Nola sortu bideo irisgarriak

Bideoak leku guztietan daude, eta gero eta erabiltzaile gehiagok kontsumitzen dituzte. Statistaren arabera, gaur egun 250 milioi bideo-kontsumitzaile baino gehiago daude Estatu Batuetan bakarrik.

Baina nola ziurta dezakegu denek sortu dudan bideo-edukira iristeko aukera dutela?

Bideo irisgarriak sortzeak izugarri zabal dezake haien irismena. Gaur egun, bideo asko irisgarritasuna kontuan hartu gabe sortzen dira, ekoizpen-kostuak igoko diren beldurrez, baina ez du zertan horrela izan, batez ere irisgarritasuna hasieratik kontuan hartzen badugu

Nork ateratzen dio etekina bideo irisgarriei?

Bideo irisgarri bat baliagarria izan daiteke edonorentzat, bakoitzaren egoeraren arabera, baina desgaitasuna duten pertsona askorentzat irisgarria izatea beharrezkoa izan daiteke. Hori kontuan hartuta, bideo irisgarriak sortzeko egiaztapen-zerrenda bat erakutsiko dugu. Elementu horietako batzuk derrigorrezkoak dira, eta garrantzitsua da beste faktore batzuk ere kontuan hartzea. Horrela, askoz publiko zabalagoarengana iristeko aukera emango dizun bideo irisgarri bat sortu ahal izango duzu.

Bideo irisgarriak sortzeko urratsak

1. Bideo-eduki irisgarria sortzea

Bideoa osatzen duen materiala bera funtsezkoa da irisgarria izan dadin; beraz, bideo irisgarria sortzea askoz errazagoa da hasieratik urrats eta gogoeta egokiak kontuan hartzen badira.

• Erabili koloreak arretaz eta kontraste onarekin: ziurtatu behar da informazioa ez dela koloreen bidez bakarrik transmititzen eta, koloreak erabiltzen direnean, behar adina bereizten direla. Onena da printzipio hori informazioa transmititzen duen edozein edukiri aplikatzea, testuari edo grafikoei adibidez. Web orri bat WCAG 2.1 jarraibideen arabera probatzeko, kontsultatu «The a11y® Color Contrast Accessibility Validator».
• Erabili irakurtzeko erraza den testua: pantailan testua erakusten denean, ziurtatu letra-tamaina behar adina handia dela eta testua pantailan irakurtzeko adina denbora egoten dela.
• Saihestu keinu azkarrak: bideoetan keinu azkarrak dituen edukia saihestu behar da, edo, sartzen bada, segundoko hiru keinu edo gutxiagoko muga betetzen duela bermatu behar dugu. Muga hori gainditzeak konbultsioak eragin ditzake konbultsio-nahasmenduak dituzten erabiltzaile batzuengan.

2. Webgunerako bideo-formatu eguneratu bat aukeratzea

Formatua funtsezkoa da irisgarritasunerako. Bideo bat sortu aurretik, egiaztatu behar da fitxategia emango den formatua nahikoa eguneratua dela arazorik gabe kargatu eta erreproduzitzeko.

3. Bideo-erreproduzitzaile irisgarri bat aukeratzea

• Ziurtatu bideo-erreproduzitzaileak azpitituluak, transkripzioak eta audiodeskribapenak onartzen dituela.
• Egiaztatu kontrol guztiak (bolumena, erreprodukzioa eta pausa, adibidez) teklatuarekin erabil daitezkeela eta laguntza-teknologientzat (pantaila-irakurgailuentzat, adibidez) etiketa irisgarriak dituztela.
• Saihestu bideoak automatikoki erreproduzitzea web orria kargatzen denean. Erabiltzaile askorentzat nahasgarria izan daiteke, eta soinuak laguntza-teknologiarekin interferentziak sor ditzake, pantaila-irakurgailuekin adibidez.

4. Bideoari azpitituluak gehitzea

WCAGen 1.2.2 Azpitituluak (A maila) adostasun-irizpideak dio azpitituluak eman behar direla multimedia sinkronizatuko aurrez grabatutako audio-eduki guztietarako, aurkezpena testuaren multimedia-alternatiba bat denean eta argi eta garbi halakotzat identifikatuta dagoenean izan ezik.

Horrek esan nahi du aurrez grabatutako bideo guztiek azpitituluak izan behar dituztela, hau da, audio-edukiaren testu-alternatibak, bideoarekin sinkronizatuta. Bideoak ostatatzeko webgune ezagunek, YouTubek eta Facebookek adibidez, azpititulu-aukerak dituzte.

Gorrentzako azpititulu bereziak ez dira nahastu behar beste hizkuntza batzuetako filmetan ikusten ohituta gauden azpitituluekin: antzekoak dira, baina desberdinak. Azpitituluak bideoko elkarrizketaren itzulpen zuzena diren bitartean, askotan beste hizkuntza batean, gorrentzako azpitituluek ahozko hitzaren testu-deskribapena ez ezik, musikaren edo atzeko soinuaren deskribapena ere badute, audioa entzunda lortuko litzatekeen informazio-maila bera lortzeko.

Web edukiaren irisgarritasun-estandarrak betetzeko, garrantzitsua da aurrez grabatutako bideoetan beti gorrentzako azpitituluak jartzea edo zuzeneko bideoetan denbora errealeko azpitituluak ematea. WebAIMen arabera, «azpitituluek hauek izan behar dute:

• Sinkronizatuak: testu-edukiak audioaren garai berean, gutxi gorabehera, agertu behar du.
• Baliokidea: azpitituluetan emandako edukiak ahozko hitzaren baliokidea izan behar du.
• Irisgarria: azpitituluen edukia erraz eskuratzeko modukoa izan behar du, eta behar dutenen eskura egon.

Bideoak azpititulatzearen onurak

Jende gehienak pentsatzen duen ohiko onuraz gain (multimedia-edukia pertsona gorrentzat edo entzumen-galera dutenentzat irisgarri bihurtzea), azpitituluek beste onura batzuk ere badituzte.

• Azpitituluek ikusle kopurua handitzen laguntzen dute. Hizkuntza anitzeko azpitituluak bideo bat guztiontzat irisgarri egiteko modu bikaina dira. Bideoa sortu zen hizkuntzaz bestelako hizkuntza bat hitz egiten dutenei irekitzen die, eta edukiari ahalik eta irismen handiena izateko aukera ematen dio.
• Azpitituluek laguntzen dute ingurune zaratatsuetan, autobusean adibidez, edo isilik egon behar den lekuetan, liburutegian edo lanean adibidez. Kalkulatzen da Facebookeko bideoen % 85 soinurik gabe ikusten direla.
• Azpitituluek bideo baten SEOa hobetzen dute, bilatzaileek hobeto indexatzen baitute testu moduko edukia.
• Azpitituluak itxiak edo irekiak izan daitezke. Azpititulu itxiak aktibatu edo desaktibatu egin daitezke, eta irekiak, berriz, beti daude ikusgai. Ikusleen erosotasunerako, webgune gehienek azpitituluak eskaintzen dituzte bideo-edukietarako. 

5. Bideoei transkripzio bat gehitzea

Transkripzioak zure bideoaren testu-bertsiotzat har daitezke. Transkripzio batek bideoan esaten dena ez ezik, ekintzen edo pantailako informazio garrantzitsuaren deskribapenak ere jaso behar ditu. Oro har, guztiz irisgarria den bideo batek azpitituluak eta transkripzioa izan behar ditu.

Transkripzio bat sortzeko hainbat aukera daude:

• Azpitituluei formatua eman eta berrerabiltzea: azpititulu-fitxategi bat sortuta badago, editatu edo osatu eta transkripzio gisa erabil daiteke.
• Transkripzio-zerbitzu profesional bat erabiltzea: zerbitzu askok audio- eta bideo-fitxategiak transkribatzen dituzte eta transkripzioa HTML formatuan ematen dute, tarifa baten truke.
• Ahotsa ezagutzeko software bat erabiltzea: ahotsa ezagutzeko softwarea, Dragon Naturally Speaking adibidez, merkatuko software ezagunenetako bat da. Hala ere, ahotsean oinarritutako beste edozein teknologiak bezala, software horrek «entrenamendua» behar du ahotsa, azentua, tonua eta abar ulertzeko, eta hasierako ikaskuntza-kurba bat du.
• Edukia eskuz idaztea: noizean behin bideoak sortzen dituztenentzat, aukera ona da hasteko.

Bideo bat transkribatzearen onurak

Zure bideoaren transkripzioa sartzeak baditu bere onurak:

• Pertsona itsu batek, beste desgaitasun bat duenak edo bideoa ikusi ezin duenak edo ikusi nahi ez duenak informazio guztia testu moduan lortu ahal izango du.
• Transkripzio batera iristeko laguntza-teknologia (pantaila-irakurgailu bat, adibidez) erabiltzen duen pertsona batek eduki bera denbora gutxiagoan lor dezake benetako audio-edukia entzunda baino. Izan ere, pantaila-irakurgailuen erabiltzaile esperientziadunek irakurtzeko abiadura hitz egiten dugun erritmoa baino askoz azkarragoa izateraino igo dezakete.
• Transkripzioak sartzea baliagarria izan daiteke denontzat une desberdinetan; adibidez, norbaitek bideoko zerbait zehatza bilatu nahi badu, baliteke nahiago izatea zuzenean transkripzioan bilatzea.
• Transkripzio bat sartzeak zure bideoa errazago aurkitzea dakar, bilatzaileek hobeto indexatzen baitute testu moduko edukia.

6. Audiodeskribapena sartzea, beharrezkoa bada

Pantailan informazio edo ekintza garrantzitsuak gertatzen direnean, baina audio-pistan argi deskribatzen ez direnean edo nabariak ez direnean, audiodeskribapen batek lagun dezake erakusten dena ikusi ezin duen pertsonari falta zaion informazioa osatzen.

Audiodeskribapena honela definitzen da: «audioari gehitutako narrazioa, audio nagusiarekin bakarrik uler ezin diren xehetasun bisual garrantzitsuak deskribatzeko». Audiodeskribapena pertsona itsuei edo ikusmen txikia dutenei bideoa ulertzeko funtsezkoa den eduki bisualaren berri emateko bitartekoa da. Ekintzei, pertsonaiei, eszena-aldaketei, pantailako testuari eta beste eduki bisual batzuei buruzko informazioa ematen du.

Bideoak irisgarritasuna kontuan hartuta sortzen badira, seguruenik ez dira audiodeskribapenak beharko, betiere bideoko elementu bisual garrantzitsuak audio-pistan bertan deskribatzen badira. Edo, adibidez, bideo osoa podium batean hizketan ari den gizon bat bada (edo nahiko estatikoa den beste aurkezpen bat), audiodeskribapenak, oro har, ez lirateke beharrezkotzat joko.

Bideo irisgarriaren laburpena

Bideo irisgarri batek, oro har, azpitituluak eta transkripzioa ditu, eta testuen kolorea eta keinuak arretaz erabiltzen ditu. Multimedia-erreproduzitzaileentzat irisgarria den formatu batean sortu behar da, eta audiodeskribapena izan dezake lehenetsitako soinu-pista nahikoa ez denean.

David Prieto González