Principios das WCAG

Os catro principios reitores das WCAG establecen que os contidos web deben ser perceptibles, operables, comprensibles e robustos (POCR) para que sexan accesibles para as persoas con discapacidade.

Principio perceptible

Para que un contido sexa perceptible, debe ser posible percibilo a través de múltiples sentidos. Aínda que hai diversas formas de ofrecer alternativas perceptibles a través doutros sentidos (por exemplo, descricións sonoras de contidos visuais para persoas cegas ou interpretación en lingua de signos de contidos sonoros para persoas xordas), as alternativas textuais adoitan ser a mellor opción.

A información e os compoñentes da interface de usuario deben poder ser percibidos polos usuarios: estes deben ser capaces de percibir a información presentada (non pode ser invisible para todos os seus sentidos).

O texto pode transformarse de moitas maneiras. Pode lerse en voz alta cun programa de lectura de pantalla ou converterse a braille para as persoas cegas. Pode traducirse a outros idiomas para quen le nunha segunda lingua ou ampliarse sen perder nitidez para quen ten baixa visión. A súa cor pode cambiarse facilmente para facelo máis lexible para as persoas daltónicas ou para quen necesita un contraste alto.

Punto clave: o texto sen formato é o formato alternativo máis adaptable, porque pode transformarse facilmente de moitas maneiras para que o contido sexa perceptible para unha ampla gama de necesidades de accesibilidade.

Principio operable

No contexto da accesibilidade web, a operabilidade significa xeralmente que algo funciona usando un teclado. Se os elementos funcionais non se poden manexar co teclado, serán inaccesibles para moitos usuarios.

Os compoñentes da interface de usuario e a navegación deben ser operables: os usuarios deben poder manexar a interface (a interface non pode requirir unha interacción que o usuario non poida realizar).

Os desenvolvedores adoitan crear elementos que se manexan co rato e ás veces pasan por alto o funcionamento co teclado. A maioría das persoas que acceden a internet usan un rato, pero moitas non. Normalmente unha persoa cega non usará o rato; no seu lugar recorrerá case exclusivamente ao teclado. Os usuarios avanzados, a miúdo desenvolvedores ou programadores, tamén adoitan usar o teclado, polo que a usabilidade tamén se perde para este grupo cando a web non é accesible por teclado.

Operable tamén pode significar que funciona coa voz. Algunhas persoas con deficiencias motoras graves usan software de recoñecemento de voz xunto con pulsadores para manexar os seus ordenadores e navegar pola web. Isto significa que debe haber texto asociado aos elementos funcionais, como os botóns gráficos, para que se poida pronunciar ese texto e levar o foco a un elemento, e que eses elementos se poidan manexar co teclado para que se poida usar un pulsador para activalos. Premer un pulsador é moi parecido a premer a tecla Intro ou a barra de espazo nun teclado, ou facer clic co rato.

Punto clave: todos os elementos funcionais dos contidos web que funcionan cun rato deben funcionar tamén cun teclado.

Principio comprensible

Por comprensible enténdese a comprensión tanto do contido como das funcións dun sitio web. Os contidos que usan unha linguaxe máis complexa ou avanzada do necesario poden resultar difíciles de entender para algunhas persoas con discapacidade, así como para quen le nunha segunda lingua ou, quizais, para usuarios maiores con capacidades cognitivas diminuídas. Especialmente no caso dos sitios de acceso público, o nivel de lectura da linguaxe empregada debe reducirse ao mínimo, usando unha linguaxe sinxela sempre que sexa posible.

A información e o funcionamento da interface de usuario deben ser comprensibles: os usuarios deben ser capaces de entender tanto a información como o funcionamento da interface (o contido ou o funcionamento non poden ser incomprensibles).

Un segundo aspecto da comprensión ten que ver coa coherencia e facilidade de uso dos elementos de navegación dun sitio: reducir o número de elementos de navegación e presentalos de forma coherente en todo o sitio web. Isto pode mellorar a usabilidade para moitos usuarios, incluídas as persoas cegas, as que teñen discapacidades cognitivas ou de aprendizaxe e os usuarios de máis idade.

Unha persoa cega que usa un lector de pantalla para navegar por un sitio adoita dedicar certo esforzo a memorizar a súa estrutura de navegación, do mesmo xeito que un pode visualizar como se despraza dun punto A a un punto B por un edificio ou polas rúas dunha cidade. Se a estrutura de navegación cambia, adoita producirse confusión e hai que volver trazala. Se a navegación se mantén coherente, só cómpre aprendela unha vez, e despois o esforzo cognitivo pode centrarse en comprender o contido importante dunha páxina ou sitio web.

Punto clave: usa elementos de navegación sinxelos, coherentes e predicibles en todo o sitio web.

Principio robusto

Robusto, tal e como o describe o W3C, significa que o contido funciona ben nunha ampla gama de tecnoloxías web e de apoio. Polo xeral, isto significa usar a tecnoloxía segundo os estándares. Os navegadores web e as tecnoloxías de apoio basean o seu desenvolvemento en estándares como HTML e son capaces de interpretar contidos creados de forma estándar. Cando o contido se aparta da norma, as tecnoloxías de apoio adoitan ter problemas para interpretalo. Non todo o contido ten que cumprir as normas, pero cando se crea contido personalizado que non as cumpre, debe ofrecerse unha versión estandarizada secundaria para que o contido 'se degrade correctamente'. O contido web que se degrada con elegancia está pensado para funcionar mellor nos navegadores e tecnoloxías de apoio máis actuais e, cando se atope con tecnoloxías máis antigas e con menos funcións, debería degradarse de xeito que siga sendo funcional, aínda que con menos funcións.

O contido debe ser o bastante claro, preciso e ordenado como para que o poida interpretar de forma fiable unha ampla variedade de axentes de usuario, incluídas as tecnoloxías de apoio: os usuarios deben poder acceder ao contido a medida que avanzan as tecnoloxías (o contido debe seguir sendo accesible a medida que evolucionan as tecnoloxías e os axentes de usuario).

Técnicas: coa chegada de WAI ARIA, agora é posible desviarse da norma, quizais usando HTML de novas formas que non estaban previstas inicialmente.

Os atributos ARIA poden usarse para describir a función, os estados e as propiedades dos elementos personalizados. Por exemplo, nunca se pretendeu que un elemento HTML 'div' fose clicable, pero con algo de JavaScript é posible engadirlle a función de clic, aínda que desde a perspectiva dunha tecnoloxía de apoio o 'div' é só un contedor sen funcionalidade.

Pablo Alcaraz Pérez