Addaw, joan hasierara Egin dohaintza

2. ikasgaia (10 guztira) · 13 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026

Laguntza-teknologien mapa: tresnak, beharrak eta estrategiak

Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu doan testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.

Desgaitasun-profil bakoitzean sartu aurretik, komeni da ikuspegi orokor bat izatea. Ikasgai honetan, zehazki laguntza-teknologia bat zer den ikusiko duzu, zer familia dauden, zergatik den erabilgarriagoa behar funtzionaletan pentsatzea diagnostikoetan baino, eta web batek inoiz hautsi behar ez dituen egokitze-estrategiak zein diren. Ikastaroaren gainerakoan erabiliko duzun mapa da.

Zer den laguntza-teknologia bat

Laguntza-teknologia bat (ingelesez, assistive technology) pertsona batek, hura gabe ezinezkoa edo oso neketsua litzaiokeen zerbait egiteko erabiltzen duen edozein produktu, gailu edo programa da. Espainiako gizarte- eta osasun-arloan laguntza-produktuak esaten zaie (lehen, «laguntza teknikoak»), eta ISO 9999 nazioarteko arauak sailkatzen ditu: gurpil-aulki edo entzungailu batetik hasi eta pantaila-irakurgailu bateraino. Espainian, CEAPAT (Autonomia Pertsonalaren eta Laguntza Teknikoen Estatuko Erreferentzia Zentroa, Imsersokoa) da gai horretako erreferentzia publikoa.

Arlo digitalean, pertsonaren eta interfazearen artean kokatzen diren teknologiak interesatzen zaizkigu. Batzuek pantailak erakusten duena eraldatzen dute: ahots, braille edo irudi handitu bihurtzen dute. Beste batzuek pertsonak egiten duena eraldatzen dute: ahoz esandako hitz bat, putz bat edo begirada bat gailuak ulertzen dituen ekintza bihurtzen dira. Aurreko ikastaroan (N1-C1) ikusi zenuen bezala, laguntza-teknologia irisgarritasun-katearen kateetako bat baino ez da: asko egin dezake, baina edukiak eta nabigatzaileak ematen diotenarekin soilik.

Tresnen lau familia

1. Sistema eragilean integratutako funtzioak

Doakoak dira, instalatuta daude jada eta, horregatik, erabilienak dira. Windowsek Narratzailea, Lupa, kolore-iragazkiak, kontraste-gaiak eta ahots bidezko kontrola ditu; macOSek eta iOSek VoiceOver, Zooma, Ahots bidezko kontrola eta Etengailu bidezko kontrola dituzte; Androidek TalkBack, Handitzea, Etengailu bidezko irisgarritasuna eta Voice Access ditu. Zuri ere balio dizute, kosturik gabe, zure webak probatzeko.

2. Nabigatzailearen funtzioak

Zooma, letra-tamaina minimoa, irakurketa modua, ozenki irakurtzea, itzulpen automatikoa, formularioen osatze automatikoa eta pasahitz-kudeatzailea. Dislexia, ikusmen urria edo memoria-arazoak dituen norbaitentzat, laguntza-teknologia dira.

3. Hirugarrenen programak eta luzapenak

NVDA edo JAWS bezalako pantaila-irakurgailuak, ZoomText bezalako pantaila-handigailuak, Dragon bezalako diktatze- eta ahots bidezko kontroleko programak, koloreak, tipografiak edo tartea aldatzen dituzten nabigatzaile-luzapenak, eta irakurtzeko zailtasunak dituzten pertsonentzako testu-irakurgailuak.

4. Hardware berezia

Braille-lerroak, tekla handiko edo esku bakarreko teklatuak, tekla-estalkiak (bi tekla aldi berean sakatzea saihesten duen zuloak dituen txantiloi zurruna), bola-saguak, joystickak, sakagailuak, buruko erakusleak, begien jarraipeneko sistemak, eta Bluetooth bidez mugikorrera edo ordenagailura konektatzen diren entzungailuak edo koklea-inplanteak.

Funtsezko puntua

Ohikoena ez da gailu berezia edo programa garestia, baizik eta zooma, testuaren tamaina eta sisteman integratutako funtzioak. Diseinatu horietan pentsatuz lehenik.

Infografia · Funtsezko kontzeptuak

Ezagutzea komeni den zortzi laguntza-teknologia

Bakoitzak zer egiten duen eta web batetik zer behar duen funtzionatzeko

  • Pantaila-irakurgailuaOrriaren semantika ahots bihurtzen du: NVDA, JAWS, VoiceOver, TalkBack
  • Zooma eta pantaila-handigailuakPantaila edo testua handitzen dute; pertsonak zati bat baino ez du ikusten aldi bakoitzean
  • Braille-lerroaPantaila-irakurgailuak irakurtzen duen testua ukimenezko gelaxketan erakusten du
  • Azpitituluak eta transkripzioaAudioa testu bihurtzen dute pertsona gorrentzat edo entzumen-galera dutenentzat
  • Teklatua eta sakagailuakSagua ordezten dute; sakagailuak elementuak ekorketaren bidez zeharkatzen ditu
  • Ahots bidezko kontrolaKontrolak aktibatzen ditu haien izen ikusgaia esanez: «sakatu Bidali»
  • Begien jarraipenaErakuslea begiradarekin mugitzen du; helburu handiak eta bereiziak behar ditu
  • Irakurketa-laguntzakOzenki irakurtzea, irakurketa modua eta testu-doikuntzak, hobeto ulertzeko
ADDAW · Irisgarritasun-ikastaroak
Irakurri infografia testu gisa

Zortzi txartel, bakoitza laguntza-teknologia batekin. Pantaila-irakurgailua: orriaren semantika ahots bihurtzen du; adibideak, NVDA, JAWS, VoiceOver eta TalkBack. Zooma eta pantaila-handigailuak: pantaila edo testua handitzen dute, eta pertsonak zati bat baino ez du ikusten aldi bakoitzean. Braille-lerroa: pantaila-irakurgailuak irakurtzen duen testua ukimenezko gelaxketan erakusten du. Azpitituluak eta transkripzioa: audioa testu bihurtzen dute pertsona gorrentzat edo entzumen-galera dutenentzat. Teklatua eta sakagailuak: sagua ordezten dute; sakagailuak elementuak ekorketaren bidez zeharkatzen ditu. Ahots bidezko kontrola: kontrolak aktibatzen ditu haien izen ikusgaia esanez, «sakatu Bidali» adibidez. Begien jarraipena: erakuslea begiradarekin mugitzen du, eta helburu handiak eta bereiziak behar ditu. Irakurketa-laguntzak: ozenki irakurtzea, irakurketa modua eta testu-doikuntzak, hobeto ulertzeko.

Behar funtzionalak, ez diagnostikoak

Diagnostiko batek (glaukoma, esklerosi anizkoitza, dislexia) oso gutxi esaten du pertsona batek pantaila batekin nola elkarreragiten duen. Diagnostiko bera duten bi pertsonak teknologia guztiz desberdinak erabil ditzakete, eta diagnostiko desberdinak dituzten bi pertsonak behar bera izan dezakete. Horregatik, arau teknikoek gaitasun funtzionalen arabera antolatzen dute irisgarritasuna: pertsonak zer egin dezakeen eta zer ez.

EN 301 549 v3.2.1 (PDF, leiho berri batean irekitzen da) Europako arauak, 5. mailan sakon ikusiko duzunak, prestazio funtzionalen hamaika adierazpen jasotzen ditu bere 4.2 atalean. Edozein proiekturako egiaztapen-zerrenda mental ona dira (izenburuen itzulpena orientagarria da):

AtalaBehar funtzionalaTeknologiaren edo estrategiaren adibidea
4.2.1Ikusmenik gabe erabiltzeaPantaila-irakurgailua, braille-lerroa
4.2.2Ikusmen mugatuarekin erabiltzeaZooma, pantaila-handigailua, kontraste handia
4.2.3Kolore-pertzepziorik gabe erabiltzeaInformazio erredundantea: testua, ikonoak, ereduak
4.2.4Entzumenik gabe erabiltzeaAzpitituluak, transkripzioa, keinu-hizkuntza
4.2.5Entzumen mugatuarekin erabiltzeaEntzungailuak, bolumenaren kontrola, azpitituluak
4.2.6Ahots-gaitasunik gabe edo ahots-gaitasun mugatuarekin erabiltzeaTestu-kanalak ahotsaren ordez
4.2.7Manipulazio edo indar mugatuarekin erabiltzeaTeklatua, sakagailuak, ahots bidezko kontrola
4.2.8Irismen mugatuarekin erabiltzeaGurpil-aulki batetik iristeko moduko kontrolak (kutxazain automatikoak, kioskoak)
4.2.9Krisi fotosentikorren eragileak gutxitzeaDistirak saihestea
4.2.10Gaitasun kognitibo, linguistiko edo ikasteko gaitasun mugatuarekin erabiltzeaHizkera argia, denbora, prozesu errazak
4.2.11PribatutasunaLaguntza bat erabiltzeak daturik ez agerian uztea (kutxazain bateko entzungailuak, adibidez)

Kontuan izan behar batzuk, hala nola ahotsarena (4.2.6) edo fotosentikortasuna (4.2.9), ez direla hurrengo ikasgaietako lau profil handietan sartzen. Aurrerago, ikasgai berezi batean landuko ditugu.

Adibidea

Bi pertsonak erretinosi pigmentarioa dute, ikus-eremua pixkanaka murrizten duen gaixotasuna. Lehenengoak, hasierako fasean, erdiko ikusmen ona du: zooma % 150ean, modu iluna eta kurtsore handi bat erabiltzen ditu. Bigarrenak, diagnostikotik hogei urtera, ia ez du ikusmen-hondarrik: VoiceOver erabiltzen du mugikorrean eta braille-lerro bat testu luzeak irakurtzeko. Diagnostiko bera, behar funtzional kontrakoak. «Erretinosirako» diseinatzeak ez luke zentzurik; «ikusmen mugatuarekin erabiltzeko» eta «ikusmenik gabe erabiltzeko» diseinatzeak, bai.

Egokitze-estrategiak: jendeak bere kabuz egiten duena

Tresnez gain, pertsonek estrategiak garatzen dituzte oztopoak gainditzeko: hitz bat Ctrl+F bidez bilatzea orri osoa irakurri beharrean, izenburutik izenburura jauzi egitea, testu zail bat itzultzaile batean edo ahots-irakurgailu batean kopiatzea, pantaila-argazki bat atera eta handitzea, mugikorra erabiltzea ordenagailuaren ordez, han zooma erosoagoa delako, edo, azken batean, senide bati laguntza eskatzea (horrek dakarren autonomia- eta pribatutasun-galerarekin) edo amore eman eta telefonoz deitzea. W3Ck horietako asko jasotzen ditu bere Tools and Techniques baliabidean, desgaitasuna duten pertsonek weba nola erabiltzen duten azaltzen duen gidaren barruan.

Web batek ez ditu estrategia horiek asmatu behar, baina bai ez hautsi. Kasurik ohikoenak hauek dira: mugikorrean zooma blokeatzea, eremu batean testua itsastea eragoztea, testua hautatzea eragoztea, handitu edo itzuli ezin diren testu-irudiak erabiltzea eta teklatuarekin itxi ezin diren leihoak irekitzea.

<!-- Okerra: orria atximurkatze-keinuarekin handitzea eragozten du -->
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1,
      maximum-scale=1, user-scalable=no">

<!-- Zuzena: pertsonak erabaki dezala tamaina -->
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">

Ohiko akatsa

Posta elektronikoaren, IBANaren edo pasahitzaren eremuetan itsastea blokeatzea «segurtasunagatik». Pasahitz-kudeatzaile bat erabiltzen duena, testua beste aplikazio batean diktatzen duena edo idazteko zailtasunak dituena bere estrategiarik gabe geratzen da. Gainera, autentifikazioan 3.3.8 Autentifikazio irisgarria (gutxienekoa) ez betetzea ekar dezake, desgaitasun kognitiboari buruzko ikasgaian ikusiko duzun bezala.

Pertsona bat, hainbat tresna

Ia inork ez du tresna bakar bat erabiltzen. Pentsa dezagun Carmenengan, 68 urtekoa, glaukoma eta eskuetan artrosia dituena: ordenagailuan zooma % 200ean duela nabigatzen du, mugikorrean testua gehienekoan du, mezuak diktatu egiten ditu idazteak min ematen diolako, eta ozenki irakurtzeko funtzioa aktibatzen du testu luzeetarako, ikusmena nekatzen zaionean. Tresna aldatu egiten da zereginaren, gailuaren, eguneko orduaren eta nekearen arabera.

Hortik hiru ondorio praktiko ateratzen dira edozein proiekturako:

  • Ez dago aparteko «bertsio irisgarririk». «Desgaitasuna duten pertsonentzako» web paralelo bat zaharkituta geratzen da, eta norbera identifikatzera behartzen du.
  • Ez saiatu laguntza-teknologia detektatzen. Ezin da modu fidagarrian egin, eta pertsonaren osasun-datuak agerian utziko lituzke.
  • Pertsona bere tresnan aditua da. Pantaila-irakurgailuen erabiltzaile askok zuri ulertezinak irudituko litzaizkizukeen abiaduretan entzuten dute ahotsa, eta zuk ezagutzen ez dituzun lasterbideak ezagutzen dituzte. Ez dute argibide berezirik behar («sakatu hemen modu irisgarria erabiltzeko»): kode eta eduki zuzenak behar dituzte.

Probatu zuk zeuk

Aktibatu Windowsen Lupa Windows++ teklekin (Windows+Esc teklekin ixten da) edo macOSen Zooma Option+Cmd+8 teklekin (lasterbidea aktibatuta baduzu Sistemaren ezarpenak > Irisgarritasuna > Zooma atalean). Handitu % 400era eta irakurri egunkari digital baten azala hiru minutuz. Idatzi zer kostatzen zaizun aurkitzea: menuak, bat-bateko abisuak, begiratzen duzun lekutik urrun agertzen diren mezuak.

Laburpena

  • Laguntza-teknologia batek pantailak erakusten duena edo pertsonak egiten duena eraldatzen du; Espainian laguntza-produktuak ere esaten zaie.
  • Lau familia daude: sistema eragilearen funtzioak, nabigatzailearen funtzioak, hirugarrenen programak eta hardware berezia; integratuak dira erabilienak.
  • Pentsatu behar funtzionaletan (EN 301 549, 4.2 atala), ez diagnostikoetan.
  • Pertsonek tresnak eta estrategiak konbinatzen dituzte; webak ez ditu hautsi behar (zooma, itsastea, testua hautatzea).
  • Ez egin aparteko bertsiorik eta ez saiatu laguntza-teknologia detektatzen: egin web nagusiak guztiekin funtziona dezala.

Baliagarria izan zaizu ikasgai hau?

Sortu zure kontua doan, eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:

  • Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
  • Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
  • Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
  • Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 1. mailako doako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean

Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.