman diplomatiko korapilatsuak eztabaidatzen dituen webgune batean agertzen da. Lehen testuak hau dio: 'X herrialdeko X presidentea eta Y herrialdeko Y lehen ministroa elkar agurtzen 2009ko urtarrilaren 2an'. Testu-alternatiba gehigarri batek buruzagiak dauden gela eta haien aurpegierak deskribatzen ditu, eta gelako gainerako pertsonak identifikatzen ditu. Deskribapen gehigarria argazkiaren orri berean sartzen da, edo irudiarekin esteka baten edo programazio-mekanismo estandar baten bidez lotutako beste fitxategi batean.

  7. Prentsaurreko baten soinu-grabazioa

    Web-orri batek prentsaurreko baten soinu-grabaziorako esteka bat du. Estekaren testuak grabazioa identifikatzen du. Orriak hizlariak esandako guztiaren testu-transkripzio baterako esteka bat ere badu. Nor ari den hizketan identifikatzen da, baita grabazioaren parte den soinu garrantzitsu bakoitza ere, hala nola txaloak, barreak, entzuleen galderak eta beste batzuk.

  8. Urrutiko ikaskuntzarako aplikazio bat

    E-learning aplikazio batek soinu-efektuak erabiltzen ditu erantzun bat zuzena edo okerra den adierazteko. Kanpai-soinu batek erantzuna zuzena dela adierazten du, eta alarma batek okerra dela. Testu-deskribapen bat ere sartzen da, soinuak entzun edo ulertu ezin dituzten pertsonek jakin dezaten beren erantzuna zuzena den ala ez.

  9. Esteka duen irudi txiki bat

    Egunkari baten azalaren irudi txiki batek 'News Times' egunkariaren orri nagusirako esteka gisa funtzionatzen du. Testu alternatiboak 'News Times' dio.

  10. Webgune desberdinetan erabilitako irudi bera

    Munduaren irudi batekin erabiltzeko alternatiba desberdinak: bidaia-webgune batean Nazioarteko Bidaiak atalerako esteka gisa erabiltzen den munduaren irudi batek 'Nazioarteko Bidaiak' du testu-alternatiba gisa. Unibertsitate baten webgunean esteka gisa erabilitako irudi berak 'Nazioarteko Saila' du testu-alternatiba gisa.

  11. Irudi-mapa bat

    Eraikin baten solairuaren irudi interaktibo batek gela jakin bat aukeratzeko eta gela horri buruzko informazioa duen orri batera nabigatzeko aukera ematen dio erabiltzaileari. Testu-alternatiba labur batek irudia eta haren helburu interaktiboa deskribatzen ditu: 'Eraikinaren solairuaren planoa. Aukeratu gela bat informazio gehiago lortzeko'.

 

Bideo azalpena

Gaztelaniazko bideoa, euskarazko azpitituluekin. Ikusi YouTuben (WCAG 1.1.1 Testua ez den edukia)

Irizpide hau betetzeko teknikak

W3Ck betetze-irizpide honi lotzen dizkion teknika nahikoak, teknika gomendatuak eta ohiko akatsak, ADDAWk itzuliak. Teknika nahiko bat bakarrik nahikoa da adierazitako egoeran irizpidea betetzeko; gomendatuek gutxienekoa baino harago egiten dute; akatsek irizpidea betetzen ez duten egoerak deskribatzen dituzte.

Teknika nahikoak

A egoera: deskribapen labur batek testua ez den edukiaren helburu bera bete badezake eta informazio bera aurkez badezake:

A egoerarako testu-alternatiba laburreko teknikak:

B egoera: deskribapen labur batek ezin badu testua ez den edukiaren helburu bera bete, ezta informazio bera aurkeztu ere (adib., grafiko bat edo diagrama bat):

B egoerarako testu-alternatiba laburreko teknikak:

B egoerarako testu-alternatiba luzeko teknikak:

C egoera: testua ez den edukia kontrol bat bada edo erabiltzailearen sarrerak onartzen baditu:

C egoerarako kontroletarako eta sarreretarako testu-alternatibako teknikak:

D egoera: testua ez den edukia denboraren araberako multimedia-edukia bada (zuzeneko bideoa soilik eta zuzeneko audioa soilik barne); testu gisa aurkeztuz gero baliogabea izango litzatekeen proba edo ariketa bat bada; edo, batez ere, esperientzia sentsorial jakin bat sortzeko pentsatuta badago:

D egoerarako testu-alternatiba laburreko teknikak:

E egoera: testua ez den edukia CAPTCHA bat bada:

F egoera: laguntza-teknologiak testua ez den edukia alde batera utzi behar badu:

F egoerarako testu-alternatibarik behar ez dela adierazteko teknikak:

Teknika gomendatuak

Ohiko akatsak

Ikusi WCAG teknika guztiak euskaraz

Ikusi erreferentzia Teknikak eta hutsegiteak (W3C, ingelesez)