Addaw, joan hasierara Egin dohaintza

2. ikasgaia (10 guztira) · 14 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026

Arau-mapa: eskubideetatik irizpide teknikoetara

Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu doan testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.

Bileretan ohikoa da «legeak WCAGak betetzera behartzen du» edo «EN 301 549 (PDF, leiho berri batean irekitzen da) Europako irisgarritasun-legea da» entzutea. Hurbilketa zehaztugabeak dira, eta zehaztasun-falta garesti ateratzen da baldintza-agiri bat idaztean, erreklamazio bati erantzutean edo enpresa bat behartuta dagoen erabakitzean. Ikasgai honetan mapa osoa eraikiko duzu: zer arau mota dauden, nork onartzen dituen, zer eginkizun betetzen duen bakoitzak eta nola kateatzen diren aitortutako eskubide batetik orri batean egiazta dezakezun irizpide bateraino.

Hiru funtzio desberdin: aitortu, behartu eta zehaztu

Irisgarritasun digitala funtzio desberdinak dituzten tresnen kate batek arautzen du:

  • Eskubideak aitortu: itunek eta lege orokorrek informaziorako eta komunikazioetarako sarbide-eskubidea aitortzen dute, berdintasun-baldintzetan.
  • Betebeharrak finkatu: Europako zuzentarauek, legeek eta errege dekretuek esaten dute nor dagoen behartuta, zertara, noiztik eta zer gertatzen den betetzen ez badu.
  • Nola betetzen den zehaztu: arau teknikoek eta jarraibideek zehaztasunez definitzen dute zer den «irisgarria»: gutxieneko kontraste bat, izen irisgarri bat botoi bakoitzean, azpitituluak bideoetan.

Arau teknikorik gabeko lege bat ezinezkoa litzateke egiaztatzea; legerik gabeko arau tekniko bat, borondatezko jardunbide egoki bat.

1. geruza: NBEren Konbentzioa

Guztiaren oinarria Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei buruzko Konbentzioa da (DPEK), Nazio Batuen Batzar Nagusiak 2006ko abenduaren 13an onartua. Espainiak berretsi egin zuen, eta 2008ko maiatzaren 3tik dago indarrean gure herrialdean (berresteko tresna BOEn). Europar Batasunak ere berretsi zuen, 2010ean, eta horrek azaltzen du Europako irisgarritasun-zuzentarauak hura betetzeko modu gisa aurkeztea.

Hiru artikulu dira bereziki garrantzitsuak arlo digitalerako:

  • 2. artikulua: «arrazoizko egokitzapenak» eta «diseinu unibertsala» definitzen ditu, ondorengo arau guztietan ikusiko dituzun kontzeptuak.
  • 9. artikulua (Irisgarritasuna): informaziorako eta komunikazioetarako sarbidea bermatzera behartzen du, berdintasun-baldintzetan, haien teknologiak barne, eta interneterako sarbidea sustatzera.
  • 21. artikulua: informaziorako sarbidea, jendeari zuzendutakoa barne, formatu irisgarrietan.

Berretsitako eta argitaratutako itunak barne-antolamenduaren parte direnez (Konstituzioaren 96. artikulua), Konbentzioa zuzenbide aplikagarria da, eta gainerako arauak interpretatzeko balio du.

2. geruza: Europar Batasuneko zuzenbidea

EBk irisgarritasunari buruz legeak egiten ditu batez ere zuzentarauen bidez. Zuzentarau batek emaitzari dagokionez behartzen ditu estatuak, baina estatu bakoitzak bere zuzenbidean txertatu behar du, berezko arau batekin: hori da transposizioa. Horregatik hitz egiten dugu beti bikoteez:

Zuzentarauekin batera, Batzordeak betearazpen-erabakiak onartzen ditu xehetasun komunekin, hala nola irisgarritasun-adierazpenaren eredua (2018/1523 (PDF, leiho berri batean irekitzen da) Erabakia). Espainiako testua anbiguoa denean, jatorrizko zuzentarauak eta haren zioek laguntzen dute hura interpretatzen.

3. geruza: Espainiako legeak eta errege dekretuak

Espainian, maila eta funtzio desberdineko hiru arau mota bizi dira elkarrekin:

  • Lege-esparrua: 1/2013 Legegintzako Errege Dekretua, Desgaitasuna duten pertsonen eskubideei buruzko Lege Orokorra. Irisgarritasun unibertsala eta arrazoizko egokitzapenak definitzen ditu, eta oinarrizko irisgarritasun-baldintzak eta zehapen-araubide orokorra ezartzen ditu.
  • Lege espezifikoak: Europako Irisgarritasun Legea transposatzen duen 11/2023 Legea, edo Sektore Publikoko Kontratuei buruzko 9/2017 Legea, kontratuen agindu teknikoetan irisgarritasun unibertsala kontuan hartzera behartzen duena.
  • Erregelamenduak: 1112/2018 Errege Dekretua Gobernuak onartutako arau bat da, sektore publikoaren betebeharrak zehatz garatzen dituena.

Autonomia-erkidegoen maila ere gehitu behar da: autonomia-erkidego gehienek irisgarritasun unibertsalari buruzko lege propioa dute eta, 1/2013 LEDri buruzko ikasgaian ikusiko duzunez, oro har haiek dute zehatzeko eskumena.

Infografia · Mailak

Irisgarritasun digitalaren araudiaren bost geruzak

Aitortutako eskubidetik orri batean egiaztatzen den irizpide teknikora

  1. 1. maila (oinarria): NBEren KonbentzioaDPEK (2006), 2008tik indarrean Espainian: IKTetarako sarbide-eskubidea (9. art.)
  2. 2. maila: Europako zuzentarauak2016/2102 (sektore publikoa) eta 2019/882 (Europako Legea): helburu komunak
  3. 3. maila: Legeak eta errege dekretuak1/2013 LED, 11/2023 Legea eta 1112/2018 ED: behartu egiten dute, epeak eta zehapenak finkatzen dituzte
  4. 4. maila: Arau harmonizatuaEN 301 549 v3.2.1: betekizun egiaztagarriak eta adostasun-presuntzioa
  5. 5. maila (gailurra): W3Cren WCAG jarraibideakWeberako betetze-irizpideak; ENak WCAG 2.1en A eta AA irizpideak txertatzen ditu
ADDAW · Irisgarritasun-ikastaroak
Irakurri infografia testu gisa

Bost geruza pilatuta, oinarritik gailurrera. Oinarria: Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei buruzko NBEren Konbentzioa, 2006koa eta 2008tik Espainian indarrean dagoena, bere 9. artikuluan informaziorako eta IKTetarako sarbide-eskubidea aitortzen duena. Bigarren geruza: Europako zuzentarauak, 2016/2102 sektore publikorako eta 2019/882 edo Europako Irisgarritasun Legea pribaturako, helburu komunak finkatzen dituztenak. Hirugarrena: Espainiako legeak eta errege dekretuak, 1/2013 LED, 11/2023 Legea eta 1112/2018 ED, behartu egiten dutenak eta epeak eta zehapenak finkatzen dituztenak. Laugarrena: EN 301 549 v3.2.1 arau harmonizatua, betekizun egiaztagarriekin eta adostasun-presuntzioarekin. Gailurra: W3Cren WCAG jarraibideak; haien 2.1 bertsioko A eta AA irizpideak EN 301 549k txertatzen ditu weberako.

4. geruza: arau teknikoak

Arau tekniko bat normalizazio-erakunde batek egiten du adostasunez (ETSI, CEN eta CENELEC Europan; UNE Espainian; ISO nazioartean). Berez, borondatezkoa da; erabakigarri bihurtzen da lege batek ondorioak ematen dizkionean.

Hori gertatzen da EN 301 549 arauarekin: haren erreferentzia EBko Aldizkari Ofizialean arau harmonizatu gisa argitaratzean, hura betetzen duenak adostasun-presuntzioa du zuzentarauaren irisgarritasun-betekizunekiko. Modu praktikoan esanda: legeak eskatzen du webgunea «hautemangarria, eragingarria, ulergarria eta sendoa» izatea; arau harmonizatuak eskakizun hori betekizun egiaztagarri bihurtzen du, eta hura betetzea da legea betetzen dela frogatzeko bide aitortua. Espainian arau bera UNE-EN 301 549 gisa argitaratzen da.

Beste arau tekniko batzuek, hala nola UNE 153101 EX arauak (irakurketa erraza) edo ISO 14289 arauak (PDF/UA), ez dute ondorio automatiko hori, baina baldintza-agiri batek edo barne-politika batek eska ditzakete.

5. geruza: WCAG

WCAGak ez dira lege bat, ezta Europako arau bat ere: W3Cren gomendio bat dira, weberako estandarrak garatzen dituen nazioarteko partzuergoarena. Europan duten lege-indarra zeharkakoa da: EN 301 549k bere 9. kapituluan txertatzen ditu, eta bide horretatik iristen dira legeetara. 2.0 bertsioa ISO/IEC 40500:2012 nazioarteko arau gisa ere argitaratu zen.

Kate horrek azaltzen du zergatik, W3Ck WCAG 2.2 2023ko urrian argitaratu bazuen ere, Europako lege-erreferentzia WCAG 2.1 AA izaten jarraitzen duen: hori da EN 301 549 v3.2.1 arauak txertatzen duen bertsioa, eta EBko Aldizkari Ofizialean aipatutako bertsio berri batek bakarrik eguneratu ahal izango du. EN 301 549 v4.1.1 (PDF, leiho berri batean irekitzen da), ETSIk 2026ko irailean argitaratua eta WCAG 2.2n oinarritua, aipamen horren zain dago.

GeruzaNork onartzen duenZer egiten duenAdibidea
Nazioarteko itunaNazio Batuek eta berresten duten estatuekSarbide-eskubidea aitortzen duDPEK, 9. artikulua
Europako zuzentarauaEuropako Parlamentuak eta KontseiluakEstatu bakoitzak transposatzen dituen helburu komunak finkatzen ditu(EB) 2019/882 Zuzentaraua
Espainiako legea eta erregelamenduaGorte Nagusiek, Gobernuak, autonomia-erkidegoekBehartu egiten dute, epeak, kontrolak eta zehapenak finkatzen dituzte11/2023 Legea, 1112/2018 ED
Arau tekniko harmonizatuaETSIk, CENek eta CENELECek (UNEk Espainian)Betekizun egiaztagarriak definitzen ditu eta adostasun-presuntzioa ematen duEN 301 549 v3.2.1
Jarraibide teknikoakW3Ck (WAI)Weberako betetze-irizpideak definitzen dituzteWCAG 2.1 eta 2.2

Adibidea

Jarrai diezaiogun udal baten egoitza elektronikoko aurretiko hitzorduaren formularioko testuaren kontrasteari. DPEKk (9. artikulua) sarbide-eskubidea aitortzen du. (EB) 2016/2102 Zuzentarauak eskatzen du webgune publikoak hautemangarriak izatea. 1112/2018 EDk betebeharra udalari helarazten dio eta arau harmonizatura igortzen du. EN 301 549k 9.1.4.3 betekizuna jasotzen du, hau da, WCAG 1.4.3 Kontrastea (gutxienekoa): gutxienez 4,5:1 testu arruntarentzat. Auditore batek 2,8:1eko gris bat neurtzen duenean, azken batean, itun batek aitortutako eskubide bat egiaztatzen ari da.

Nola iritsi garen honaino

Komeni da aurreko mugarriak ezagutzea, dokumentu zaharretan oraindik agertzen direlako:

  • 2003: 51/2003 Legeak (LIONDAU) irisgarritasun unibertsala eta guztientzako diseinua lege-printzipio gisa sartzen ditu.
  • 2007: 1494/2007 Errege Dekretuak UNE 139803 araua eskatzen die administrazioen webguneei, garai hartako jarraibideen Espainiako baliokidea. Gero, 1112/2018 EDk araubide hori ordeztu zuen webguneei dagokienez.
  • 2008: NBEren Konbentzioa indarrean sartzen da Espainian.
  • 2013: 1/2013 LEDk testu bakar batean bategiten ditu 1982ko LISMI, 51/2003 Legea eta arau-hausteei eta zehapenei buruzko 49/2007 Legea.
  • 2016-2025: Europako bi zuzentarauak eta haien transposizioak iristen dira eta, 2025eko ekainaren 28an, sektore pribatuaren zati handi baten betebeharra.

Funtsezko puntua

Legeak esaten du nor dagoen behartuta eta zertara; arau teknikoak esaten du nola egiaztatzen den. Horregatik, txosten zorrotz batek biak aipatzen ditu: «1112/2018 ED ez betetzea, EN 301 549 arauaren 9.1.4.3 betekizuna (WCAG 1.4.3 Kontrastea (gutxienekoa)) ez betetzeagatik».

Ohiko akatsa

«Legeak WCAG 2.2 betetzera behartzen du» edo «WCAGak berez dira derrigorrezkoak» esatea. WCAGak W3Cren gomendio bat dira; Europan lege-betebeharra EN 301 549 arauaren bidez iristen da, eta gaur egun WCAG 2.1 AAra igortzen du. WCAG 2.2 AA betetzea erabaki bikaina da, eta lan-helburu gisa erabiltzea komeni den bertsioa da, baina ez da arauak hitzez hitz esaten duena.

Probatu zuk zeuk

Ireki 1112/2018 EDren testu bateratua BOEn eta bilatu Ctrl + F erabilita «norma armonizada» eta «declaración de accesibilidad». Ikusiko duzu errege dekretuak ez dituela betekizun teknikoak kopiatzen: araura igortzen du. Hori da lege-geruzaren eta geruza teknikoaren arteko harremana, zuzenean.

Laburpena

  • Araudiak geruzatan funtzionatzen du: nazioarteko ituna, EBko zuzenbidea, Espainiako legeak eta erregelamenduak, arau teknikoak eta W3Cren jarraibideak.
  • DPEKk (2008tik indarrean Espainian) bere 9. artikuluan informazioaren eta komunikazioaren teknologietarako sarbide-eskubidea aitortzen du.
  • Zuzentarauak transposatu egiten dira: 2016/2102, 1112/2018 EDren bidez, eta 2019/882, 11/2023 Legearen bidez.
  • EN 301 549 borondatezkoa da berez, baina arau harmonizatu gisa adostasun-presuntzioa ematen du; gaur egun WCAG 2.1 AAra igortzen du.
  • WCAGak W3Cren gomendio bat dira, ez lege bat: Europan duten lege-indarra EN 301 549 arauaren bidez iristen da.

Baliagarria izan zaizu ikasgai hau?

Sortu zure kontua doan, eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:

  • Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
  • Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
  • Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
  • Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 1. mailako doako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean

Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.