Irisgarritasunari buruzko Europako Legea

2025eko Irisgarritasunari buruzko Europako Legea Europar Batasun osoko produktuen eta zerbitzuen irisgarritasuna eraldatuko duen legeria da. Lege honen helburua da herritar guztiek, desgaitasuna dutenek barne, funtsezko ondasun eta zerbitzuetara oztoporik gabe iristeko aukera izatea. Jarraian, Legea zertan datzan, nork bete behar duen eta enpresengan zein kontsumitzaileengan nola eragingo duen aztertuko dugu.

Nori eragiten dio eta nork bete behar du?

Irisgarritasunari buruzko Europako Legea betetzeko betebeharra Europako merkatu bakarreko hainbat eragileri dagokie:

• Produktuen fabrikatzaileak: smartphoneetatik hasi eta ordainketa-terminaletaraino, produktuek irisgarritasun-eskakizunak bete behar dituzte merkatura iritsi aurretik.
• Zerbitzu-hornitzaileak: bankua, garraioa, merkataritza elektronikoa eta telekomunikazioak bezalako sektoreetako enpresek zerbitzu irisgarriak eskaini beharko dituzte beren plataformetan.
• Banatzaileak eta inportatzaileak: merkaturatzen dituzten produktuek irisgarritasun-araudiak betetzen dituztela ziurtatu behar dute.
• Sektore publikoa eta kontratu publikoak: erakunde publikoek eta erosketa publikoko kontratu guztiek ere Legean ezarritako estandarrak bete beharko dituzte.

Salbuespenak eta ETEak: enpresa txiki eta ertainak automatikoki behartuta ez dauden arren, kasu askotan gutxieneko irisgarritasun-estandar batzuk bete beharko dituzte, batez ere merkataritza elektronikoa bezalako funtsezko sektoreetan.

Noiz aplikatuko da Irisgarritasunari buruzko Europako Legea?

Irisgarritasunari buruzko Europako Legea 2025eko ekainaren 28an sartuko da indarrean, eta egun horretatik aurrera bere eremuan sartzen diren produktu eta zerbitzu guztiek ezarritako irisgarritasun-eskakizunak bete beharko dituzte. Araudi honek eskatzen du funtsezko sektoreetan sektore publikoak zein pribatuak desgaitasuna duten pertsonentzat irisgarriak diren produktuak eta zerbitzuak eskaintzea. Estatu kideek 2022ra arte izan dute epea beren lege nazionalak egokitzeko eta enpresek derrigorrezko data baino lehen betetzeko prestatzeko aukera izan zezaten.

Bete beharreko irisgarritasun-eskakizunak

Irisgarritasunari buruzko Europako Legeak eskakizun zehatz batzuk definitzen ditu, produktuak eta zerbitzuak irisgarritzat jo daitezen. Eskakizun nagusietako batzuk hauek dira:

• Erabiltzaile-interfaze ulergarria eta erabilerraza: nabigazioak argia izan behar du, eta desgaitasuna duen erabiltzaileak erraz eskuratu behar du informazioa eta sisteman funtzioak gauzatu.
• Laguntza-teknologiekiko bateragarritasuna: produktuek eta zerbitzuek pantaila-irakurgailuekin, teklatu irisgarriekin eta beste laguntza-gailu batzuekin bateragarriak izan behar dute.
• Kolore-kontrastea eta testu alternatiboak: web eta mugikorreko aplikazioetan, kontraste nahikoa egon behar da testuaren eta atzealdearen artean irakurketa errazteko, eta irudiek testu alternatiboak izan behar dituzte.
• Komunikazio alternatiborako gaitasunak: entzumen- edo ikusmen-desgaitasuna duten pertsonentzat, komunikazio-aukera irisgarriak eskaini behar dira (azpitituluak, transkripzioak eta audio-formatuak, adibidez).
• Formatu egokituak: erabiltzaile-eskuliburuek, kontratuek eta zerbitzuari buruzko edozein informaziok formatu irisgarrietan egon behar dute, Braillez edo audioan adibidez, zentzumen-desgaitasuna duten pertsonentzat.

Nola prestatu Irisgarritasunari buruzko Europako Legea betetzeko?

2025ean Legea bete beharko duten enpresentzat garrantzitsua da lehenbailehen prestatzen hastea. Funtsezko ekintza batzuk hauek dira:

1. Irisgarritasun-auditoria: produktu eta zerbitzu guztien irisgarritasun-auditoria egitea, hobetu beharreko arloak identifikatzeko.
2. Langileen prestakuntza: garapen-, marketin- eta bezeroarentzako arreta-taldeek irisgarritasunaren printzipioetan prestakuntza dutela ziurtatzea.
3. Aldaketa teknikoak ezartzea: interfazeak eguneratzea, kontrastea eta nabigazioa hobetzea, eta laguntza-teknologiekin probak egitea.
4. Benetako erabiltzaileekin irisgarritasun-probak: desgaitasuna duten erabiltzaileekin lan egitea probak egiteko eta benetako iruzkinak jasotzeko.

Abantailak enpresentzat: betetzetik haratago

Irisgarritasunari buruzko Europako Legea legezko betebeharra den arren, onura ugari ere ekartzen dizkie enpresei. Beren produktu eta zerbitzuen irisgarritasuna hobetuz, enpresek hau lor dezakete:

• Bezero-oinarria handitzea: desgaitasuna duten pertsonak kontuan hartuta, merkatu zabalagoa izan daitekeen batera iristen da.
• Erabiltzaile-esperientzia hobetzea: irisgarritasun onak interfaze sinpleagoak eta atseginagoak ekarri ohi ditu, erabiltzaile guztien onerako.
• Marka-irudia hobetzea: irisgarritasun-estandarrak betetzeak inklusioaren eta gizarte-erantzukizunaren irudia ematen laguntzen du.

Eragina erabiltzaileengan

Desgaitasuna duten pertsonentzat, Irisgarritasunari buruzko Europako Legea urrats bat da autonomia eta inklusio handiagoaren bidean. 2025etik aurrera, eguneroko bizitzaren parte diren produktu eta zerbitzu gehienak irisgarriak izatea espero da. Horri esker, pertsona gehiagok egin ahal izango dituzte honelako zereginak:

• Linean erosketak modu autonomoan egitea.
• Banku-zerbitzuak oztoporik gabe erabiltzea.
• Garraio publikoko zerbitzuak erabiltzea.
• Larrialdi-zerbitzuekin modu eraginkorrean komunikatzea.

Deskargatu Irisgarritasunari buruzko Europako Legea

Araudia xehetasun handiagoz ezagutu nahi dutenek Irisgarritasunari buruzko Europako Legearen testu osoa deskarga dezakete Europar Batasunaren webgune ofizialean. Horrela, eskakizun zehatz guztiak, erantzukizunak eta ezartzeko jarraibideak sakon ezagutu ahal izango dituzte.

Deskargatu Irisgarritasunari buruzko Europako Legea Europar Batasunaren legeria-webgunean .

Irisgarritasunari buruzko Europako Legearen eta Web Irisgarritasunari buruzko Zuzentarauaren arteko desberdintasunak

Garrantzitsua da Irisgarritasunari buruzko Europako Legea (EAA) eta Web Irisgarritasunari buruzko Zuzentaraua bereiztea; izan ere, bi legeek EBko produktu eta zerbitzuen irisgarritasuna bermatu nahi duten arren, ikuspegi eta publiko desberdinak dituzte.

Ikuspegia eta aplikazio-eremua

2016ko Web Irisgarritasunari buruzko Zuzentaraua sektore publikoko webguneen eta aplikazio mugikorren irisgarritasun digitalean soilik zentratzen da. Gobernuaren webguneek, hezkuntza-erakundeek eta beste erakunde publiko batzuek WCAG 2.1 estandarrak betetzen dituztela ziurtatzeko diseinatuta dago, desgaitasuna duten pertsonek funtsezko zerbitzu digitaletara iristeko aukera izan dezaten.

Bestalde, Irisgarritasunari buruzko Europako Legeak aplikazio-eremu askoz zabalagoa du, eta sektore publikotik haratago doa. 2019an onartu zen, eta 2025eko ekainetik aurrera da nahitaezkoa; araudi honek sektore publikoa zein pribatua hartzen ditu, eta merkataritza elektronikoari, garraioari, bankuari, telekomunikazioei eta beste zerbitzu kritiko batzuei eragiten die. Produktuetatik (gailu elektronikoak, adibidez) zerbitzuetaraino (garraio-aplikazioak, adibidez) hartzen ditu, eta guztiek irisgarritasun-eskakizunak betetzea eskatzen du, esperientzia inklusibo bat izateko.

Zergatik alderatu bi araudiak?

Bi araudiak alderatuta, hobeto uler daiteke EBko irisgarritasunaren ikuspegi orokorra. Web Irisgarritasunari buruzko Zuzentarauak zerbitzu publikoetarako oinarrizko irisgarritasun digitala jorratzen duen bitartean, Irisgarritasunari buruzko Europako Legeak nabarmen zabaltzen ditu eskakizunak, eta irismen handiko sektore pribatuetara hedatzen ditu. Desberdintasun hori funtsezkoa da, EBk pertsona guztien inklusioa bermatzeko duen konpromisoa erakusten baitu, ez zerbitzu publikoetan bakarrik, baizik eta eguneroko bizitzako produktu eta zerbitzu irisgarri ugaritan ere.

David Prieto González