ADDAWk euskarara egindako itzulpen ez-ofiziala da hau. Akatsak izan ditzake: dokumentu ofizial eta arauemaile bakarra W3Cren Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 jarraibideen ingelesezko jatorrizkoa da. Gaztelaniaz ere irakur dezakezu.
Edukiak ezartzen duen denbora-muga bakoitzerako, kasu hauetako bat gutxienez betetzen da:
Desaktibatzea: Erabiltzaileak denbora-muga geldi dezake denbora-mugara iritsi aurretik; edo
Doitzea: Erabiltzaileak denbora-muga doi dezake muga horretara iritsi aurretik, jatorrian ezarritako denbora baino gutxienez hamar aldiz handiagoa den tarte zabal batean; edo
Luzatzea: Denbora amaitu aurretik ohartarazten zaio erabiltzaileari, eta gutxienez 20 segundo ematen zaizkio denbora-muga ekintza sinple batekin luzatzeko (adibidez, 'sakatu zuriune-barra'), eta erabiltzaileak denbora-muga hori gutxienez hamar aldiz luza dezake; edo
Denbora errealeko salbuespena: Denbora-muga denbora errealeko gertaera baten parte den betekizun bat da (adibidez, enkante bat), eta ezin da denbora-mugaren alternatibarik eskaini; edo
Funtsezkoa izateagatiko salbuespena: Denbora-muga funtsezkoa da, eta luzatuz gero, jarduera baliogabetu egingo litzateke; edo
20 orduko salbuespena: Denbora-muga 20 ordu baino luzeagoa da.
Oharra: Betetze-irizpide honek laguntzen du erabiltzaileek zeregin bat osatu ahal izan dezaten denbora-muga baten ondorioz edukian edo testuinguruan ustekabeko aldaketarik gertatu gabe. Betetze-irizpide hau 3.2.1 betetze-irizpidearekin batera hartu behar da kontuan; izan ere, hark mugak ezartzen dizkie erabiltzailearen ekintza baten ondorioz edukian edo testuinguruan gertatzen diren aldaketei.
Betetze-irizpide honen asmoa da desgaitasuna duten erabiltzaileek web-edukiarekin elkarreragiteko denbora nahikoa izatea, ahal den guztietan. Itsutasuna, ikusmen urria, trebetasun-arazoak eta muga kognitiboak dituzten pertsonek denbora gehiago behar izan dezakete edukia irakurtzeko edo formularioak betetzea bezalako funtzioak egiteko. Web-funtzioak denboran oinarritzen badira, erabiltzaile batzuei zailagoa egingo zaie eskatutako ekintzak denbora-mugara iritsi aurretik egitea. Horren ondorioz, zerbitzua ez-irisgarria izan daiteke haientzat. Denboraren mende ez dauden funtzioak diseinatzeak lagunduko die desgaitasuna duten pertsonei funtzio horiek behar bezala egiten. Denbora-mugak desgaitzeko, eskuragarri dagoen denboraren iraupena pertsonalizatzeko edo muga iritsi aurretik denbora luzatzeko eskatzeko aukerak emateak lagunduko die zereginak behar bezala osatzeko espero baino denbora gehiago behar dutenei. Aukera horiek erabiltzailearentzat erabilgarrienak diren ordenan zerrendatzen dira. Denbora-mugak desgaitzea hobea da haien iraupena pertsonalizatzea baino, eta hori, aldi berean, hobea da mugara iritsi aurretik denbora gehiago eskatzea baino.
Erabiltzaileak abiarazi gabe denbora-tarte jakin baten ondoren edo erritmo periodiko batean gertatzen den edozein prozesu denbora-mugatzat hartzen da. Horren barruan sartzen dira edukiaren eguneratze partzialak edo osoak (adibidez, orria berriz kargatzea), edukiaren aldaketak edo erabiltzaileak ekintza-eskaera bati erantzuteko aukera ematen duen leiho baten iraungitzea.
Halaber, sartzen da erabiltzailearen irakurtzeko edo interpretatzeko gaitasuna baino erritmo azkarragoan aurrera egiten duen edo eguneratzen den edukia. Beste modu batera esanda, eduki animatuak, mugimenduan dagoenak edo korritzen denak denbora-mugak ezartzen dizkie erabiltzaileen irakurtzeko aukerei.
Kasu batzuetan, ordea, ezin dira denbora-mugak aldatu (adibidez, enkante batean edo denbora errealean garatzen den beste gertaera batean), eta, horregatik, kasu horietarako salbuespenak eskaintzen dira.
Zerbitzariaren denbora-mugei buruzko oharrak
Zerbitzariaren birbideratze tenporizatuak aurrerago aurki daitezke, Ohiko akatsak atalean.
Tenporizatu gabeko birbideratzeak (adibidez, 3xx erantzun-kodeak) ez dira aplikagarriak, ez baitago denbora-mugarik: berehala funtzionatzen dute.
Betetze-irizpide hau edukiak berak ezartzen dituen denbora-mugei soilik aplikatzen zaie. Adibidez, denbora-muga segurtasun-arrazoiengatik sartzen bada, edukiak berak ezarritzat jotzen da, muga eduki horren aurkezpenaren eta elkarreragin-esperientziaren parte izateko diseinatuta baitago. Edukitik kanpo ezarritako mugak, erabiltzaile-agenteak edo Internetek berezko dituen faktoreek ezarritakoak adibidez, ez daude egilearen kontrolpean, eta ez daude WCAG betetzeko eskakizunen mende. Web-zerbitzariek ezarritako denbora-mugek egilearen kontrolpean egon behar dute, eta beste betetze-irizpide batzuetan lantzen dira. (2.2.3, 2.2.4 eta 2.2.5 betetze-irizpideak ere aplika daitezke.)
Lehenetsitako balioaren hamar aldiz aukeratu zen esperientzia klinikoan eta beste jarraibide batzuetan oinarrituta. Adibidez, erabiltzaile bati 15 segundo ematen bazaizkio erantzun eta etengailu bat sakatzeko, 150 segundo nahikoak lirateke ia erabiltzaile guztiek etengailua sakatu ahal izateko, arazoak izan arren.
20 segundoak ere esperientzia klinikoan eta beste jarraibide batzuetan oinarritzen dira. 'Edozein etengailu' sakatzeko, 20 segundo nahikoak dira ia erabiltzaile guztientzat, espastizitatea dutenak barne. Batzuek huts egin dezakete, baina batzuek ezingo lukete egin denbora-muga edozein izanda ere. Denbora gehiago eskatzean tarte arrazoizko bat eskatzen da, aplikazio batzuetan nahierara luzea den denbora batek segurtasun-arriskuak ekar baititzake erabiltzaile guztientzat, desgaitasuna dutenak barne. Adibidez, finantza-transakzioetarako erabiltzen diren kioskoetan edo terminaletan, oso ohikoa da jendea saioa itxi gabe joatea. Horrek zaurgarri uzten ditu atzetik datozenen aurrean. Galdetu aurretik jarduerarik gabeko denbora luze bat ematea, eta gero pertsonak bertan dagoela adierazteko denbora luze bat ematea, terminalak gehiegikerien aurrean irekita utz ditzake. Jarduerarik ez badago, sistemak galdetu behar du erabiltzailea bertan dagoen. Ondoren, pertsona bertan dagoela adierazteko eskatu behar du ('sakatu tekla bat'), eta gero ia edonork erantzun ahal izateko adina denbora itxaron. 'Tekla bat sakatzeko', 20 segundok beteko lukete helburu hori. Pertsonak oraindik bertan dagoela adierazten badu, gailuak galderaren aurretik zegoen egoera berera itzuli behar du erabiltzailea.
20 ordu aukeratu ziren gehieneko muga gisa, lanegun oso bat baino luzeagoa delako.
Desgaitasun fisikoa duten pertsonek askotan denbora gehiago behar izaten dute erreakzionatzeko, idazteko eta jarduerak osatzeko. Ikusmen urria duten pertsonek denbora gehiago behar dute pantailako elementuak aurkitzeko eta irakurtzeko. Pantaila-irakurgailuak erabiltzen dituzten pertsona itsuek denbora gehiago behar izan dezakete orriaren egitura ulertzeko, informazioa aurkitzeko eta kontrolak erabiltzeko. Muga kognitiboak edo hizkuntza-mugak dituztenek denbora gehiago behar dute irakurtzeko eta ulertzeko. Keinu-hizkuntzan komunikatzen diren pertsona gorrek denbora gehiago behar izan dezakete testu gisa inprimatutako informazioa irakurtzeko (haientzat bigarren hizkuntza izan daiteke).
Keinu-hizkuntzako interprete bat soinuzko edukia erabiltzaile gor bati kontatzen ari den egoeretan, denbora-mugen gaineko kontrola ere garrantzitsua da.
Irakurketa-zailtasunak, muga kognitiboak eta ikaskuntza-arazoak dituzten pertsonek, informazioa irakurtzeko eta ulertzeko denbora gehiago behar izan dezaketenek, denbora gehigarria izan dezakete edukia pausatuta.
Webgune batek zerbitzariak ezarritako denbora-muga bat erabiltzen du beren ordenagailutik urrun daitezkeen kontsumitzaileak babesten laguntzeko. Jarduerarik gabeko denbora-tarte baten ondoren, web-orriak galdetzen du erabiltzaileak denbora gehiago behar duen. Erantzunik jasotzen ez badu, itxaron-denbora agortu egiten da.
Web-orri batek azken titularrekin txandaka automatikoki eguneratzen den eremu bat du. Kontrol interaktibo bat dago, erabiltzaileari eguneratze bakoitzaren arteko atzerapena ezarritako denboraren hamar aldiraino luzatzeko aukera ematen diona. Kontrola sagu batekin edo teklatu batekin erabil daiteke.
Web-orri batek agertu eta desagertu egiten den testu bat duen animazio bat du. Kasu batzuetan, testua pantailan zehar mugitzen da, eta, beste batzuetan, denbora-tarte labur batean soilik erakusten da, hondoaren kolorearekin bat egin aurretik. Orriak pausa-botoi bat du, testu guztia desagertu aurretik irakurtzeko zailtasunak dituzten erabiltzaileentzat.
Enkante batean, denbora-muga bat dago erabiltzaileek eskaintza bat aurkezteko. Denbora-muga eskaintza egin nahi duten erabiltzaile guztiei aplikatzen zaienez, bidegabea litzateke epea erabiltzaile jakin bati luzatzea. Horregatik, beharrezkoa da mota horretako jardueretarako denbora-muga bat izatea, eta betetze-irizpide honek ez du eskatzen denbora-mugen luzapenik, doikuntzarik edo desaktibaziorik ematea.
Lineako txartel-salmentako webgune batek bi minutu ematen dizkio erabiltzaileari erosketa bat berresteko, eserlekuak sistemara itzuli aurretik. Webgune horietan txartelak oso azkar sal daitezkeenez, txartel bat denbora luzeagoz atxikitzeak webgunearen izaera baliogabe dezake; beraz, denbora funtsezkoa den kasu bat da. Hala ere, webguneak ahalik eta prozesu gehien epeak ezarri gabe egiteko aukera ematen du; adibidez, erabiltzaileek helmugari, ordainketa-moduari eta abarri buruzko informazioa eman dezakete berrespen-fasean sartu aurretik, fase horretan denbora faktore kritikoa baita.
Lineako txartel-salmentako webgune batek bi minutu ematen dizkio erabiltzaileari aukeratutako eserlekuen erosketa berresteko, baina erabiltzaileari ohartarazten dio denbora amaitzear dagoenean, eta epea hainbat aldiz luzatzeko aukera ematen dio ekintza sinple baten bidez, 'Luzatu denbora-muga' dioen botoi batean klik egitea adibidez.
Gaztelaniazko bideoa, euskarazko azpitituluekin. Ikusi YouTuben (WCAG 2.2.1 Denbora doigarria)
W3Ck betetze-irizpide honi lotzen dizkion teknika nahikoak, teknika gomendatuak eta ohiko akatsak, ADDAWk itzuliak. Teknika nahiko bat bakarrik nahikoa da adierazitako egoeran irizpidea betetzeko; gomendatuek gutxienekoa baino harago egiten dute; akatsek irizpidea betetzen ez duten egoerak deskribatzen dituzte.
Ikusi erreferentzia Teknikak eta hutsegiteak (W3C, ingelesez)