Irisgarritasun-adierazpena: zer da eta nola egiten da?

Irisgarritasun-adierazpena, web irisgarritasunaren adierazpena ere deitua, erakunde edo entitate batek web irisgarritasunarekin duen konpromisoa azaltzen duen dokumentua da. Adierazpen horrek jasotzen ditu desgaitasuna duten pertsonek webguneak, aplikazioak eta lineako beste baliabide batzuk modu eraginkorrean erabil ditzaketela bermatzeko egiten diren ahaleginak. Adierazpen hori publiko egiteak, eta harekin batera webguneak irisgarritasunarekin eta inklusioarekin duen konpromisoa, enpresaren gizarte-erantzukizun korporatiboa hobetzen du.

Era berean, hartutako irisgarritasun-jarraibideei eta -estandarrei buruzko informazioa izan ohi du, baita estandar horiek betetzeko hartutako neurriei, irisgarritasuna hobetzeko erabilitako tresnei eta teknologiei, eta desgaitasuna duten erabiltzaileentzat eskura dauden baliabideei buruzkoa ere.

Oro har, irisgarritasun-adierazpena erakunde batek inklusio digitalarekin duen konpromisoa eta desgaitasuna duten pertsonei sarbide-berdintasuna emateko asmoa jakinarazteko modu bat da. Beharrezkoa da erabiltzaileek nola iruzkinak egin edo webgunean aurkitutako irisgarritasun-arazoen berri eman dezaketen azaltzea.

Azpimarratu behar da irisgarritasun-adierazpena ezinbestekoa dela IRA txostena behar bezala betetzeko ; txosten hori eskatzen da bai administrazio publikoan, bai kit digitalaren laguntzan.

Hauek dira adierazpen baten helburu garrantzitsuenak:

• Konpromiso publikoa: Irisgarritasun-adierazpen batek erakunde batek inklusioarekin eta irisgarritasunarekin duen konpromiso publikoa erakusten du. Horrela, erakundeak bere erantzukizuna erakusten du, baita pertsona guztiek, desgaitasuna dutenek barne, bere lineako zerbitzuak erabili ahal izatea bermatzeko nahia ere.
• Erabiltzaileentzako orientabidea: Irisgarritasun-adierazpenak informazio baliotsua ematen die erabiltzaileei, batez ere desgaitasuna dutenei, erakundeak bere webgunea, aplikazioak edo beste baliabide digital batzuk irisgarri egiteko hartutako neurriei buruz. Horri esker, erabiltzaileek uler dezakete nola erantzuten zaien beren beharrei eta zer baliabide dituzten eskura.
• Erreferentziazko estandarrak eta jarraibideak: Irisgarritasun-adierazpenak estandar eta jarraibide aitortuak aipa ditzake, WCAG esaterako, erakundeak zer irisgarritasun-mailari atxikitzen zaion adierazteko. Horrela, erabiltzaileek erreferentzia fidagarri eta ezagun bat dute webgunearen irisgarritasuna ebaluatzeko, eta estandar aitortuak betetzeko konpromisoaz fida daitezke.
• Barne-komunikazioa: Irisgarritasun-adierazpena erabilgarria da erakundearen barne-komunikaziorako ere. Langileei eta taldeei laguntzen die irisgarritasun-helburuak ulertzen, baita helburu horiek lortzeko ezarritako politikak eta jardunbideak ere. Horrek irisgarritasunaren kultura eta lankidetza sustatzen ditu baliabide irisgarriak garatzean eta mantentzean.
• Gardentasuna eta erantzukizuna: Irisgarritasun-adierazpen bat publiko eginez, erakundeak gardentasuna eta erantzukizuna erakusten ditu irisgarritasuna hobetzeko ahaleginetan. Horri esker, erabiltzaileek eta interesdunek aurrerapena ebaluatu eta jarraitu dezakete, eta etengabeko hobekuntzarako iritzi eraikitzaileak eman.

Baina irisgarritasun-adierazpen bat ondo egiteko ezinbestekoak diren prozedura batzuk ere jarraitu behar dira, batez ere erakunde batek bezero batentzat egiten duen lana denean, emaitzek akatsik gabekoak izan behar baitute.

Irisgarritasun-adierazpen baten funtsezko urratsak.

Irisgarritasun-adierazpen eraginkor eta kalitatezko bat sortzeko, urrats hauek jarraitu behar dira:

1. Sarrera

Adierazpenaren hasieran auditoriaren emaitza adieraziko dugu; aukerak hauek dira: 'Ez dator bat', 'Partzialki bat dator' eta 'Erabat bat dator'. Era berean, auditoria egiteko jarraitutako metodologia adieraziko dugu, baita noiz egin zen eta zer araudi jarraitu den ere.

2. Adostasuna

Adostasuna da produktu, zerbitzu edo ingurune batek pertsona guztientzako irisgarritasuna bermatzeko ezarritako estandarrak eta jarraibideak zer neurritan betetzen dituen, desgaitasuna dutenak barne. Kasu honetan, komeni da informazio hau duen taula bat sartzea:

• Data: Irisgarritasun-adierazpena egin zen data jarri behar da; data horrek webgunearen azken irisgarritasun-berrikuspena adierazten du
• Jarraibideak: Jarraitutako jarraibideak adieraziko ditugu: WCAG, UNE-EN 301549:2022 araua edo auditoria egiteko erabilitako beste edozein
• Bertsioa: Hemen une hartan adierazpenean erabilitako WCAG bertsioa jarri behar da, adibidez, WCAG 2.1
• URLa: Auditatutako webgunearen domeinua adieraziko dugu
• Betetze-maila: Auditoria zer irisgarritasun-mailatan oinarrituta egin den: A, AA edo AAA.

3. Adierazpenaren irismena:

Prozesuaren puntu honetan, auditoriaren mende jarri den webgunearen eduki guztia publikoki azaldu behar da, gardentasuna garrantzi handiko puntua baita web irisgarritasunean.

4. Laginaren orriak:

Puntu honetan, irisgarritasun-auditoria egiteko zer orri aukeratu diren jarriko dugu. Onena webgunearen orri guztiak auditatzea litzateke, baina orri-kopurua batzuetan izugarria izan daitekeenez, nahikoa litzateke webgunearen adierazgarritzat jotzen dugun lagin bat aukeratzea. Adibidez, webguneak 200 produktu baditu, produktu bakarra erabil dezakegu laginerako (funtsean denak berdinak badira). Garrantzitsua da kontuan izatea webgunearen jarduera egiteko beharrezkoak diren orri guztiak auditatu behar direla. Adibidez, denda batean, erosketa-prozesu osoa

5. Erabilitako teknologiak:

Puntu honetan webgunean dauden teknologiak jarriko ditugu. Garrantzitsua da kontuan izatea irisgarritasunean eragina izan dezaketen teknologiak bakarrik jarriko ditugula (JavaScript, SVG, HTML, etab.).

6. Erabilitako tresnak:

Auditoreak webgunearen irisgarritasuna egiaztatzeko erabili dituen tresnak dira; puntu honetan pluginak zein kanpoko tresnak sartuko ditugu.

7. Erabilitako erabiltzaile-agenteak:

Auditorian erabilitako nabigazio-agentea adierazi behar da, adibidez, “Chrome - Latest”.

8. Akatsen txostena

Azkenik, oso komenigarria da auditoriaren emaitzak dituen txosten bat sartzea: gainditu diren irizpideak, arazoak eman dituztenak eta aplikatu ez direnak. Onena da egindako txosten guztiak sartzea, bakoitza egin zen datarekin. Horrela, egiaztatu ahal izango da erakundeak denboran zehar webgune irisgarri bat mantentzeko interesa duela.

Gure auditoria guztiek auditatutako webgunearen irisgarritasun-adierazpena beteta ematea barne hartzen dute, aurkeztutako txosten guztiekin, erakundeak berak zuzenketak egin ahal izan ditzan.

Pablo Alcaraz Pérez