Addaw, joan hasierara Egin dohaintza

3. ikasgaia (10 guztira) · 9 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026

Ikusmen-desgaitasuna: itsutasuna, ikusmen urria eta daltonismoa

Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu doan testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.

Ikusmen-desgaitasuna da web-irisgarritasunarekin gehien lotzen dena, baina uste izaten dena baino askoz anitzagoa da. Ikusmen-desgaitasuna duten pertsonen zati txiki bat baino ez da erabat itsua; gehienek ikusmen-hondarra dute, eta ikusmena erabiltzen dute, laguntzekin, nabigatzeko. Ikasgai honetan, elkarren artean oso desberdinak diren hiru profil ikusiko dituzu, bai eta horietako bakoitzak erabiltzen dituen teknologiak ere.

Itsutasuna eta pantaila-irakurgailuak

Pertsona itsu batek pantaila-irakurgailu baten bidez erabiltzen du ordenagailua edo mugikorra: pantailan dagoena ahots sintetiko (edo braille) bihurtzen duen softwarea da. Ez du orria «ikusten»: modu linealean zeharkatzen du, edo elementu batetik bestera jauzi egiten du motaren arabera. Irakurgailurik erabilienak hauek dira: NVDA (doakoa, Windowserako), JAWS (komertziala, Windows), VoiceOver (macOSen eta iOSen integratua), TalkBack (Android) eta Narratzailea (Windows). Ukipen-pantaila batean erabilera nola aldatzen den mugikorrari buruzko ikasgaian ikusiko duzu.

Garrantzitsua da pantaila-irakurgailu batek nola nabigatzen duen ulertzea, irisgarritasunaren ia arau guztiak azaltzen baititu:

  • Nabigatzaileak HTMLtik abiatuta eraikitzen duen irisgarritasun-zuhaitza irakurtzen du, ez pixelak. Zerbait irudi edo CSS estilo gisa soilik badago, ez du hautematen.
  • Izenburuetatik (H tekla NVDAn eta JAWSen), esteketatik, formularioetatik eta eskualdeetatik (landmarks) jauzi egiteko aukera ematen du. Izenbururik gabeko orri bat aurkibiderik gabeko liburu bat bezalakoa da.
  • Elementu bakoitza bere izen, funtzio eta egoerarekin iragartzen du: «Bidali, botoia», «Baldintzak onartzen ditut, kontrol-laukia, markatu gabea». Kontrol batek izenik ez badu, «botoia» besterik ez du esango.
  • Irudiak haien testu alternatiboaren bidez irakurtzen ditu (alt). Hori gabe, fitxategiaren izena esango du, edo ezer ez.
<!-- NVDAren erabiltzaile batek, gutxi gorabehera, entzuten duena -->
<img src="grafico-ventas.png">            → "grafico-ventas.png, grafikoa"
<img src="grafico-ventas.png" alt="">     → (ezer ez, ez ikusiarena egiten zaio)
<img src="grafico-ventas.png"
     alt="2025eko salmentak: 1,2 milioi, 2024an baino % 15 gehiago">
                                           → "2025eko salmentak: 1,2 milioi…, grafikoa"

Profil honekin zuzenen lotuta dauden WCAG irizpideak hauek dira: 1.1.1 Testua ez den edukia, 1.3.1 Informazioa eta erlazioak, 2.4.1 Blokeak saltatzea, 2.4.6 Izenburuak eta etiketak eta 4.1.2 Izena, funtzioa eta balioa.

Funtsezko puntua

Pantaila-irakurgailu batek ez du diseinu bisuala interpretatzen: kodearen semantika interpretatzen du. HTMLn (edo ARIAn) ez dagoena ez da existitzen harentzat.

Ikusmen urria: handitzea eta kontrastea

Ikusmen urriak miopia larritik hasi eta makula-endekapena, glaukoma, erretinosi pigmentarioa edo erretinopatia diabetikoa bezalako patologietaraino hartzen ditu. Bakoitzak modu desberdinean eragiten du: erdiko ikusmena galtzea, ikusmen periferikoa galtzea, ikusmen lausoa, liluramenarekiko sentikortasuna. Ikusmen-desgaitasunaren barruan profilik ugariena da, eta adinarekin hazi egiten da.

Ohiko laguntzak hauek dira:

  • Nabigatzailearen zooma (Ctrl++), % 200era edo % 400era arte. Webak erabilgarria izaten jarraitu behar du desplazamendu horizontalik gabe: 1.4.10 Birmoldaketa eta 1.4.4 Testuaren tamaina aldatzea irizpideak.
  • Pantaila-handigailuak, hala nola ZoomText, Windowsen Lupa edo macOSen Zooma, pantailaren zati bat handitzen dutenak. Erabiltzaileak edukiaren «leiho» txiki bat ikusten du; beraz, arreta-gunetik urrun agertzen diren mezuak oharkabean pasatzen dira.
  • Sistema eragilearen kontraste handiko moduak edo kolore alderantzikatuko moduak. Diseinuak doikuntza horiek errespetatu behar ditu, eta ez du hondoko irudien mende egon behar funtsezko informazioa emateko.
  • Testuaren tartea handitzea estilo-orri propioekin: 1.4.12 Testuaren tartea irizpidea.

Profil honentzat, kontrastea erabakigarria da: 1.4.3 Kontrastea (gutxienekoa) irizpideak gutxienez 4,5:1eko erlazioa eskatzen du testu arruntarentzat eta 3:1ekoa testu handiarentzat; 1.4.11 Testua ez den kontrastea irizpideak 3:1 eskatzen du interfazeko osagaientzat eta grafiko informatiboentzat.

Ohiko akatsa

Formulario bateko errore-mezua orriaren goiko aldean erakustea, pantaila-handigailua erabiltzen duen erabiltzailea amaierako «Bidali» botoiari begira dagoen bitartean. Ez du mezua ikusten, berriro sakatzen du eta weba ez dabilela uste du. Jarri mezuak eremuaren ondoan eta, laburpen bat erabiltzen baduzu, eraman fokua hara.

Daltonismoa eta kolore-pertzepzioa

Daltonismoak (diskromatopsiak) gizonen % 8 inguruari eta emakumeen % 0,5ari eragiten die. Forma ohikoena gorria eta berdea bereizteko zailtasuna da; ez hain ohikoak dira urdin-hori nahasmena eta kolorerik eza erabatekoa. Eguneroko bizitzan ez da ikusmen-desgaitasun larria, baina web batean milioika pertsona informaziorik gabe utz ditzake.

1.4.1 Kolorearen erabilera irizpideak ezartzen du koloreak ez duela izan behar informazioa transmititzeko, ekintza bat adierazteko edo elementu bat bereizteko bitarteko bisual bakarra. Ez betetzearen adibideak:

  • Derrigorrezko eremu bat ertz gorri batekin soilik adierazita.
  • Lerro-grafiko bat, zeinaren legendak serieak kolorearen bidez soilik bereizten dituen.
  • Paragrafo baten barruko esteka bat, urdina izateagatik soilik bereizten dena, azpimarrarik edo beste adierazlerik gabe.
  • Egutegi bat, non egun libreak berdeak diren eta okupatuak, gorriak.

Konponbidea erredundantzia da: kolorea gehi testua, gehi ikonoa, gehi azpimarra, gehi eredua. Ez da kolorea kentzea, haren mende ez egotea baizik.

Adibidea

Egoitza elektroniko bateko izapideen egoera-panelean, espediente bakoitzak kolore-puntu bat erakusten du: berdea «ebatzia»rentzat, anbarra «izapidetzen»rentzat, gorria «zuzenketa behar du»rentzat. Protanopia duen pertsona batek ia berdinak diren hiru puntu ikusten ditu. Puntuaren ondoan egoeraren hitza edo bakoitzarentzat ikono desberdin bat gehitzeak guztientzat konpontzen du arazoa.

Nola egiaztatu

  • Nabigatu NVDArekin (doakoa) teklatua soilik erabiliz, eta egiaztatu irudietan, botoietan eta eremuetan izen erabilgarriak entzuten dituzula.
  • Handitu % 400era 1.280 pixel zabaleko leiho batean, eta egiaztatu ez dela desplazamendu horizontalik agertzen.
  • Erabili kontraste-analizatzaile bat eta daltonismo-simulagailuak (Chromeren eta Firefoxen garapen-tresnek badituzte).

Laburpena

  • Pantaila-irakurgailuak kodearen semantika irakurtzen du: izenak, rolak, egoerak, izenburuak eta testu alternatiboak.
  • Ikusmen urria da profilik ugariena: zooma, birmoldaketa, kontrastea eta arreta-gunetik gertu dauden mezuak behar ditu.
  • Daltonismoak gizonen % 8 inguruari eragiten dio; koloreak ez du inoiz izan behar informazio-kanal bakarra (1.4.1).
  • Funtsezko irizpideak: 1.1.1, 1.3.1, 1.4.1, 1.4.3, 1.4.4, 1.4.10, 1.4.11, 2.4.6 eta 4.1.2.

Baliagarria izan zaizu ikasgai hau?

Sortu zure kontua doan, eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:

  • Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
  • Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
  • Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
  • Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 1. mailako doako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean

Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.