Ez zaitzatela engainatu irisgarritasun-geruzekin

Duela egun batzuk, Overlay False Claims webgunean sarrera bat argitaratu zen, irisgarritasun-geruzen fabrikatzaileen baieztapen asko, kasurik onenean, zalantzagarriak direla frogatu nahian. Artikulu honetan sarrera hori itzuli besterik ez dugu egin.

Sarreraren helburua da argi uztea irisgarritasuna ez dela arinkeriaz hartu behar, pilula magiko horiek normalean ez dutela funtzionatzen, eta batzuetan funtzionatzen ez duteaz gain, kaltegarriak ere badirela.

Besterik gabe, hona hemen artikulua

Eskaintza engainagarriak, bezeroen eta desgaitasuna duten pertsonen kontura.

Sarrera

Publizitate engainagarriak kalte egiten die kontsumitzaileei, eta merkatu bidezko baten aurkakoa da. Gainera, legez kanpokoa da.
Merkataritza Batzorde Federalaren Legea da Batzorde [Federalaren] estatutu nagusia. Lege horren arabera... Batzordeak ahalmena du, besteak beste, honetarako:

(a) Merkataritzan edo hari eragiten dioten lehia-metodo desleialak eta egintza edo jardunbide desleial edo engainagarriak prebenitzea.

(b) Kontsumitzaileen aurkako jokabide kaltegarriengatik diru-kalteordainak eta bestelako konpentsazioak bilatzea.

(c) Desleialak edo engainagarriak diren egintzak edo jardunbideak zehaztasunez definitzen dituzten arauak ezartzea, eta egintza edo jardunbide horiek prebenitzeko betekizunak ezartzea.

(d) Merkataritzan diharduten erakundeen antolaketari, enpresa-jarduerari, jardunbideei eta kudeaketari buruzko informazioa bildu eta biltzea, eta ikerketak egitea...

Merkataritza Batzorde Federalaren Legearen arabera:

• Publizitateak egiazkoa eta ez-engainagarria izan behar du.
• Iragarleek beren argudioak babesten dituzten frogak izan behar dituzte.
• Publizitatea ezin da desleiala izan. 

Publizitate engainagarria lege federalaren urraketa izateaz gain, 50 estatuek badute beren estatuko kontsumitzaileak jardunbide engainagarrien aurrean babesteko legeria. 19 estatuk Merkataritza Jardunbide Engainagarriei buruzko Lege Uniformea (Uniform Deceptive Trade Practices Act) onartu dute, eta gainerakoek antzeko lege propioak dituzte. 49 estatutako kontsumitzaileen babeserako legeek esplizituki debekatzen dute publizitate engainagarria.

Zer da web irisgarritasuna?

Web irisgarritasuna, termino errazetan, desgaitasuna duten pertsonek webguneak eta webean oinarritutako beste sistema batzuk erabiltzeko duten maila da, hala nola lineako merkataritza eta bankua, lanerako behar duten softwarea, sare sozialak eta abar.  Desgaitasuna duten pertsonek hardware edo software gehigarria behar izan dezaketen arren (laguntza-teknologiak deritzenak) sarbide hori errazteko, webguneak behar bezala diseinatu eta programatu behar dira, laguntza-teknologiek zehaztasunez interpretatu ahal izan dezaten eta/edo erabiltzaileei esperientzia egokia eman diezaieten.

Irisgarritasuna neurtzeko erabili ohi den irizpidea Web Edukiaren Irisgarritasun Jarraibideak (WCAG) izenez ezagutzen den araua da. WCAG araua World Wide Web Partzuergoaren (W3C) Irisgarritasun Jarraibideen Lan Taldeak egin du, webaren nazioarteko normalizazio-erakundeak.

Lan-talde horrek gaur egun 182 parte-hartzaile ditu, horien artean gonbidatutako 32 aditu, mundu osoko 57 erakunde ordezkatzen dituztenak. WCAG 2.0 bertsioa ISO (ISO/IEC 40500:2012) arau gisa aitortuta dago. Mundu osoko 39 lege eta politikaren oinarria da, edo haietan aipatzen da.  Estatu Batuetan, Errehabilitazio Legearen 508. atalean txertatzen da erreferentzia bidez, eta sarritan aipatzen da Desgaitasuna duten Estatubatuarrei buruzko Legearen (ADA) demandetan, akordioetan eta adostasun-dekretuetan.

Publizitate engainagarria web irisgarritasuneko geruzen hornitzaileen artean.

Irisgarritasun-geruzen historia eta deskribapena.

Webgune baten irisgarritasuna egiaztatzeko lehen tresnak WCAG (Web Edukiaren Irisgarritasun Jarraibideak) jarraibideen lehen bertsioaren oinarriak landu eta gutxira sortu ziren; arau hori da sektorean nagusi dena, eta webeko irisgarritasun-betekizunak definitzen ditu.

WCAG 1.0 behin betiko argitaratu eta gutxira, betetze automatizatua eskaintzen zutela zioten produktuak sortu ziren.  Ez zen denbora asko igaro betetze automatizatua sustatzen zuten enpresak irisgarritasunaren arloan gogor kritikatuak izan ziren arte, oker zeudelako eta desgaitasuna duten pertsonentzat zuten erabilgarritasuna puztu egiten zutelako.

Lehen produktu haiek ia beti erabiltzaile-interfazeko kontrol txikien itxura zuten, eta orriko edukia ozen irakurtzera mugatzen ziren. Denborarekin, mota honetako produktuek 'widgetak' gehitu zituzten, orrian laguntza-teknologia gisa funtzionatzen saiatzen zirenak, eta zabaltzen ziren webguneen ezaugarriak aldatzeko kontrolak gehitzen zituzten. Kontrol horiek honelako gauzak egiten dituzte: letra-tamaina handitu, orriko koloreen kontrastea aldatu eta orriko eduki mota jakin batzuen itxura aldatu.

Ia geruza guztiek dute mota honetako kontrol-multzoaren beren bertsioa, 'hobekuntza' deritzenak eskaintzen dituena, instalatuta dauden webgunearen bistaratzea aldatzen dutenak. 2021eko azaroaren 11n egindako pantaila-argazkia.

Duela gutxiago, produktu horien saltzaileek diote beren produktuak zabaltzen diren webguneetako kodearen kalitate-arazoak konpon ditzakeela, eta, are gehiago, adimen artifiziala erabiltzen ari direla diote, webguneek irisgarritasunarekin zerikusia duten legeak eta arauak bete ditzaten.

Irisgarritasunaren arloko profesionalek txarto hartzen dituzte baieztapen horiek. 600 pertsona baino gehiagok atxikimendua eman diote komunitateak bultzatutako adierazpen bati, 'irisgarritasun-geruza' produktuen aurkakoa, 'Overlay Factsheet' izenekoa. Informazio-orriaren sinatzaileen zerrendan daude irisgarritasunean adituak, desgaitasuna duten pertsonen eskubideen defendatzaileak, abokatuak, webak berak arautzen dituen zehaztapen teknikoen laguntzaileak eta editoreak, eta, garrantzitsuena, desgaitasuna duten azken erabiltzaileak. Sinatzaileak mundu osoko 16 herrialde baino gehiagotakoak dira.  Laburbilduz, geruzei buruzko informazio-orriaren sinatzaileak bat datoz honetan:

• Irisgarritasun-geruzen widgetak alferrikakoak dira, eta leku txarrean daude pila teknologikoan.
• Konponketa automatizatu batzuk egin daitezkeen arren, bezeroak gaitzetsi egin behar dira geruza bat epe luzerako irtenbide gisa erabiltzeaz.
• 'Irisgarritasun-geruza' batek irisgarritasun-arau nagusien xedapen gutxi batzuen betetzea hobe dezakeen arren, 'irisgarritasun-geruza' batekin ezin da betetze osoa bermatu.
• Zure webguneari irisgarritasun-geruza bat gehitzea azken erabiltzaileek pribatutasunaren alde duten lehentasunaren aurkakoa izan daiteke, eta aplikagarri den [pribatutasunari buruzko] araudia ez betetzeko arriskua sor dezake.
• Merkatuko 'overlay' produktu batek ere ezin du webgune bat lehendik dagoen inongo irisgarritasun-araurekin guztiz bat etorrarazi, eta, beraz, ezin du arrisku juridikoa ezabatu.
• Aurrekoa gorabehera, marketin engainagarria ia unibertsala da irisgarritasun-geruzen saltzaileen artean. 

Jarraian, irisgarritasun-geruzen saltzaileek egindako publizitate engainagarriaren adibide zehatzak eskaintzen ditugu. Laburbilduz, geruzen hornitzaileen publizitate engainagarriak gai hauetako bati egokitzen zaizkio:

• Irisgarritasun-geruza gehitzea da bezeroak irisgarritasuna bermatzeko egin behar duen gauza bakarra.
• Produktua erabiliz, bezeroaren webguneak automatikoki beteko du ADA (eta beste erregelamendu eta arau egokiak).
• Produktua erabiliz, bezeroaren webguneak automatikoki beteko du araudia denbora-tarte laburrean.
• Irisgarritasun-geruza erabiliz, bezeroaren webgunea automatikoki irisgarria izango da mundu guztiarentzat.
• Produktua erabiltzeak automatikoki babestuko du bezeroa auzien aurrean.
• Produktua da bezeroaren webgunea bat etorrarazten duen merkatuko bakarra.
• Produktuak bakarrik lor dezake adostasuna, kodean beste inolako lanik egin beharrik gabe.

Aurrekoaz gain, irisgarritasun-geruzen hornitzaile askok honako hau ere esaten dute, kasurik onenean oso zalantzagarria dena, eta kasurik txarrenean gezur hutsa:

• Webaren erabileraren hobekuntza.
• Bihurketa-tasen igoera.
• Bezero-kopuruaren gehiegizko igoera.
• Irisgarritasun-geruzaren fabrikatzailearen bezero ez direnak bezero gisa erakustea
• Inoiz elkarlanean aritu ez diren beste konpainia batzuekin lankidetzak erakusten dituzte
• Produktua laguntza-teknologia espezializatuen alternatiba nahikoa da. 

Irisgarritasun-geruzen saltzaileen publizitate engainagarriaren adibide zehatzak.

'Bezeroak produktua gehitu besterik ez du egin behar webgunea irisgarria izan dadin'.

Irisgarritasun-geruzen hornitzaileek egiten duten baieztapenik okerrena, gertaeren ikuspuntutik, hau da: produktua webgunean gehitzea dela bezeroak irisgarria izan dadin egin behar duen gauza bakarra.
Errealitatea da, izan ere, merkatuko irisgarritasun-geruzako produktu batek ere ezin duela webgune bat guztiz irisgarri egin, eta are gutxiago sektoreko arau nagusiak betearazi. Irisgarritasun-geruzako produktu batzuek irisgarritasun-arazo batzuk konpon ditzaketen arren, konponketa horien irismena oso txikia da. Gainera, irisgarritasun-geruzek eskaintzen dituzten 'widgetak', kasu gehienetan, erabiltzailearen nabigatzailean eta/edo sistema eragilearen konfigurazioan dagoeneko dauden funtzioak errepikatzeko gaizki egindako saiakera bat dira.

Adibidea:
Beheko irudiak EqualWeb produktuaren letra-tamaina handitzeko funtzioa erakusten du. EqualWeb produktuak % 150era arteko handitzea baino ez du eskaintzen; Windows eta macOS sistema eragileen erabiltzaileek, berriz, sistemaren letra-tamaina hainbat aldiz gehiago handi dezakete, eta pantaila osoa hainbat aldiz handitzeko funtzio gehigarriak dituzte.

Kasu honetan, testuaren letra-tamaina 18px-etik 24px-era handitu da. Horrek ez die eragozten irisgarritasun-geruzen saltzaileei baieztatzea —esplizituki edo inplizituki— beren produktua webgunean gehitzea dela egin behar duzun gauza bakarra. 

Hurrengo adibidean, Allyable-k dio '... Lan guztia egin dugu zuretzat!', iradokiz webgunearen jabeak ez duela beste ezer egin behar webgunea irisgarria izan dadin, behin Allyable instalatuta dagoenean.

'Produktua erabiliz, bezeroaren webguneak ADA eta beste arau eta erregelamendu batzuk beteko ditu'.

Irisgarritasun-geruzen saltzaileek sarritan aipatzen dituzte bezeroaren webguneak produktua instalatu ondoren beteko dituen arau eta erregelamendu zehatzak.  Zerrenda horretan daude ADA, WCAG eta nazioarteko arauak, EN 301 549 kasu. Errealitatea da, produktu horiek webgune baten irisgarritasun-arazo guztiak konpontzeko gai ez direnez, logikoa dela arauen eta erregelamenduen betetzea bermatzeko gai ere ez izatea. Bitarteko automatizatuekin egitea guztiz ezinezkoa da arrazoi askorengatik, adibidez:

• Ez dago betekizun tekniko zehatzik ADAren III. titulurako. ADArekin lotutako auziek eta akordioek WCAG 2.1en AA mailan bat etortzeko joera badute ere, legeak ez du hori esplizituki adierazten.
• 508. artikuluak eta EAA/EN 301 549 arauak hainbat 'errendimendu funtzionaleko irizpide' dituzte. Irizpide horiek oso subjektiboak izan ohi dira, ez daude makinek erraz proba ditzaketen moduan argi definituta, eta testuinguruaren mende daude neurri handi batean.
• WCAGen arrakasta-irizpide batzuk erabiltzaileak abiarazitako ekintzetan orrian aldatzen diren elementuei buruzkoak dira, eta irisgarritasun-geruza batek ezin ditu detektatu betetzea bermatzeko zer ekintza egin behar duen aurreikusteko adinako fidagarritasunez.

Adibidea:
Hurrengo adibidean, Accessus.ai-k dio 'irtenbide automatiko bakarra' dela, eta webguneei WCAG 2.1, ADAren III. titulua, 508. atala eta EAA/EN 301 549 arauak betearazi diezazkiekeela.

'Produktua erabiliz, bezeroaren webguneak adostasuna lortuko du denbora-tarte oso laburrean'.

Irisgarritasun-geruzen hornitzaileen marketin-mezuek baliatu egiten dute bezero potentzialen beharren izaera presakoa, askotan, eta/edo webgune bat irisgarri egitea zaila izango dela eta denbora asko eramango duela dioen ideia.  Irisgarritasun-geruzen mezu horiek honelako baieztapenak izan ohi dituzte:

'Instalatzen denetik 48 ordura arte' - Accessus.ai
'Gehienez 48 orduan, zure webgunea irisgarria eta bateragarria izango da' - AccessiBe
'ADA eta WCAG legeak betetzen ditu ezarpenaren lehen egunetik' - AudioEye

Errealitatea da, dagoeneko frogatu den bezala, produktu horiek ezin dutela webgune bat bateragarri egin beren kabuz inongo epetan, eta are gutxiago marketin-komunikazioetan aipatzen duten epe izugarri laburrean.  Lehendik dagoen webgune batek WCAG betetzea lortzeak hainbat aste edo hainbat hilabete eraman ditzake, webgunearen izaeraren eta tamainaren arabera, eta irisgarritasun-arazoen kopuru, izaera eta larritasunaren arabera.

Adibidea:
UserWay-ren hurrengo pantaila-argazkiak dio 'UserWay-ren irtenbideek WCAG eta ADA guztiz betetzea ematen dute lehen egunetik, eta ondorengo egun guztietan'

'Produktua erabiliz, bezeroaren webgunea mundu guztiarentzat irisgarria izango da'.

Irisgarritasun-geruzen hornitzaileen artean ohikoa den gai bat ez da soilik bezeroaren webgunea sektoreko arau nagusiekin bateragarria izango dela, baizik eta mundu guztiarentzat irisgarria izango dela. Errealitatea da,  zoritxarrez, ezingo duela bete 'guztiontzat irisgarria' izatearena:

-Zenbait desgaitasun kognitibotarako zaila edo ezinezkoa da diseinatzea edo garatzea.
-Irisgarritasuneko aldaketa batzuek biztanle-talde bati onura egin diezaiokete, eta beste batzuen erabilgarritasuna murriztu.

Horregatik daude laguntza-teknologiak. Erabiltzailearen ekipoan instalatzen direnean, hardware, software edo gailu alternatibo gisa, desgaitasuna duen erabiltzaileak aukera dezake bere behar zehatzak asetzeko behar duen laguntza-teknologia.

Desgaitasunen aniztasun handia dela eta —haien izaerari, kausei eta larritasunari dagokienez—, eta pertsona batek hainbat desgaitasun izan ditzakeenez, merkatuko irisgarritasun-geruza batek ere ezin du irtenbide osorik eskaini, eta bakar batek ere ez du frogatu horretara hurbiltzen denik.

Adibidea:
EqualWeb-en hurrengo txioak dio 'EqualWeb-ek ADA WCAG 2.1 AArekin % 100ean bateragarria den irtenbide bat eskaintzen du, zure webgunea guztiontzat irisgarri egingo duena'.

'Produktua erabiltzeak bezeroa auzietatik babestuko du'.

Web irisgarritasunaren inguruko auzien erritmo bizkorra dela eta, beren aurkako demanda baten berri duela gutxi izan duten bezeroak, edo horrelako zerbaiten beldur direnak, oso harberak dira auzietatik babes ditzakeen produktu bat izateko ideiarekiko.  Beraz, hori egin dezaketela baieztatzea oso gai ohikoa da irisgarritasun-geruzen saltzaileen artean.

Errealitatea da, irisgarritasun-geruzen saltzaileen marketin-mezuak gorabehera, frogatu dela babes juridikoari buruzko haien baieztapenak faltsuak direla. A eranskinean erakusten den bezala, 200 enpresa baino gehiago auzitara eraman dituzte 2021ean, dagoeneko irisgarritasun-geruza bat erosia izan arren. Demanda horietatik, accessiBe produktua webgune horietako 95etan zegoen demandatuaren aurkako demanda aurkeztu zen egunean.

Adibidea: MaxAccess.io-k ausardiaz dio: 'Izan bateragarria eta saihestu auziak. Egin zure webgunea guztiontzat irisgarri' eta 'Saihestu auziak. Mantendu betetze-mailarik handiena 24/7'.

Beste adibide batean, Shir Ekerling accessiBe-ko CEOak, jarraian agertzen den LinkedIneko iruzkinean, dio 'accessiBe-ra lehendik zuten egoera juridikoari irtenbidea emateko batu diren enpresak baino ez dira ikusi'.  Baieztapen hori argi eta garbi faltsua da; izan ere, A eranskinean erakusten den bezala, 95 enpresa auzitara eraman zituzten, beren webgunean accessiBe produktua erabili arren.

'Produktua da bezeroaren webgunea bateragarri egin dezakeen merkatuko bakarra'.

Irisgarritasun-geruzen hornitzaileen artean ohikoa den beste gai bat da beren produktua dela bezeroaren webgunea bateragarri egin dezakeen bakarra. 
Errealitatea da, produktu horiek diotena egiten ez dutela alde batera utzita, hori egin dezaketen bakarrak direla dioen baieztapena faltsua da. Irisgarritasunaren sektorea nahiko txikia bada ere, badira bezeroen webguneak WCAGekin erabat eta osorik irisgarri eta bateragarri egiteko behar diren ezagutzak, tresnak eta garapen-gaitasuna dituzten hainbat enpresa.

Adibidea:
Irailaren 30ean, Allyable-k txio hau idatzi zuen: 'Allyable da irtenbide integrala eskaintzen duen irisgarritasun digitaleko hornitzaile bakarra...'.

'Produktua bera nahikoa da adostasuna lortzeko, kodean beste inolako lanik egin beharrik gabe'.

Irisgarritasun-geruzen saltzaileek asko erabiltzen duten argudio bat da 'kode-lerro bat' besterik ez dela behar. Diote geruza-produktuaren kodea duen kode-lerro bat (JavaScript) gehituta, webgunea irisgarria izango dela. Hurrengo baieztapena, jarraian erakusten den bezala, bezeroaren webgunean beste ezer aldatu beharrik ez dagoela da.
Errealitatea da baieztapen hori egia izango litzatekeela produktuek saltzaileek diotena egingo balute, baina ez da hala.  Izan ere, frogatu da produktu horiek ez zirela gai irisgarritasun-arazoak zuzentzeko eduki mota hauetan:

• Irudiak eta testurik gabeko beste eduki batzuk.
• Inprimakiak.
• Dokumentuen goiburuen egitura.
• Teklatu bidezko irisgarritasuna eta fokuaren kudeaketa programatikoa.

Adibidea:
UserWay-ren hurrengo iragarkiak dio 'Zure webgunearen kodean aldaketarik gabe. Guztiz automatizatua'.

'Bihurketa-tasen igoera'.

'Bihurketa' webgune bateko bisitaria ordainpeko bezero bihurtzeko bidean jartzen duen nahi den ekintza bat egiten duen unea da. Marketineko profesionalek bihurketa-tasak neurtzen dituzte, beren marketin-ahaleginen eraginkortasuna zehazten laguntzen duen metrika gisa. Irisgarritasun-geruzen hornitzaile batzuek diote trafikoa edo bihurketak handituko direla beren produktua instalatze hutsarekin.

Errealitatea da sarritan esaten dela webgune baten irisgarritasuna handitzea bihurketak handitzeko bide bat dela, nahiz eta gai honi buruzko eztabaida gehienak aieruak baino ez diren.  Inork, ez irisgarritasun-geruzen hornitzaileek ez beste inork, ez du inoiz froga nahikorik eman irisgarritasun-hobekuntzek beren kabuz bihurketa-tasak handitzen dituztela erakusteko.

Adibidea:
Jarraian eskaintzen den adibidean, ActiveIntent-ek dio bihurketak % 30 handituko dituela; zifra hori barregarritzat jo beharko litzateke, hitzaren zentzurik hertsienean, % 30eko bihurketa-tasa marketineko profesional askok bihurketa-tasa ontzat jotzen dutena baino 4 eta 7 aldiz handiagoa baita.

'Bezero-kopuru puztua'.

Robert Cialdiniren arabera, froga soziala da eragin-faktore indartsuenetako bat. Merkataritza elektronikoan, estimu handiko berdin batek produktua erosi duela iruditzeak bezero bat erostera bultzatzen lagun dezake.

Errealitatea da irisgarritasun-geruzen saltzaileek bezero-kopurua puztu ohi dutela. Kopuru hori puztuz, irisgarritasun-geruzen saltzaileek beren produktuak benetan diren baino ezagunagoak direla eman dezaten lortzen dute.  Irisgarritasun-geruzen saltzaileek merkatuan duten sartze-maila 3z edo gehiagoz biderkatu ohi dute.

Adibidea:
Hurrengo adibidean, EqualWeb-ek dio 100.543.679 web-orritan dagoela instalatuta. Kasu honetan, 'web-orriak' terminoa anbiguo samarra da. Zentzuz pentsa daiteke 'web-orriak' ez direla 'webguneak', hau da, domeinu desberdin baten pean dauden orri-bildumak.  

Hala ere, txosten honetarako bildutako datuen arabera, EqualWeb instalatu duten webguneen kopurua 6.000 ingurukoa da.  Webgune bakoitzeko 500 orri desberdin bezalako zifra eskuzabal samarra onartuta ere, EqualWeb-ek % 300 baino gehiago puzten du bere baieztapena. Merkatuan sartzeari buruzko baieztapen horiek askotan puztuak izan daitezke.

'Gugan konfiantza duten markak'.

Aurreko kasuan bezala, Froga Sozialari dagokionez, bezero ikusgarrien zerrenda batek asko lagun dezake produktua erosteko antzeko joera izan dezaketenak liluratzen.

Egia da, irisgarritasun-geruzen hornitzaileei dagokienez, askotan ez datozela bat beren bezeroen benetako zerrenda eta beren baieztapenak. Sarritan, benetan negoziorik egiten ez duten enpresa ikusgarrien izenak, logotipoak eta testigantzak erabiltzen dituzte. Erabiltzen den beste taktika bat multinazional baten logotipoa beren webgunean gehitzea da, enpresa osoa bezeroa dela irudikatuz, tokiko filial txiki bat bakarrik denean.

Adibidea:
Allyable-k logotipo-zerrenda ikusgarri bat du bere hasierako orrian, 'Trusted By' izenburupean. Logotipoen artean daude Diverse Ability Magazine, AudioCodes, Bank Hapoalim eta Microsoft bezalako enpresak, eta horietako bat ere ez da Allyable-ren bezeroa.  Izan ere, zerrendatutako 15 enpresetatik 10 ez dira Allyable-ren bezeroak, 1 birsaltzaile bat da eta 3 birsaltzaile baten bezeroak dira. Beste modu batera esanda, zerrendatutako enpresetatik 1 bakarrik da Allyable-ren zuzeneko bezeroa.

'Irisgarritasun-geruzaren widgeta laguntza-teknologien alternatiba egokia da'.

 'Widgetek', geruza-produktuen funtzionalitatearen zatirik handiena osatzen dutenek, webgunearen itxura eta ezaugarriak eraldatzen dituzten kontrolak dituzte, eta, diotenez, desgaitasuna duten azken erabiltzaileentzat irisgarriagoa egiten dute.

Egia da, ia kasu guztietan, irisgarritasun-geruzako produktuek ematen dituzten 'hobekuntzak' erabiltzailearen ordenagailuan daudela jada erosketa egiten den unean. Windowsen, funtzio horiek 'Erabilerraztasuna' konfigurazioan daude (13), eta macOSen, Sistemaren Hobespenetako 'Irisgarritasuna' atalean (14).  Gainera, irisgarritasun-hobespen asko erabiltzailearen nabigatzailean konfigura daitezke. Erabiltzaileek laguntza-teknologia espezializatuak ere eros ditzakete —hardwarea zein softwarea—, beren desgaitasunerako eta hobespenetarako.

Irisgarritasun-geruzen saltzaileek beren produktua laguntza-teknologia gisa erabilgarria dela esatearen funtsezko zentzugabekeria da baieztapen horrek ez duela onartzen beren produktua leku txarrean dagoela pila teknologikoan:

• Erabiltzaile batek webgune batean testu handiagoa behar badu, webgune eta aplikazio guztietan behar du.
• Erabiltzaile batek webgune batean kontraste handiko modua behar badu, webgune eta aplikazio guztietan behar du.
• Erabiltzaile batek webgune batean testua ozen irakurtzea behar badu, webgune eta aplikazio guztietan behar du.

'Irisgarritasun-geruzen widgetak erabilgarriak dira irisgarritasun-oztopoak gainditzeko'.         

Estrategikoki alde batera uzten du webgune jakin batean funtzio horiek behar dituzten erabiltzaileek ordenagailua pizteko, nabigatzailea irekitzeko eta, lehenik eta behin, webgunera nabigatzeko ere beharko dituztela. Produktu horiek laguntza-teknologien alternatiba egokia ez izateko azken arrazoia da askotan ez dutela funtzionatzen erabiltzaileak bere gailuan dituen laguntza-teknologiek bezain ondo.

Letra-tamainaren doikuntzak ez dira normalean maila beretara iristen. Adibidez, Allyable, AudioEye eta UserWay % 200era bakarrik iristen dira, eta EqualWeb eta MaxAccess % 150era bakarrik. Windowsen eta macOSen integratutako funtzioek askoz gehiago handitzen dute.
Geruza-widgeten kontraste handiko moduetako batek ere ez du eskaintzen Windowsen edo macOSen aniztasuna, xehetasuna edo pertsonalizazio-gaitasuna.

Adibidea:
Mota honetako baieztapenaren adibiderik lotsagabeena hau da, UserWay-rena: 'Pantaila-irakurgailu estandarrak ez bezala, UserWay-rena webguneetarako diseinatuta dago berariaz. 40 hizkuntza baino gehiago. Irakurtzeko hainbat abiadura. Esperientzia arina guztiontzat'.

Baieztapen hauek bereziki engainagarriak dira, arrazoi hauengatik:

-Lehen aipatu den bezala, erabiltzaile batek pantaila-irakurgailu bat behar badu, UserWay-ren produktua instalatuta duen webgune batean nabigatzen laguntzeko ere beharko du.
-Onartutako hizkuntzak erabiltzailearen ordenagailuko ahots-sintetizadorearen araberakoak dira.
-Erabiltzailearen ordenagailuan onartutako ahots-sintetizadoreen arabera, JAWSek eta NVDAk (UserWay-k aipatzen dituen pantaila-irakurgailu 'estandarrak') 80 hizkuntza inguru onar ditzakete.
-UserWay-k irakurtzeko 3 abiadura baino ez ditu onartzen ('normala', 'azkarra' eta 'motela'); benetako pantaila-irakurgailuek, berriz, minutuko hitz-kopuruaren araberako xehetasun zehatza eskaini ohi dute, eta pantaila-irakurgailuen erabiltzaile itsu batzuek beren ordenagailuak minutuko 450 hitzean entzun ditzakete.

'Elkarlanean aritu ez diren hirugarrenekin lankidetza'.

Irisgarritasun-geruzen saltzaile batek froga soziala erabil dezakeen beste modu bat, bezero potentzialak bere produktua errespetagarria dela konbentzitzeko, sektoreko beste pertsona batzuekin elkarlanean aritu dela esatea da, bere produktuan berrikuntza bultzatzeko.

Errealitatea da, irisgarritasun-geruzen hornitzaileak erabiltzaile-komunitate orokorrarekin harremanetan dauden kasuak egon daitezkeen arren, kasu askotan irisgarritasunaren arloak saihestu egiten dituela irisgarritasun-geruzen hornitzaileak. 2020ko ekainean, adibidez, Itsuen Federazio Nazionalak (NFB) hau esatera iritsi zen: '... [NFBren] Batzordearen ustez, accessiBe-k gaur egun jokabide kaltegarria du itsuek gizartean aurrera egiteko.'

Adibidea:
2019ko abuztuaren 21ean, accessiBe-ren ordezkari batek, Pamela izenekoak, esan zuen accessiBe-k JAWSen garatzaileekin elkarlanean jardun zuela accessiBe produktuan, eta zioen 18 hilabete baino gehiagoan Ikerketa eta Garapen prozesua desgaitasun desberdinak dituzten pertsonekin batera lan egitean zentratu zela, baita gure lehen zuzeneko bertsioaren aurretik ere. Prozesuan irisgarritasuneko aditu nabarmenak ere izan ziren, baita JAWS taldeko garatzaile bat ere, zuek dakizuenez gaur egungo munduan pantaila-irakurgailuen teknologian eminentzia dena.

Adrian Roselli blogari eta irisgarritasun-aholkulariaren arabera, baieztapen hori faltsua zen. Vispero/Freedom Scientific-en, JAWSen fabrikatzailearen, komunikazio bat jaso zuen, honako hau zioena:
'Ez Visperok ez haren garatzaileetako batek ere ez dute inoiz accessiBe-rekin lan egin inongo produktu edo zerbitzurekin lotuta'. Rosellik accessiBe-k publizitate engainagarri hori egin zuen beste bi kasu ere identifikatu zituen.

Ondorioa

Webguneak irisgarri egiteko arauak eta teknologiak badauden arren —eta duela 20 urte baino gehiagotik egon diren arren—, oraindik ere bizi gara webgune gehienak irisgarritasuna kontuan hartu gabe diseinatzen diren mundu batean. Ondorioz, webgune gehienek zailtasun handiak dituzte desgaitasuna duten pertsonentzat. Zorionez, gobernuek ulertzen dute irisgarritasunak zer garrantzi duen mundu digitalera sarbide bidezkoa izateko, eta, horren ondorioz, munduko eskualde ekonomiko handi guztiek irisgarritasuna derrigortzen duten legeak dituzte. AEBn, besteak beste, ADA, Errehabilitazio Legea, CVAA eta Aire Konpainietarako Sarbide Legea ditugu.

Administrazio federal, estatal eta tokikoen webguneek irisgarritasun-betekizunak bete behar dituzte. Azken urteetan, demanda judizialen ondorioz, oro har onartu da enpresa pribatu gehienek araudia bete behar dutela. Betetzen ez dutenentzat eta gero salaketa judizialak jasotzen dituztenentzat, zehapenak oso gogorrak izan daitezke.

Arazo honi irtenbide bat eskaintzea oso negozio-eredu ona da, batez ere azkar, merke eta lehendik dagoen erabiltzaile-interfazea ahalik eta gutxien aldatuta egin badaiteke. Hori da irisgarritasun-geruzen hornitzaileek egiten duten promesa faltsua.
Hala ere, errealitatea da oraindik ez dagoela lehendik dagoen webgune bat indarreko lege eta arauekin guztiz bateragarri egiteko behar den teknologia, haren diseinua, egitura eta funtzioak aldatu gabe. Horrek, normalean, denbora, dirua eta garapen-prozesuan etenak eskatzen ditu, falta diren irisgarritasun-piezak txertatzeko. Irisgarritasunean adituek prozesu horiei buruzko aholkuak ematen dituzte, eta enpresei laguntzen diete garapen-prozesu berriak ezartzen, beren teknologia digitalak hasieratik irisgarriak izan daitezen.

Irisgarritasunean adituak, defendatzaileak eta desgaitasuna duten azken erabiltzaileak bat datoz irisgarritasun-geruzako produktuek ez dutela balio webgune irisgarritasunik gabeak 'konpontzeko'. Hala ere, produktu horien saltzaileek baieztapen faltsuarekin trafikatzen jarraitzen dute: webgune bat irisgarri egiteko eta desgaitasunagatiko diskriminazio-demanda baten arriskua ezabatzeko behar den teknologia dutela.

Baieztapen engainagarri hauek lotsagarriak dira:

Dietetikaren, fitnessaren edo gizonezkoen estetikaren industrien baieztapen faltsuek erosleaz baliatzen diren bitartean, irisgarritasun-geruzako produktuen saltzaileen baieztapen faltsuek erosleaz baliatzen dira eta, aldi berean, desgaitasuna duten pertsonen diskriminazioa errazten dute.

Txosten honetan emandako frogen arabera, irisgarritasun-geruzen hornitzaileek beren bezeroak konbentzitzen dituzte beren produktua instalatzea dela egin behar duten gauza bakarra sektorean onartutako irisgarritasun-arauak ia berehala, egunaren 24 orduetan eta osorik betetzeko, eta, horren ondorioz, bezeroa babestuta egongo dela irisgarritasunarekin lotutako edozein demandaren aurrean.

Jakina, horrek esan nahi du bezeroak ez dituela bitarteko gehigarriak bilatuko bere webguneak esperientzia irisgarria eskaintzen duela bermatzeko. Ondorioa da bezeroaren webgunea ez dela nabarmen irisgarriagoa bihurtzen, eta desgaitasuna duten azken erabiltzaileek oraindik ere ezin dutela legeak eskatzen duen sarbide oso eta berdintasunezkoa lortu. Laburbilduz, irisgarritasun-geruzako produktuek desgaitasuna duten pertsonen aurkako diskriminazioa betikotzen dute beren baieztapen engainagarrien bidez, eta kontuak eman behar dituzte.

Badago irisgarritasuneko aholkulari eta profesionalen industria bat, erakundeei webgune irisgarriagoak sortzen laguntzeko lan egiten duena, (oro har) legitimotzat jotzen diren bitartekoen bidez.

Erakundeek beren eduki irisgarritasunik gabeak zuzentzeko duten kostua honetan islatzen da: adituen laguntzaren ordainketan, lan sakona egiteko behar den denboran eta barne-baliabideen kudeaketan, lehen irisgarritasunaren aldetik eskasak ziren garapen- eta egiaztapen-prozesuak doitzeko. 

Irisgarritasun-geruzako irtenbideen saltzaileen baieztapen engainagarriek (adibidez, irtenbideak merkeak, azkarrak eta eten minimokoak direla) irisgarritasun-aholkularitzako enpresa-jardunbide legitimoak ahultzen dituzte. Lehia desleiala da. Gainera, enpresentzat, beren garapen- eta proba-langileek —beren garapen profesionala hobetzeko irisgarritasunari buruzko prestakuntza jaso beharko luketenek— horren ordez (publizitate faltsuaren ondorioz jakin gabe) irisgarritasuna irisgarritasun-geruza bat erabiliz 'konpontzen' dela dioen kontakizun faltsua jasotzen dute. Hori ADAren eta lotutako legeen oinarrien aurkakoa da; haien arabera, irisgarritasunak erantzukizun partekatua izan beharko luke, arazo sozial bat konpontzeko.

Gisela López Ramón