Addaw, joan hasierara Egin dohaintza

7. ikasgaia (10 guztira) · 15 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026

AAren kalitatea eta gobernantza irisgarritasunean: neurtu, berrikusi eta kontratatu

Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.

Matrikulatu · 6. maila (119 €)

Aurreko ikasgaian ikusi zenuen zer egiten duen ondo eta zer gaizki adimen artifizialak irisgarritasunean, eta printzipio bat: makinak sortzen du, pertsona batek berrikusten du, eta, arauak hala eskatzen duenean, publikoak balidatzen du. Baina «pertsona batek berrikusten du» ez da nahikoa politika gisa. Erabaki behar da zer berrikusten den, zer onarpen-irizpiderekin, nola neurtzen den kalitatea, nork erantzuten duen eta zer eskatzen zaion hornitzaileari. Ikasgai honek printzipioa ezar, audita eta baldintza-agiri batera eraman dezakezun prozedura bihurtzen du.

Kalitatea definitzea sortu aurretik

Akatsik ohikoena tresnatik hastea da. Ordena zuzena alderantzizkoa da: lehenik, emaitzak nolakoa izan behar duen definitzen da (alt testuetarako estilo-gida bat, UNE 153010 araua azpitituluetarako, erakundearen hizkera argiko jarraibideak) eta zer errore diren onartezinak; ondoren, tresna aukeratzen da eta definizio horren aurka probatzen. Erroreen sailkapen erabilgarri bat, alt testuetarako, azpitituluetarako eta sinplifikazioetarako baliagarria:

  • Kritikoa: zentzua edo informazioa aldatzen du. Aldatutako zifra, epe, izen berezi edo ezeztapen bat; asmatutako datu bat. Errore kritiko bakar batek pieza baztertzera behartzen du.
  • Larria: beharrezko informazioa falta da, edo emaitzak nahasmena eragiten du. Bere daturik gabe deskribatutako grafiko bat, identifikatu gabeko hiztun bat, kendutako salbuespen bat.
  • Arina: estiloa, luzera, puntuazioa edo segmentazioa hobetu daitezke, informaziorik galdu gabe. Adostutako atalase baten azpitik onartzen da.

Funtsezko puntua

Giza berrikuspena berme bat da irizpide idatzi bat badu bakarrik. Estilo-gidarik, erroreen sailkapenik eta onarpen-atalaserik gabe, «pertsona batek berrikusia» esaldiak «gainetik irakurria» esan nahi du, eta AAren jariotasunak inork bilatu ez dituen erroreak onartzea eragiten du.

Azpitituluen eta transkripzioen kalitatea neurtzea

Ahots-ezagutzaren metrika klasikoa hitz-errore tasa da (WER, word error rate):

WER = (ordezpenak + ezabaketak + txertaketak) / erreferentziako transkripzioaren hitzak

Adibidea: erreferentziako 200 hitz, 6 ordezpen, 2 ezabaketa eta 2 txertaketa
WER = (6 + 2 + 2) / 200 = 0,05  →  % 5

Haren muga da errore guztiek pisu bera dutela: «etxean» eta «etxera» nahasteak «hamabost» «berrogeita hamabost» bihurtzeak adina balio du. Horregatik, zuzeneko azpititulatzean NER eredua ere erabiltzen da, jatorri akademikokoa, edizio- eta ezagutza-erroreak larritasunaren arabera haztatzen dituena eta % 98ko zehaztasuna orientaziozko erreferentziatzat hartzen duena. Garrantzitsua den ideia: erroreak ulermenean duten eraginaren arabera haztatzea.

Grabatutako bideoan, berrikusi beti bideoa aurrean duzula, egiaztatu banan-banan zifrak, datak, izen bereziak, siglak eta ezeztapenak, eta egiaztatu hiztunak, soinuak, segmentazioa eta sinkronia UNE 153010 arauaren arabera. WER txikia eta zenbateko oker bat dituen azpititulu bat ez da onargarria.

Sortutako testu alternatiboa berrikustea

Alt testuetarako, metrika editoreak orria aurrean duela aplikatzen duen errubrika bat da, W3Cren irudien erabaki-zuhaitzean oinarrituta:

AlderdiaBerrikuslearen galderaErrore kritikoa edo larria, baldin eta…
FuntzioaIrudiak orri honetan duen funtzioari dagokio?Esteka edo botoi batek irudia deskribatzen du, helmugaren edo ekintzaren ordez
ZehaztasunaEsaten duen guztia irudian dago?Pertsonak, objektuak, testua edo datuak asmatzen ditu
Irudiko testuaTestu garrantzitsua dagoen-dagoenean jasotzen du?Kartel edo pantaila-argazki bateko testua kentzen edo aldatzen du
NahikotasunaIrudia ikusten duenak lortzen duena transmititzen du?Grafiko bat bere mezurik eta daturik gabe deskribatzen da
PertsonakSaihesten du beharrik gabe adina, generoa, jatorria edo desgaitasuna egoztea?Ezaugarriak estereotipoz egozten ditu
LaburtasunaLaburra da eta zuzenean doa harira?Arina bakarrik: laburtu egiten da

Antolatu berrikuspena arriskuaren arabera: izapide-orrietako, hasierako orriko eta trafiko handieneko edukietako irudien % 100; laginketa bat artxibo historikoan. Bi adierazle sinplek esango dizute tresnak merezi duen: aldaketarik gabe onartutako zirriborroen ehunekoa eta errore kritikoak dituztenen ehunekoa. Azken horrek adostutako atalasea gainditzen badu, erabilera eten egiten da, jarraibideak edo tresna doitu arte.

Sinplifikazio baten fideltasuna egiaztatzea

Bertsio sinplifikatua irakurri eta «ondo dagoela dirudiela» ikusteak ez du balio: jatorrizkoarekin alderatu behar da. Unitate kritikoen metodoak sistematiko egiten du hori. Sinplifikatu aurretik, atera jatorrizkotik zerrenda bat: nork jardun behar duen, zer egin behar duen, epeak, zenbatekoak, betekizunak, dokumentuak, salbuespenak, ez betetzearen ondorioak eta erreklamatzeko edo errekurritzeko bideak. Ondoren, egiaztatu unitate bakoitza bertsio sinplifikatuan dagoela eta ez dela aldatu. Hizkuntza-ereduen errore ohikoenak aurreikusteko modukoak dira: «beharko du» «dezake» bihurtzen da, salbuespenak desagertzen dira, «egun baliodunak» «egun» bihurtzen dira, zenbatekoak biribildu egiten dira eta telefono edo helbide asmatuak agertzen dira.

Adibidea

Jatorrizkoa: «Interesdunak hamar egun balioduneko epea izango du akatsa zuzentzeko edo nahitaezko dokumentuak aurkezteko, eta jakinaraziko zaio, hala egiten ez badu, bere eskaeran atzera egin duela ulertuko dela». AAren zirriborroa: «10 egun dituzu falta diren paperak bidaltzeko». Galdutako unitate kritikoak: «baliodun» (benetako epea hamar egun natural baino luzeagoa da, eta pertsonak uste dezake epea amaitu dela) eta ondorioa (ez badu egiten, haren eskaera artxibatu egiten da). Hizkera argian zuzendutako bertsioa: «Martxoaren 14ra arte duzu falta diren dokumentuak bidaltzeko. Ez badituzu bidaltzen, zure eskaera artxibatu egingo da». Irakurketa errazean argitaratu nahi izanez gero, oraindik falta litzateke irakurketa errazari buruzko ikasgaian ikusi zenuen egokitzapena eta pertsonekin egindako balidazioa.

Ereduari ematen zaizkion jarraibideak ere kalitate-kontrolaren parte dira. Gorde, bertsioka antolatu eta berrikusi itzazu, erakundeko beste edozein dokumentu bezala:

Publikoa: ezagutza juridikorik gabeko pertsona helduak, mugikorrean irakurtzen dutenak.
Zeregina: berridatzi testua hizkera argian, 20 hitz baino gutxiagoko esaldietan.
Arauak:
- Ez aldatu epeak, zenbatekoak, betekizunak, betebeharrak edo salbuespenak.
- Jatorrizkoak "egun baliodunak" badio, mantendu edo ordeztu nik adierazten dizudan data batekin.
- Ez gehitu jatorrizkoan ez dagoen daturik (telefonoak, helbideak, datak).
- Esaldi bat anbiguoa bada, markatu [BERRIKUSI] etiketarekin, interpretatu beharrean.
Irteera: testua eta, aparte, gorde dituzun unitate kritikoen zerrenda.

Gobernantza: rolak, erregistroa eta gardentasuna

  • Rol definituak: nork konfiguratzen dituen tresna eta haren jarraibideak, nork berrikusten duen (prestakuntza espezifikoarekin), nork balidatzen duen publikoarekin, hala badagokio, eta nork erantzuten duen kexa baten aurrean (sektore publikoan, 1112/2018 (PDF, leiho berri batean irekitzen da) EDren irisgarritasunaz arduratzen den unitateak).
  • Erregistroa: tresna eta bertsioa, data, berrikuslea eta aurkitutako erroreak. Kexa bati erantzuteko eta ereduaren eguneratze baten ondoren kalitatea okertzen den antzemateko aukera ematen du.
  • AAri buruzko alfabetatzea: (EB) 2024/1689 Erregelamenduak behartzen ditu, 2025eko otsailaren 2tik aurrera (4. artikulua), hornitzaileak eta hedapenaren arduradunak ahalegintzera beren langileek erabiltzen duten AAri buruzko ezagutza-maila nahikoa izan dezaten.
  • Gardentasuna: erregelamendu bereko 50. artikuluak informazio-betebeharrak ezartzen ditu, hala nola pertsonei AA sistema batekin ari direla abisatzea. Interes publikoko gaiei buruz publikoari informatzeko argitaratzen diren testu sortuetarako, salbuespen bat aurreikusten du giza berrikuspena edo kontrol editoriala egon denean eta norbaitek erantzukizun editoriala hartzen duenean: arrazoi bat gehiago berrikuspena benetakoa izan dadin eta dokumentatuta gera dadin.
  • Datuak eta tresnaren irisgarritasuna: minimizatu bidaltzen dituzun datu pertsonalak, saihestu ereduak entrenatzeko berrerabiltzea, eta egiaztatu tresna irisgarria dela hura erabiliko duten desgaitasuna duten langileentzat (EN 301 549 (PDF, leiho berri batean irekitzen da) arauaren 11. kapitulua softwarerako).

AA duten tresnak eta zerbitzuak kontratatzea

5. mailan kontratazio publiko irisgarriari buruz ikusi zenuena hemen ere aplikatzen da, klausula espezifiko batzuekin:

  1. Deskribatu eskatutako emaitza, ez teknologia: «1.2.2 eta UNE 153010 arauarekin bat datozen azpitituluak», ez «azpititulatze automatikoa».
  2. Ezarri onarpen-irizpide neurgarri bat: zero errore kritiko lagin batean eta errore arinen atalase bat.
  3. Eskatu giza berrikuspena prezioan sartuta egotea, eta nork egiten duen eta zer prestakuntzarekin identifikatzea.
  4. Arautu datuen tratamendua: tratamendu-mandatuaren kontratua (DBEOren 28. artikulua), datuen kokapena, berrerabiltzeko debekua eta ezabatzea.
  5. Eskatu trazabilitatea eta aldizkako kalitate-txostenak, eta antzemandako erroreak kosturik gabe zuzentzea.
  6. Ez onartu adostasun-froga gisa overlay bat, ezta modu automatikoan bakarrik sortutako txosten bat ere.

Ohiko akatsa

Tresna bat onartzea bost adibide errazekin egindako pilotu baten ondoren: paisaia-argazki bat, estudio batean ahots bakarra duen bideo bat eta dibulgazio-testu bat. Pilotuak erakundearen benetako kasu zailak hartu behar ditu: grafikoak, pantaila-argazkiak, zarata, hainbat ahots, izen bereziak, siglak, arauak eta ebazpenak. Hor agertzen dira errore kritikoak.

Probatu zuk zeuk

Aktibatu bi minutu inguruko erakunde-bideo baten azpititulu automatikoak. Transkribatu zuk lehen 100 hitzak erreferentzia gisa, eta zenbatu ordezpenak, ezabaketak eta txertaketak WER kalkulatzeko. Ondoren, markatu errore horietatik zein diren kritikoak (zifrak, izenak, ezeztapenak). Alderatu: WER «txiki» batek bermatzen dizu azpititulua argitara daitekeela?

Laburpena

  • Definitu kalitatea tresna aukeratu aurretik: estilo-gida, erroreen sailkapena (kritikoa, larria, arina) eta onarpen-atalasea.
  • WERek ezagutza-erroreak neurtzen ditu, baina guztiei pisu bera ematen die; NER bezalako ereduek larritasunaren arabera haztatzen dituzte. Zifrak, izenak eta ezeztapenak beti egiaztatzen dira.
  • Sortutako alt testua funtzioaren, zehaztasunaren, testuaren, nahikotasunaren, pertsonen eta laburtasunaren errubrika batekin berrikusten da; berrikuspena arriskuaren arabera antolatzen da.
  • Sinplifikazio baten fideltasuna unitate kritikoekin egiaztatzen da, eta ereduari emandako jarraibideak dokumentatu eta bertsioka antolatzen dira.
  • Gobernantza eta kontratazioa: rolak, erregistroa, AA Erregelamenduaren alfabetatzea eta gardentasuna, emaitzari, onarpenari, berrikuspenari eta datuei buruzko klausulak.

Ikastaro honetako 7 ikasgai irakurri dituzu: ez itzazu galdu

Sortu zure kontua, gorde irakurri duzuna eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:

  • Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
  • Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
  • Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
  • Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 6. mailako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean

Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.

Matrikulatu · 6. maila (119 €)