Tipografías accesibles para persoas con dislexia

Como escoitei algunha vez: “as palabras son o reflexo da alma”. Porén, para moitas persoas isto non é así. Aínda que a súa alma estea ben, as palabras preséntanse distorsionadas e confusas, formando un labirinto visual que desafía o seu significado.

Isto é o que experimentan as persoas que viven con dislexia, unha condición que converte a lectura nun reto constante. Para elas, un “b” pode parecer un “d”, e un “p” convértese nun “q”. Esta confusión constante xera frustración e ansiedade, especialmente na infancia ou na adolescencia.

A dislexia non só afecta a capacidade de ler, senón que tamén inflúe nas relacións sociais e na autoestima. No persoal, esta situación tócame de preto, e é unha das razóns polas que decidín percorrer o camiño da accesibilidade.

Como deseñadora, sempre crin que podemos contribuír a superar estas barreiras. Os deseñadores temos o poder, a través da tipografía, de facilitar a lectura e reducir as dificultades. Hai estratexias que podemos adoptar, como escoller tipografías que reduzan a ambigüidade entre caracteres e faciliten a súa identificación.

É habitual que as persoas con dislexia confundan letras semellantes na forma ou no son, como o “d” e o “b”; o “p”, o “q” e o “g”; o “u” e o “n”; o “h” e o “n”; o “l” co “i”; e o número “1” co “l”. En moitos casos, trátase do mesmo glifo rotado, o que intensifica a confusión.

Este formato mellora a fluidez e a estrutura do texto, e fai a mensaxe máis clara e doada de entender.
Aquí tes un exemplo:

Que pasa na vida diaria? Nas tipografías convencionais adoita primar o carácter estético sobre o funcional ou práctico, aínda que en moitas ocasións tamén se ten en conta a lexibilidade para mellorar a comprensión dos textos.

Daquela, que debemos facer? Utilizar tipografías sans serif, xa que os remates e a modulación dos trazos nas tipografías serif poden dificultar o recoñecemento das letras ás persoas con dificultades visuais.

Tamén podemos optar por tipografías deseñadas especialmente para mellorar a accesibilidade, como Dyslexie e Atkinson Hyperlegible. Estas tipografías modifican a forma das letras para reducir a ambigüidade e facilitar a súa identificación.

Outro recurso útil é aumentar o tamaño da fonte, o que mellora a lexibilidade, e empregar un entreliñado de 1,5 puntos, especialmente en textos longos ou complexos. Nalgúns casos, combinar o texto con iconas pode axudar a aclarar o significado das palabras, sobre todo cando se empregan termos técnicos.

No libro Accessibility Handbook (2012) ofrécense algúns consellos para mellorar a accesibilidade para usuarios con dislexia. Por exemplo, recoméndase que o contido sexa doado de ler, con frases curtas (non máis de 10-15 palabras por frase) e parágrafos breves.

Ademais, menciónase que as cores de alto contraste poden dificultar a lectura. Un texto negro sobre fondo branco, por exemplo, pode aparecer borroso para algunhas persoas con dislexia. É recomendable utilizar unha cor de texto gris sobre un fondo branco suave.

Tamén se suxire aliñar o texto á esquerda para mellorar a experiencia de lectura.

Algunhas tipografías recomendadas son:

Atkinson Hyperlegible: deseñada especialmente para persoas con discapacidade visual. Esta tipografía ten un deseño de letra con contrastes claros e unha forma simple, o que a fai máis doada de ler en comparación con outras tipografías de deseño máis complexo. Ademais, ten un espazo entre letras máis grande para axudar a que os caracteres sexan máis fáciles de identificar. É a fonte recomendada polo Instituto Braille para persoas con discapacidade visual.

Montserrat: esta fonte creouna en 2011 Julieta Ulanovsky, unha deseñadora gráfica arxentina. Montserrat foi amplamente adoptada e utilizada en todo o mundo, e demostrou ser unha fonte versátil e accesible.

Open Sans: é coñecida polo seu estilo claro e lexible, e é axeitada para unha ampla gama de usos, desde a impresión ata a web. Utilizouse en moitos sitios web e aplicacións, e demostrou ser unha fonte fiable e accesible. Creouna en 2011 Steve Matteson, deseñador tipográfico de Ascender Corporation.

Baskerville: esta fonte deseñouna cara a 1750 John Baskerville; tamén é unha fonte clara e lexible.

Estes son só algúns exemplos que, se os aplicas e incorporas nos teus proxectos, farán que sexan máis inclusivos.

Ao traballar, non debemos esquecer o noso papel como produtores, sobre todo tendo en conta que moitos dos nosos usuarios ven as letras en espello. É importante recoñecer que a linguaxe escrita pode ser unha barreira; porén, o deseño inclusivo existe para superar estes obstáculos.

Deseñadores e educadores temos un papel fundamental e un gran desafío por diante: crear materiais educativos accesibles que permitan a todas as persoas acceder á aprendizaxe e gozar dun bo libro en igualdade de condicións.

Bibliografía

• Accessibility Handbook, de Katie Cunningham
• Ladaga, S.A.C. e  Rangel, L. (Ed.) (2022).  Accesibilidad: comunicación y educación para todas las personas (abre a ligazón nunha nova lapela). Capítulos 3 e 5. Colección Transmedia XXI. Barcelona: LMI. Universitat de Barcelona.
• Guía de accesibilidade web WCAG 2.2

Mariana Ierocades