4. ikasgaia (10 guztira) · 14 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026
Testu konplexuak: informazio juridikoa eta administratiboa hizkera argian
Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu doan testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.
Badira testu batzuk besterik gabe «sinplifikatu» ezin direnak: deialdi baten oinarriak, pribatutasun-politika bat, banku-kontu baten baldintzak, Administrazioaren errekerimendu bat edo baimen informatu bat. Balio juridikoa dute, zerbitzu juridiko batek berrikusten ditu eta askotan arau bat hitzez hitz erreproduzitzen dute. Hala ere, herritarrek ulertu behar dituzten testuak dira, hain zuzen, haien mende baitaude eskubideak, epeak eta dirua. Ikasgai honetan, lehen bi ikasgaietan ikusitakoa (hizkera argia eta egitura) mota horretako edukiei aplikatuko diezu, baliozkotasun juridikoa errespetatzen duten eta argitasunari uko egiten ez dioten teknikekin.
Zergatik diren testu konplexuak irisgarritasun-arazo bat
Testu juridiko edo administratibo baten zailtasuna metatu egiten da: 50 hitz baino gehiagoko esaldiak, terminologia espezializatua, beste arau batzuetako artikuluetarako igorpenak, kateatutako baldintzak eta salbuespenak («salbu eta», «kalterik egin gabe», «hala badagokio») eta antolamendu juridikorako pentsatutako egitura (xedea, eremua, definizioak, artikuluak), ez zerbait egin behar duen pertsonarentzat. Metatze horrek baztertu egiten ditu desgaitasun intelektuala edo narriadura kognitiboa duten pertsonak, AGHN edo dislexia dutenak, bigarren hizkuntza batean irakurtzen dutenak (baita keinu-hizkuntza erabiltzen duten pertsona gor asko ere, 1. mailan ikusi zenuen bezala) eta, praktikan, biztanleriaren zati handi bat.
Gainera, testu horien argitasuna ez da jada jardunbide egoki bat soilik. Hainbat arauk berariaz eskatzen dute:
- Datuak Babesteko Erregelamendu Orokorra (DBEO), 12. artikulua: datuen tratamenduari buruzko informazioa «modu zehatz, garden, ulergarri eta erraz eskuratzeko moduan, hizkera argi eta errazarekin» eman behar da.
- (EB) 2019/882 Zuzentaraua (Europako Irisgarritasun Legea), Espainian 11/2023 Legearen bidez transposatua: banku-zerbitzuen betekizunen artean, haren I. eranskinak eskatzen du informazioa ulergarria izatea, Hizkuntzen Europako Erreferentzia Marko Bateratuaren B2 konplexutasun-maila (goi-ertaina) gainditu gabe.
- Irisgarritasun kognitiboari buruzko 6/2022 Legea: informazioaren ulermena irisgarritasunaren parte gisa txertatzen du; xehetasun handiagoz ikusiko duzu irakurketa errazari buruzko ikasgaian.
- WCAG 2.2: 3.1.3 Ohiz kanpoko hitzak eta 3.1.5 Irakurketa-maila irizpideek (biak AAA) eskatzen dute, hurrenez hurren, jargoiaren edo termino espezializatuen esanahia ezagutzeko mekanismo bat eta bertsio errazago bat testuak irakurketa-maila handia eskatzen duenean.
Funtsezko puntua
Juridikoa eta argia ez dira kontrakoak. Inork ulertzen ez duen testu juridikoki akasgabe batek ez du bere funtzioa betetzen: pertsonak ez du bere eskubidea baliatzen, ez du dokumentua garaiz aurkezten edo zer onartzen duen jakin gabe sinatzen du.
Geruzen estrategia
Jatorrizko testuak dagoen-dagoenean mantendu behar duenean (aldizkari ofizial batean argitaratutako arau bat delako edo klausula finkoak dituen kontratu bat delako), konponbiderik eraginkorrena informazioa geruzaka ematea da. Datuak Babesteko Espainiako Agentziak gomendatzen du informatzeko betebeharrerako, eta berdin funtzionatzen du edozein testu konplexurekin:
- 1. geruza, funtsezkoa: hizkera argiko esaldi gutxi batzuk, erantzuten dutenak zer den, niri eragiten dit, zer egin behar dudan, noiz arte eta non. Orrian agertzen den lehen gauza da.
- 2. geruza, xehetasuna zereginen arabera antolatua: galdera moduko izenburuak dituzten atalak («Nork eska dezake?», «Zer dokumentu behar ditut?»), betekizun-zerrendak eta zenbatekoen eta epeen taulak.
- 3. geruza, testu ofiziala: dokumentu osoa, testu deskribatzaile batekin estekatua, adibidez «Deialdiaren oinarri osoak (PDF, 480 KB)».
1. eta 2. geruzek HTML irisgarrian egon behar dute, orrian bertan. 3. geruza PDF bat bada, hark ere irisgarria izan behar du; geruza argiak ez du betebehar hori ordezten.
Ohiko akatsa
Pertsonari onura ekartzen diona bakarrik kontatzen duen eta kalte egiten diona aipatzen ez duen laburpen-geruza bat: bazterketak, zigorrak, iraunaldiak, itzulketa-epeak edo laguntza bat justifikatzeko betebeharra. Laburpen argi batek betebeharrak eta haiek ez betetzearen ondorioak ere jaso behar ditu; bestela, ez da argia, engainagarria da.
Berridazteko teknikak
Arauaren ordenatik zereginaren ordenara
Arauak artikuluka antolatzen dira; pertsonak galderaka irakurtzen du. Berrantolatu edukia haren ibilbideari jarraituz: eska dezaket?, zenbat jasoko dut edo zenbat ordainduko dut?, zer behar dut?, nola eta noiz arte?, zer gertatzen da gero?
Arau-igorpenak, esaldiaren amaieran
Arauaren aipuak segurtasun juridikoa ematen du, baina ez du zertan informazioaren aurretik joan. Eraman amaierara, parentesi artean, edo ohar batera.
Adibidea
Lehen: «Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkidearen urriaren 1eko 39/2015 Legearen 68. artikuluan xedatutakoaren arabera, interesdunari eskatzen zaio hamar eguneko epean akatsa zuzentzeko edo nahitaezko dokumentuak aurkezteko, eta ohartarazten zaio, hala egingo ez balu, bere eskaeran atzera egin duela ulertuko dela.»
Ondoren: «Dokumentu bat falta da zure eskaeran. 10 egun baliodun dituzu hura emateko (ez dira kontatzen larunbatak, igandeak eta jaiegunak). Ematen ez baduzu, zure eskaera kendu egiten duzula ulertuko dugu (39/2015 Legearen 68. artikulua).»
Begiratu «atzera egitea» «eskaera kentzea» bezala eman dela, eta ez «uko egitea» bezala: administrazio-zuzenbidean irudi desberdinak dira. Horregatik, zerbitzu juridikoko norbaitek berrikusi behar du bertsio argia.
Ezinbesteko terminoak: mantendu eta azaldu
Termino batzuk ezin dira ordeztu esanahia aldatu gabe: «gorako errekurtsoa», «preskripzioa», «zuzentzea», «helbideratzea». Mantendu itzazu eta azaldu lehen aldiz agertzen direnean, edo testutik estekatutako glosario batean. Eta erabili beti hitz bera kontzeptu bererako: «eskaera», «eskabidea» eta «eskari» txandakatzen badituzu, irakurleak pentsa dezake hiru gauza desberdin direla.
Zenbatekoak eta epeak, tauletan
Tarteka zehaztutako zenbatekoak, egutegiak eta aukeren arteko konparazioak hobeto ulertzen dira datu-taula sinple batean, benetako izenburuekin eta gelaxka konbinaturik gabe. Adibidea, datu fiktiboekin:
| Familiaren urteko diru-sarrerak | Jasotzen duzun laguntza |
|---|---|
| 12.000 euro arte | Jantokiaren prezioaren % 100 |
| 12.001 eurotik 18.000 eurora | Jantokiaren prezioaren % 50 |
| 18.000 euro baino gehiago | Ez duzu laguntza honetarako eskubiderik |
Baldintzak eta salbuespenak, esplizituki
Testu juridikoetan zaila da jakitea baldintza guztiak bete behar diren ala bat nahikoa den. Esan beti: «Laguntza eska dezakezu baldintza hauek guztiak betetzen badituzu:» edo «…egoera hauetako bat behintzat betetzen baduzu:», eta jarraian benetako zerrenda bat. Salbuespenak arauaren ondoren berehala doaz, ez hiru paragrafo beherago.
Infografia · Prozesua
Testu juridiko edo administratibo bat 6 urratsetan berridaztea
Testu ofizialetik baliozkotasun juridikoa gordetzen duen bertsio argi batera
- 1. urratsa: Pertsona eta zereginaNork irakurtzen duen eta zer egin behar duen gero: eskatu, ordaindu, errekurritu edo sinatu
- 2. urratsa: Funtsezkoa ateraZer den, niri eragiten dit, zer egin, noiz arte eta non; betebeharrekin
- 3. urratsa: Zereginen arabera berrantolatuGalderak izenburu gisa, baldintzak zerrendetan, zenbatekoak eta epeak tauletan
- 4. urratsa: Argi berridatziEsaldi laburrak, ahots aktiboa, termino juridikoak azalduta, igorpenak amaieran
- 5. urratsa: Juridikoarekin balidatuEgiaztatu zentzu juridikoa ez dela aldatzen: atzera egitea ez da uko egitea
- 6. urratsa: Pertsonekin probatu2 edo 3 pertsonak azal dezatela zer ulertu duten eta zer egingo luketen
Irakurri infografia testu gisa
Sei urratseko prozesua, sekuentzian. 1. urratsa, pertsona eta zeregina: erabaki nork irakurtzen duen testua eta zer egin behar duen gero, hala nola eskatu, ordaindu, errekurritu edo sinatu. 2. urratsa, funtsezkoa atera: zer den, niri eragiten dit, zer egin, noiz arte eta non, betebeharrak eta ondorioak ahaztu gabe. 3. urratsa, zereginen arabera berrantolatu: galderak izenburu gisa, baldintzak zerrendetan eta zenbatekoak eta epeak tauletan. 4. urratsa, argi berridatzi: esaldi laburrak, ahots aktiboa, termino juridikoak azalduta eta arau-igorpenak amaieran. 5. urratsa, zerbitzu juridikoarekin balidatu: egiaztatu zentzu juridikoa ez dela aldatzen; adibidez, atzera egitea ez da uko egitea. 6. urratsa, pertsonekin probatu: bizpahiru pertsonak azal dezatela zer ulertu duten eta zer egingo luketen.
Zerbitzu juridikoarekin lan egitea
Ondorio juridikoak dituen testu bat berridaztea talde-lana da. Gatazkak saihesten dituzten jarraibide batzuk:
- Adostu hasieratik nork balidatzen duen bertsio argia eta zer epetan.
- Azaldu helburua ez dela eduki juridikoa aldatzea, baizik eta hartara iristeko bidea. Paragrafo baten «lehen eta ondoren» aurkezteak edozein argudiok baino gehiago konbentzitzen du.
- 1. eta 2. geruzetan, honelako ohar bat gehi daiteke: «Laburpen honek oinarriak ulertzen laguntzen dizu. Oinarri ofizialek diotena da baliozkoa». Baina jakinarazpenetan, errekerimenduetan eta ebazpenetan ez dago laburpen-geruzarik: testuak berak izan behar du argia.
- Oinarritu esparru juridikoko erreferentzietan: Hizkera Juridikoa Modernizatzeko Batzordearen txostenak (2011) eta Espainiako Errege Akademiaren Libro de estilo de la Justicia lanak (Justiziaren estilo-liburua) hizkera juridiko argia defendatzen dute jada.
Probatu zuk zeuk
Bilatu boe.es-en edo zure autonomia-erkidegoko aldizkari ofizialean laguntza-deialdi bat, eta kopiatu betekizunen atala. Berridatzi «Laguntza eska dezakezu baldintza hauek guztiak betetzen badituzu:» esaldiarekin hasten den zerrenda gisa. Markatu jatorrizkoan derrigorrezkoa ala aukerakoa den ez dakizun edozein baldintza: zalantza hori bera izango dute herritarrek. Kalkulatu INFLESZ indizea (lehen ikasgaian ikusi zenuen) lehen eta ondoren.
Nola egiaztatu ez dela ezer galdu
- Korrespondentzia-taula: egin jatorrizko testuko betebehar, epe, zenbateko eta ondorio bakoitzaren zerrenda bat, eta adierazi bertsio argian non agertzen den. Bat falta bada, bertsio argia osatu gabe dago.
- Bost galderen proba: zer den, norentzat den, zer egin behar den, noiz eta non erantzun behar dira 1. geruzan.
- Berrikuspen juridikoa: azken bertsioaren gainean, ez tarteko zirriborro baten gainean.
- Pertsonekin egindako proba: eskatu gaia ezagutzen ez duten bizpahiru pertsonari azal dezatela zer egingo luketen irakurri ondoren. Baten batek epean edo dokumentuan huts egiten badu, berridatzi zati hori.
Laburpena
- Testu juridiko eta administratiboek zailtasunak metatzearen ondorioz baztertzen dute; DBEOk eta Europako Irisgarritasun Legeak argitasuna eskatzen dute jada horietako batzuetan.
- Eman informazioa geruzaka: funtsezkoa lehenik, xehetasuna zereginen arabera gero eta testu ofiziala estekatuta amaieran.
- Berrantolatu pertsonaren galderen arabera, eraman arau-igorpenak amaierara eta azaldu ezinbesteko termino juridikoak.
- Esan argi baldintzak metagarriak ala aukerakoak diren, eta ez utzi betebeharrak edo ondorioak aipatu gabe.
- Balidatu zerbitzu juridikoarekin, eta egiaztatu korrespondentzia-taula batekin eta benetako pertsonekin.
Baliagarria izan zaizu ikasgai hau?
Sortu zure kontua doan, eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:
- Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
- Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
- Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
- Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 2. mailako doako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean
Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.