8. ikasgaia (10 guztira) · 11 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026
Nork zer egiten duen: irisgarritasuna erantzukizun partekatu gisa
Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu doan testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.
Irisgarritasuna «garatzaileen kontua» dela dioen mitoa desegitean, ikusi genuen oztopoak proiektu baten fase guztietan eta sail guztietan sortzen direla. Baina irisgarritasuna «denon erantzukizuna» dela esateak, gehiago zehaztu gabe, inoren erantzukizuna ez izatea ekarri ohi du. Ikasgai honetan zehaztasunera jaitsiko gara: profil bakoitzak zer erabakitzen duen, zer oztopo saihets ditzakeen eta bizi-zikloaren zer unetan esku hartzen duen. Programa honen gainerakoan kokatzeko ere balioko dizu.
«Denok»-etik «nork eta noiz»-era
W3Ck horretarako pentsatutako baliabide bat argitaratzen du, ARRM (Accessibility Roles and Responsibilities Mapping, irisgarritasuneko funtzioen eta erantzukizunen mapa). Irisgarritasuneko zeregin bakoitza esleitzea proposatzen du arduradun nagusi bati, hura erabakitzen eta haren erantzule izaten denari; bigarren mailako arduradunei, hari laguntzen diotenei; eta ekarpen-egileei, informazioa ematen edo berrikusten dutenei.
Adibide bat: albiste bateko argazki baten testu alternatiboa albistea idazten duenaren erantzukizun nagusia da, hark baitaki irudiak zer informazio ematen duen. Diseinuak ekarpena egiten du txantiloiko zer irudi diren apaingarriak adieraziz, eta garapena bigarren mailako arduraduna da: bermatu behar du CMSak testu hori idazteko aukera ematen duela eta kodera behar bezala iristen dela. Inork ez badu zeregina esleituta, bakoitzak pentsatuko du beste batek egiten duela.
Profil bakoitzak zer egiten duen
Taula honek laburbiltzen du, profil ohikoenei dagokienez, zeri buruz erabakitzen duten eta erabaki horiekin zer oztopo saihets ditzaketen:
| Profila | Zeri buruz erabakitzen du | Saihets ditzakeen oztopoak |
|---|---|---|
| Zuzendaritza eta gerentzia | Lehentasunak, aurrekontua, epeak, irisgarritasun-politika | Probatzeko denborarik gabeko proiektuak, betekizunik gabeko erosketak, prestakuntzarik gabeko taldeak |
| Produktu- eta proiektu-kudeaketa | Betekizunak, onarpen-irizpideak, plangintza | Teklatuan, pantaila-irakurgailuan edo zooman pentsatu gabe sortutako funtzionalitateak |
| UX/UI diseinua | Koloreak, tipografia, fokua, tamainak, fluxuak, osagaiak | Kontraste nahikorik eza, ukipen-helburu txikiak, kolorearekin soilik transmititutako informazioa, fluxu nahasgarriak |
| Idazketa, edukiak eta komunikazioa | Testuak, irudiak, bideoak, dokumentuak, sare sozialak | Hizkera konplexua, «egin klik hemen» estekak, alternatibarik gabeko irudiak, eskaneatutako PDFak, azpititulurik gabeko bideoak |
| Garapena | Kodea, osagaiak, integrazioak | Izenik eta funtziorik gabeko kontrolak, teklatu-tranpak, galdutako fokua, iragartzen ez diren erroreak |
| Probak eta kalitatea | Proba-planak, argitaratu aurreko egiaztapena | Teklatuarekin, zoomarekin eta pantaila-irakurgailuarekin probatu gabe argitaratzea |
| Erosketak eta kontratazioa | Baldintza-agiriak, kontratuak, hornitzaileen hautaketa | Irisgarri egin ezin den CMS bat, ordainketa-pasabide bat edo osagai bat erostea |
| Herritarrentzako edo bezeroarentzako arreta | Harremanetarako kanalak, kexen kudeaketa | Inoiz talde teknikoarengana iristen ez diren kexak, eta zerbaitek huts egiten duenean alternatibarik gabe geratzen diren pertsonak |
Erreparatu profil batzuek ez dutela kode-lerro bakar bat ere idazten, eta, hala ere, haien erabakiek emaitzaren zati handi bat zehazten dutela. Probatzeko denborarik uzten ez duen entrega-epe batek, edo irisgarritasuna aipatzen ez duen kontratu batek, programazio-errore isolatu batek baino oztopo gehiago sortzen dituzte.
Adibidea
Foru-aldundi baten egoitza elektronikoan diru-laguntzen deialdi bateko formularioa agertzen da, eskaneatutako PDF gisa, benetako testurik gabe. Norena da arazoa? Igo zuen teknikariarena, bai. Baina baita prozedura diseinatu eta web-formulario bat aurreikusi ez zuenarena ere, inolako egiaztapenik gabe PDF bat argitaratzen uzten duen eduki-kudeatzailearena, langileak inoiz prestatu ez zituen unitatearena eta irisgarritasun-betekizunik exijitu gabe plataforma kontratatu zuenarena. PDF hori zuzentzeak dokumentu bat konpontzen du; katea zuzentzeak hurrengo ehunak saihesten ditu.
Irisgarritasuna bizi-zikloan
Profilen arabera ez ezik, komeni da faseen arabera ere pentsatzea. Fase bakoitzean, norbaitek egin behar duen galdera bat dago:
- Sorkuntza eta betekizunak: irisgarritasuna (adibidez, WCAG 2.2 AA maila) sartu al dugu betekizunen artean eta onarpen-irizpideetan?
- Diseinua: koloreek, tamainek, fokuak eta errore-egoerek funtzionatzen al dute mundu guztiarentzat? Diseinuan idatzi al ditugu irakurketa-ordena, izenburuak eta testu alternatiboak?
- Garapena: HTML natiboa eta probatutako osagaiak erabiltzen al ditugu? Dena dabil teklatuarekin?
- Edukia: testua argia al da, irudiek alternatiba al dute, eta dokumentuak eta bideoak irisgarriak al dira?
- Probak: zeregin nagusiak probatu al ditugu teklatuarekin, zoomarekin eta pantaila-irakurgailuarekin, tresna automatikoez gain?
- Argitalpena eta mantentze-lanak: eduki berri bakoitza berrikusten al da? Ba al dago kexak jasotzeko kanal bat eta haiek artatzen dituen norbait?
Mitoei buruzko ikasgaian aipatu genuen shift-left ikuspegia da: irisgarritasuna hasierara eramatea, han gutxi kostatzen baita zerbait aldatzea. 7. mailan, ikastaro oso bat dago produktuaren bizi-zikloan txertatzeari eskainia.
Ohiko akatsa
Irisgarritasun guztia proiektuaren amaierako auditoria baterako uztea. Auditoria diseinua itxita eta kodea amaituta dagoenean iristen da, eta zuzentzeko garestiak diren eta inork aurrekonturik gorde ez dien hamarnaka arazo aurkitzen ditu. Auditoriak ondo egindako lan bat berretsi behar du, ez egin ez zela deskubritu.
Koordinazio-figurak
Profil bakoitzaren lanaz gain, norbaitek koordinatu behar du. Sektore publikoan, 1112/2018 (PDF, leiho berri batean irekitzen da) EDk aurreikusten du administrazioek irisgarritasunaren arduradun den unitate bat izatea, koordinazio-funtzioekin, betetzearen jarraipenarekin eta herritarren komunikazioak artatzeko funtzioekin; lege-esparruari buruzko ikastaroan ikusiko duzu, eta sakon 5. mailan. Sektore pribatuan ez dago derrigorrezko figura baliokiderik, baina erakunde askok irisgarritasunaren arduradun bat izendatzen dute, eta talde bakoitzean erreferenteen sare bat (champions): prestakuntza handiagoa duten pertsonak, gertuko zalantzak argitzen dituztenak eta arazoak argitaratu aurretik hautematen dituztenak.
Funtsezko puntua
Galdera erabilgarria ez da «nor arduratzen da irisgarritasunaz?», baizik eta «nor arduratzen da honen irisgarritasunaz?», pieza zehatz bakoitzerako: testua, osagaia, dokumentua, kontratua. Pieza bakoitzak arduradun argi bat duenean, erantzukizun partekatuak funtzionatzen du; bestela, urtu egiten da.
Zure ibilbidea programa honetan
Ziurtapen hau profil bakoitzak bere zatia aurki dezan antolatuta dago. Oinarrien 1. maila honen ondoren, 2. maila edukietan eta diseinuan zentratzen da (idazketa, irudiak, kolorea, interfazeak, multimedia eta eguneroko dokumentuak); 3. maila, web-garapenean (HTML, formularioak, teklatua, ARIA eta osagaiak); 4. maila, WCAG 2.2 bidezko auditorian; 5. maila, araudian, kudeaketan eta kontratazio publikoan; 6. maila, PDF eta bulegotikako dokumentuetan, aplikazio mugikorretan, multimedia aurreratuan eta irisgarritasun kognitiboan; eta 7. maila, estrategian, prestakuntzan, erabiltzaileekin egindako ikerketan eta peritutzan.
Gero espezializatzen bazara ere, gutxienez 1. eta 2. mailak osatzea gomendatzen dizugu: gainerako taldearekin ulertzeko aukera emango dizun hiztegi komuna dira. Garapenak zer behar duen dakien diseinatzaile batek, edo testu alternatibo bat zergatik den edukien erantzukizuna ulertzen duen garatzaile batek, askoz hobeto egiten dute lankidetzan.
Probatu zuk zeuk
Pentsatu zure taldeak argitaratu zuen azken piezan: orri bat, dokumentu bat, sare sozialetako argitalpen bat edo formulario bat. Idatzi nork diseinatu zuen, nork idatzi zuen, nork eraiki zuen, nork berrikusi zuen eta nork onartu zuen. Urrats horietakoren batek irisgarritasun-egiaztapenik izan al zuen? Ez bazuen, hori da hura txertatzeko lehen puntua, eta badakizu jada nori proposatu.
Laburpena
- «Denon erantzukizuna da» esapideak zeregin bakoitzak arduradun nagusi bat badu bakarrik funtzionatzen du, W3Cren ARRMk proposatzen duen bezala.
- Zuzendaritzak, produktuak, diseinuak, edukiek, garapenak, probek, erosketek eta publikoarentzako arretak oztopo desberdinak saihesten dituzte beren erabakiekin.
- Bizi-zikloaren fase bakoitzak bere irisgarritasun-galdera du; zenbat eta lehenago planteatu, orduan eta merkeagoa da konpontzea.
- Sektore publikoan, 1112/2018 EDk irisgarritasunaren arduradun den unitate bat aurreikusten du; sektore pribatuan, arduradun bat eta erreferenteen sare bat izatea jardunbide egokia da.
Ikastaro honetako 2 ikasgai irakurri dituzu: ez itzazu galdu
Sortu zure kontua doan, gorde irakurri duzuna eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:
- Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
- Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
- Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
- Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 1. mailako doako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean
Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.