Addaw, joan hasierara Egin dohaintza

5. ikasgaia (10 guztira) · 10 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026

Desgaitasun motorra: teklatua, sakagailuak, ahotsa eta begirada

Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu doan testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.

Desgaitasun motorra da guztietan heterogeneoena: eskuetako dardara arin batetik tetraplejiaraino hartzen du, artritisa, esklerosi anizkoitza, parkinsona, garun-paralisia edo anputazioa barne. Weben, erabiltzaile horiek komunean dutena da sagua, edo ukipen-pantailaren gaineko hatza, ez dela haien elkarreragin-bide nagusia, edo ez zaiela zehatza gertatzen. Ikasgai honetan, sagua zerekin ordezten duten ikusiko duzu, eta horrek diseinuari zer eskatzen dion.

Teklatua, guztiaren oinarri

Desgaitasun motorrerako laguntza-teknologia gehienak, azkenean, tekla-sakatze bihurtzen dira: sakagailu batek Tab eta Sartu imitatzen ditu, ahots bidezko kontroleko programa batek teklen baliokideak diren aginduak bidaltzen ditu, pantaila-irakurgailu bat teklatuarekin erabiltzen da. Horregatik, 2.1.1 Teklatua irizpidea (A maila) WCAGen zutabeetako bat da: funtzionaltasun guztia teklatu-interfaze baten bidez erabili ahal izan behar da.

Praktikan, teklatu-erabiltzaile bat Tab eta Maius+Tab teklekin mugitzen da elementu interaktiboen artean, Sartu edo Zuriune-barra teklarekin aktibatzen ditu, gezi-teklekin mugitzen da zerrendetan eta menuetan, eta Esc teklarekin ixten du. Hori ibil dadin, hainbat gauza behar dira aldi berean:

  • Kontrol guztiak iristeko modukoak izatea: elementu natiboak (<a href>, <button>, <input>) berez dira; onclick duen <div> bat, ez.
  • Fokua ikusgai egotea une oro (2.4.7 Foku ikusgarria, AA): diseinuak ingerada outline: none bidez kentzen badu eta ez badu ordezten, erabiltzaileak ez daki non dagoen.
  • Fokuaren ordena logikoa izatea (2.4.3 Fokuaren ordena) eta fokua sartu eta irten ezin den tranparik ez egotea (2.1.2 Teklatu-fokuarentzako tranparik ez).
  • Fokua goiburu finkoen edo cookie-banner-en atzean ezkutatuta ez geratzea (2.4.11 Fokua ez ezkutatzea (gutxienekoa), berria WCAG 2.2n).
<!-- Okerra: ez du fokua jasotzen eta ez dio Sartu teklari erantzuten -->
<div class="tarjeta" onclick="abrir(12)">Ikusi espedientea</div>

<!-- Zuzena: iristeko modukoa, aktiba daitekeena eta izena duena -->
<a href="/expedientes/12">Ikusi espedientea</a>

Funtsezko puntua

Web bat osorik teklatuarekin ibiltzen bada, laguntza-teknologia motor ia guztiekin ibiliko da. Bestela, ez dago sakagailurik, ahotsik edo begiradarik hura salbatuko duenik. Egin proba beti teklatuarekin lehenik.

Sakagailuak eta ekorketa

Sakagailu bat (switch) botoi handi bat da, edo putz-, presio- edo buru-mugimendu-sentsore bat, pertsonak kontrolatzen duen gorputz-atalarekin aktiba dezakeena. Sakagailu batekin edo birekin gailu osoa erabiltzen da ekorketaren bidez: sistemak elementuak nabarmentzen ditu sekuentzian, eta erabiltzaileak sakatu egiten du nahi duen elementua nabarmenduta dagoenean. iOSek Etengailu bidezko kontrola izenarekin dakar, eta Androidek Etengailu bidezko irisgarritasuna izenarekin.

Ekorketa motela da. Beharrezkoa ez den elementu interaktibo bakoitza, errepikatutako esteka bakoitza, prozesu bateko soberako urrats bakoitza, itxaron beharreko segundo edo minutu bihurtzen da. Hortik dator honako hauen garrantzia:

  • Eduki nagusira jauzi egiteko esteka bat (2.4.1 Blokeak saltatzea).
  • Ahalik eta urrats gutxien dituzten prozesuak, eremu alferrikakorik gabe.
  • Denbora nahikoa: saio-mugak luzatu edo desaktibatu ahal izan behar dira (2.2.1 Denbora doigarria). Hamar minuturen buruan iraungitzen den formulario bat ezinezkoa da ekorketa erabiltzen duten erabiltzaile askorentzat.

Ahots bidezko kontrola

Dragon, Windowsen Ahots bidezko sarbidea edo macOSen eta iOSen Ahots bidezko kontrola bezalako programek ordenagailua hitz eginez erabiltzeko aukera ematen dute: «sakatu Bidali», «egin klik Harremanetan», «korritu behera». «Sakatu Bidali» agindua ibil dadin, softwareak izen irisgarrian «Bidali» hitza duen kontrol bat bilatzen du. Bi ondorio praktiko:

  • Kontrolek beren testu ikusgaiarekin bat datozen izen irisgarriak behar dituzte. 2.5.3 Etiketa izenean irizpideak eskatzen du kontrol baten testu ikusgaia haren izen irisgarrian sartuta egotea. Botoi batek «Bidali» erakusten badu baina haren aria-label «Formularioa igorri» bada, ahots-aginduak huts egiten du.
  • Testurik gabeko ikono hutsak diren kontrolek erabiltzailea behartzen dute sare zenbakitua erabiltzera, askoz metodo motelagoa. Gehitu testu ikusgaia edo, gutxienez, izen irisgarri aurreikusgarri bat.

Adibidea

Dragon erabiltzen duen erabiltzaile batek lineako denda bateko orga ireki nahi du. Orgaren ikonoak aria-label="Erosketa-saskia" du, baina erabiltzaileak orga bat ikusten du eta «sakatu orga» esaten du. Ez da ezer gertatzen. Izena «Orga» izatera aldatzeak, ikonoa ikustean gehienek esango dutena baita, edo testu hori ikonoaren ondoan erakusteak konpontzen du arazoa. Testua erakusten bada, 2.5.3 irizpideak eskatzen du, gainera, izen irisgarriaren parte izatea; testurik gabeko ikono batekin irizpidea ez da aplikatzen, baina izen aurreikusgarri batek alde handia egiten du.

Begien jarraipena eta beste alternatiba batzuk

Begien jarraipeneko sistemek (eye tracking, Tobiirenak bezalakoak) pertsona nora begira dagoen detektatzen dute eta erakuslea mugitzen dute; hautapena begirada une batez finko mantenduz edo begi-keinu batekin egiten da. ELA, bizkarrezur-muineko lesio altua edo garun-paralisi larria duten pertsonek erabiltzen dituzte. Buruko saguak, joystickak eta ahoko erakusleak ere badaude. Guztiek dute komunean zehaztasun mugatua eta neke handia, eta horrek hainbat WCAG irizpidetara garamatza:

  • 2.5.8 Helburuaren tamaina (gutxienekoa), berria 2.2n, AA maila: helburuek gutxienez 24 x 24 CSS pixel neurtu behar dute edo inguruan tarte nahikoa izan. Botoi txiki-txikiak eta elkarri itsatsitako ikonoak iritsiezinak dira erakusle zehaztugabe batekin.
  • 2.5.1 Erakuslearen keinuak: edozein keinu konplexuk (atximurkatzea, bi hatzekin irristatzea, ibilbide bat marraztea) erakusle bakarreko alternatiba izan behar du.
  • 2.5.7 Arrastatze-mugimenduak, berria 2.2n: arrastatu eta jaregiteak arrastatzerik gabeko alternatiba bat izan behar du (igotzeko edo jaisteko botoiak, adibidez).
  • 2.5.2 Erakuslearen ekintza bertan behera uztea: ekintza askatzean exekutatu behar da, ez sakatzean, nahi gabeko klik bat bertan behera utzi ahal izateko.

Ohiko akatsa

Dokumentu-zerrenda bat, «deskargatu», «editatu» eta «ezabatu» ikonoak 16 pixelekoak, elkarren ondoan eta tarterik gabe dituena. Dardara duen erabiltzaile batek deskargatu nahi du, eta ezabatu egiten du azkenean. Ez du 2.5.8 betetzen, eta, ezabaketa sakatzean abiarazten bada eta ez askatzean, 2.5.2 ere ez. Berrespena eskatzeak edo desegiteko aukera emateak kaltea saihesten du.

Nola egiaztatu

  • Deskonektatu sagua eta zeharkatu web osoa Tab teklarekin: dena iristen al zara, beti ikusten al duzu non zauden, osagai bakoitzetik irten zaitezke?
  • Neurtu ukipen-helburu txikienak: 24 x 24 pixelera iristen dira?
  • Egin proba sistema eragilearen ahots bidezko kontrolarekin: botoiak aktiba ditzakezu haien testu ikusgaia esanez?

Laburpena

  • Laguntza-teknologia motor gehienak teklatuan oinarritzen dira: 2.1.1 Teklatua da oinarria.
  • Fokuak ikusgai egon behar du (2.4.7), logikoa izan (2.4.3), tranparik gabe (2.1.2) eta ez du ezkutatuta geratu behar (2.4.11).
  • Ekorketa duten sakagailuak motelak dira: murriztu urratsak, eskaini jauzi-estekak eta denbora doigarria (2.2.1).
  • Ahots bidezko kontrolak behar du testu ikusgaia izen irisgarrian egotea (2.5.3).
  • Erakusle zehaztugabeek 24 x 24 pixeleko helburuak (2.5.8) eta keinuen eta arrastatzeen alternatibak (2.5.1, 2.5.7) eskatzen dituzte.

Ikastaro honetako 3 ikasgai irakurri dituzu: ez itzazu galdu

Sortu zure kontua doan, gorde irakurri duzuna eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:

  • Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
  • Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
  • Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
  • Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 1. mailako doako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean

Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.