Addaw, joan hasierara Egin dohaintza

7. ikasgaia (10 guztira) · 13 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026

Hizketa, fotosentikortasuna, mugimendua eta nekea: ahazten diren profilak

Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu doan testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.

Irisgarritasunaz hitz egiten denean, ia beti ikustean, entzutean, mugitzean eta ulertzean pentsatzen da. Baina badira lau profil handi horietan erabat sartzen ez diren beharrak, eta proiektuetatik kanpo geratu ohi direnak: hizketa-desgaitasuna, epilepsia fotosentikorra, nahaste bestibularrak edo energia mugatzen dieten gaixotasun kronikoak dituzten pertsonenak. Maparen ikasgaian, EN 301 549 (PDF, leiho berri batean irekitzen da) arauaren behar funtzionalen zerrendan agertzen ikusi zenituen jada. Honetan, nortzuk diren, zer oztopo aurkitzen dituzten eta zer irizpidek babesten dituzten ikusiko duzu. Oztopo horietako batzuek, distirek adibidez, ez dute web bat erabiltzea soilik eragozten: kalte fisikoa eragin dezakete.

Hizketa-desgaitasuna

Oso egoera desberdinak hartzen ditu: totelka; disartria (muskulu-kontrolik ezagatik ulertzen zaila den hizketa), ohikoa ELAn, garun-paralisian, parkinsonean edo iktus baten ondoren; afasia, ulermenari ere eragin diezaiokeen hizkuntza-nahasmendua, aurreko ikasgaian ikusi zenuen bezala; laringektomia baten ondoren ahotsa galtzea; eta ahoz komunikatzen ez diren edo gutxi komunikatzen diren pertsona autistak. Keinu-hizkuntza erabiltzen duten pertsona gor askok ere ez dute ahozko ahotsa erabiltzen komunikatzeko.

Pertsona horietako batzuek komunikazio handigarria eta alternatiboa (KHA) erabiltzen dute: piktograma-taulak (Espainian oso ezagunak dira ARASAACenak, Aragoiko Gobernuarenak), testua ahots bihurtzen duten aplikazioak edo ahots sintetikoa duten komunikagailuak, batzuetan begiradarekin edo sakagailu batekin erabiltzen direnak.

WCAGek ia ez dute hizketa lantzen, weben ia inoiz ez delako hitz egitea eskatzen. Baina gero eta zerbitzu gehiagok eskatzen dute, eta hor agertzen dira oztopoak:

  • Ahots bidezko laguntzaileak eta telefono-menuak («esan zure deiaren arrazoia»), teklatuko edo testuzko alternatibarik gabe.
  • Telefono bidezko bezero-arreta soilik, pertsona gorrentzat ikusi zenuen oztopo bera.
  • Ahots bidezko autentifikazioa («nire ahotsa da nire pasahitza») metodo bakar gisa.
  • Erantzuteko denbora laburrak ahots-sistemetan, ahoskatzen gehiago behar duena mozten dutenak.

Konponbidea beti bera da: zereginik ez egotea ahotsaren mende soilik. EN 301 549 arauak behar funtzional gisa jasotzen du (4.2.6), eta ahots bidezko komunikazio bidirekzionala duten produktuetarako, bere 6. kapituluak denbora errealeko testuaren betekizunak ditu (ingelesez, real-time text edo RTT); horri esker, dei batean idatziz «elkarrizketa» daiteke, karakterez karaktere.

Ohiko akatsa

Aurretiko hitzorduko formularioa hitz eginez soilik dabilen «ahots bidezko laguntzaile birtual» batekin ordeztea. Disartria duen edo laringektomizatuta dagoen pertsona batentzat, zerbitzua existitzeari uzten dio. Mantendu beti idatzizko kanal baliokide bat: formularioa, txata edo posta elektronikoa.

Epilepsia fotosentikorra

Epilepsia duten pertsonen zati batengan, argi-distirek eta kontraste handiko zenbait ereduk krisi bat eragin dezakete. Beste pertsona batzuek, migraina dutenek edo inolako diagnostikorik ez dutenek, zorabioa, goragalea edo buruko mina sentitzen dute estimulu beraren aurrean. Weben kalte fisiko berehalakoa eragin dezakeen oztopo gutxietako bat da, behin bakarrik jasanda ere. Kasurik aipatuena 1997ko abenduan gertatu zen: Japonian emandako Pokémon animazio-telesailaren atal batek, distira gorri eta urdinen sekuentzia batekin, sintomak eragin zizkien ehunka haurri, eta haietako asko ospitaleetan artatu zituzten.

WCAGek bi irizpiderekin lantzen dute (W3Cren Understanding 2.3.1 dokumentuak azaltzen du atalaseak nola kalkulatzen diren):

  • 2.3.1 Hiru distira edo gutxiago, atalasetik behera (A maila): orriko ezerk ezin du hiru aldiz baino gehiagotan distiratu segundo bateko edozein alditan, distirak atalase orokorraren eta distira gorriaren atalasearen azpitik ez badaude behintzat; atalase horiek tamainaren eta intentsitatearen araberakoak dira.
  • 2.3.2 Hiru distira (AAA maila): ezerk ez du segundoko hiru aldiz baino gehiagotan distiratzen, salbuespenik gabe.

2.3.1 irizpideak estatus berezia ere badu: WCAGek «interferentziarik eza» betekizunen artean sartzen dute, eta orri osoan bete behar dira, baita bertsio irisgarriaren partetzat hartzen ez diren zatietan ere. Distira arriskutsu bat ez da konpentsatzen edukiaren beste bertsio bat eskainiz, krisia pertsona hartara iritsi baino lehen gerta daitekeelako.

Non agertzen dira distirak? Publizitate-bannerretan, GIF animatuetan, ebaki azkarrak dituzten sustapen-bideoetan, «interferentzia» edo glitch efektuetan, bideojokoetako trantsizioetan eta beste pertsona batzuek sare sozialetara igotzen dituzten edukietan. Egiaztatzeko, doako analisi-tresnak daude, hala nola PEAT (Photosensitive Epilepsy Analysis Tool), Trace Centerrek garatua, eta telebistek antzeko analisiak aplikatzen dituzte, Hardingen proba kasu.

Funtsezko puntua

Distirekin ez dago negoziatzerik: 2.3.1 A mailakoa da eta interferentziarik ezaren betekizuna. Pieza batek segundoko hiru aldiz baino gehiagotan distiratzen badu eta ezin baduzu neurtu atalaseen azpitik dagoela, ez argitaratu.

Nahaste bestibularrak eta mugimenduarekiko sentikortasuna

Sistema bestibularrak, barne-belarrian dagoenak, oreka eta orientazioa ematen dizkigu. Nahaste bestibularrak dituzten pertsonek (bertigoa, migraina bestibularra, garun-konmozioen ondorioak, barne-belarriko zenbait gaixotasun) zorabioa, goragalea edo desorientazioa senti ditzakete pantailan espero ez dituzten mugimenduen aurrean. Ez dute distirak izan behar: nahikoa da mugimendu zabal eta jarraitu bat.

Eragile ohikoenak hauek dira: parallax efektua (desplazatzean abiadura desberdinetan mugitzen diren geruzak), saguaren gurpilaren erritmoari jarraitzen ez dion desplazamendu «bahitua», korritzean egiten diren hurbiltzeak eta biraketak, begizta-bideoko hondoak eta pantaila osoa irristatzen duten orri-trantsizioak.

Lotutako irizpideak hauek dira: 2.2.2 Pausatu, gelditu, ezkutatu (A), bost segundo baino gehiago irauten duen edozein mugimendu automatiko gelditu ahal izatea eskatzen duena, eta 2.3.3 Elkarreraginek eragindako animazioa (AAA), elkarreraginak eragindako mugimendu-animazioak desaktibatu ahal izatea eskatzen duena, funtsezkoak ez badira behintzat. 2.3.3 AAA izan arren, betetzeko modu oso erraz bat dago: sistema eragileek mugimendua murrizteko doikuntza bat dute (macOSen eta iOSen «Murriztu mugimendua», Windowsen «Animazio-efektuak», Androiden «Kendu animazioak»), eta webak prefers-reduced-motion euskarri-kontsultarekin irakur dezake.

/* Animazio arrunta, kontrakoa eskatu ez duenarentzat */
.portada { animation: deslizar 1.2s ease-out; }

/* Pertsonak mugimendua murrizteko eskatu badu, errespetatu egiten da */
@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
  .portada { animation: none; }
  html { scroll-behavior: auto; }
}

Probatu zuk zeuk

Aktibatu mugimendua murriztekoa zure ordenagailuan: Windows 11n, Ezarpenak > Irisgarritasuna > Efektu bisualak > desaktibatu «Animazio-efektuak»; macOSen, Sistemaren ezarpenak > Irisgarritasuna > Pantaila > aktibatu «Murriztu mugimendua». Kargatu berriro animazio deigarriak dituen web bat (produktu teknologiko baten orri batek balio ohi du) eta begiratu ea errespetatzen dituen. Ondoren, utzi doikuntza lehen zegoen bezala.

Nekea, mina eta gaixotasun kronikoak

Esklerosi anizkoitzak, fibromialgiak, COVID iraunkorrak, dialisian dagoen giltzurruneko gaixotasunak edo tratamendu onkologikoek badute zerbait komunean: eskura dagoen energia mugatzen dute, eta energia hori egun batetik bestera aldatzen da. Pertsona batek izapide luze bat osa dezake astelehen batean, eta asteartean egiteko gai ez izan. Askotan, mina, kontzentrazio-arazoak (adimen-lainoa deritzona) edo trebetasun-galera gehitzen zaizkio.

Talde horrentzat, beharrezkoa ez den urrats bakoitzak kostatu egiten du. Oztopo tipikoak hauek dira: gorde ezin diren prozesu luzeak, iraungitzen diren saioak, berriro idatzi behar diren datuak eta klik asko egitera edo asko desplazatzera behartzen duten zereginak. Gehien laguntzen duten irizpideak ezagutzen dituzu jada: 2.2.1 Denbora doigarria, 3.3.7 Sarrera erredundantea eta, jardunbide egoki gisa, 2.2.6 Denbora-mugak (AAA), zenbat jarduerarik gabeko denborak eragiten duen datuen galera abisatzeko eskatzen duena.

Adibidea

Egoitza elektroniko bateko prestazio-eskaera batek hamabi pantaila ditu. Pertsonak zirriborroa edozein unetan gorde badezake, saioa iraungi aurretik abisu bat jasotzen badu eta hurrengo egunean itzultzean bere datuak aurkitzen baditu, ahalegina hainbat egunetan bana dezake. Hogei minutuko jarduerarik ezaren ondoren dena galtzen bada, izapidea haren eskura ez dago egun txarretan, eta egun horiexetan behar du gehien, hain zuzen.

Laburpena

  • Zereginik ez da egon behar ahotsaren mende soilik: eskaini beti idatzizko kanal baliokide bat (EN 301 549, 4.2.6).
  • Distirek krisiak eragin ditzakete: 2.3.1 Hiru distira edo gutxiago, atalasetik behera A mailakoa da eta interferentziarik ezaren betekizuna.
  • Mugimendu zabalak zorabioa eragiten die nahaste bestibularrak dituzten pertsonei: utzi gelditzen (2.2.2) eta errespetatu prefers-reduced-motion (2.3.3).
  • Nekea eta mina egun batetik bestera aldatzen dira: gorde aurrerapena, abisatu iraungi aurretik eta ez eskatu datuak bi aldiz (2.2.1, 3.3.7).

Ikastaro honetako 7 ikasgai irakurri dituzu: ez itzazu galdu

Sortu zure kontua doan, gorde irakurri duzuna eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:

  • Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
  • Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
  • Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
  • Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 1. mailako doako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean

Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.