5. ikasgaia (10 guztira) · 14 min irakurtzeko · Berrikuspen-data: 26/10/2026
Espezifikazioa irakurtzea: rol bakoitzaren fitxa, ARIA in HTML eta APG
Ikasgai ireki bat irakurtzen ari zara. Matrikulatu doan testak eta ariketak egiteko, zure aurrerapena gordetzeko eta ziurtagiria lortzeko.
Teoriako azken ikasgaian katalogatuko ditugun akats asko saihesten dira atributu bat idatzi aurretik bi minutuko kontsulta bat eginez. «aria-label jar dezaket hemen?» edo «zer behar du role="tab" batek funtzionatzeko?» zalantzek erantzun zehatz eta publiko bat dute. Aurreko ikasgaian rolen, egoeren eta propietateen hiztegia ikusi zenuen; honetan, hiztegi hori definitzen duten dokumentuak irakurtzen ikasiko duzu, kopiatutako zatien eta foroetako erantzunen mende egoteari utz diezaiozun.
Dokumentuen mapa
«ARIA» izen generikoaren azpian, W3Cren hainbat dokumentu daude, funtzio desberdinekin. Kasu bakoitzean zein kontsultatu jakiteak denbora asko aurrezten du:
| Dokumentua | Zeri erantzuten dion | Izaera |
|---|---|---|
| WAI-ARIA 1.2 (leiho berri batean irekitzen da) | Zer esan nahi duen rol eta atributu bakoitzak, rol bakoitzak zer atributu onartzen edo eskatzen dituen eta zer testuingurutan agertu behar duen | W3Cren gomendioa (arauemailea) |
| ARIA in HTML | Zer ARIA rol eta atributu jar daitezkeen HTML elementu bakoitzean, eta zein diren erredundanteak | Egileentzako betekizunak dituen W3Cren espezifikazioa |
| Accessible Name and Description Computation (accname) | Nola kalkulatzen diren urratsez urrats izen eta deskribapen irisgarriak | W3Cren espezifikazioa |
| Core-AAM eta HTML-AAM | Nola itzultzen duen nabigatzaileak rol eta elementu bakoitza irisgarritasun-APIetara | Nabigatzaileei zuzendutako espezifikazioak |
| ARIA Authoring Practices Guide (leiho berri batean irekitzen da) (APG) | Nola inplementatu eredu jakinak: teklatua, rolak, egoerak eta adibideak | Gida informatiboa (ez arauemailea) |
| Using ARIA | Erabilerako bost arauak eta aholku praktikoak | W3Cren ohar informatiboa |
Egunerokoan hiru nahikoak dira: WAI-ARIA (gauza bakoitza zer den), ARIA in HTML (non jar dezakezun) eta APG (eredu oso batek nola jokatzen duen).
Rol baten fitxaren anatomia
WAI-ARIA 1.2-ko rol bakoitzak prosazko definizio bat du, eta ondoren ezaugarrien taula bat. Taula ingelesez dago eta oso trinkoa da, baina errenkada bakoitzak galdera praktiko bati erantzuten dio:
- Is Abstract (rol abstraktua).
widget,structure,landmark,input,command,composite,section,select,rangeedowindowbezalako rolak taxonomia ordenatzeko bakarrik daude. Ez dira inoizroleatributuan idazten:role="widget"-ek ez du ezer esan nahi nabigatzailearentzat. - Superclass Role / Subclass Roles (herentzia).
switchcheckbox-en azpiklasea da, eta horregatik heredatzen duaria-checked;searchboxtextbox-en azpiklasea da. Herentziak azaltzen du rol batek zer atributu dituen, bere zerrendan agertu ez arren. - Base Concept / Related Concepts (baliokideak). Rola zer HTML elementutan edo kontzeptutan inspiratzen den adierazten dute:
checkbox-enak<input type="checkbox">-era igortzen du. Baliokide natibo bat badago, 1. arauak hura erabiltzeko esaten dizu. - Required Context Role (derrigorrezko testuingurua). Rolak non egon behar duen:
tabtablistbarruan,optionlistboxbarruan (edo haren barrukogroupbatean),listitemlistbarruan. - Required Owned Elements (derrigorrezko seme-alabak). Rolak barruan izan behar duena:
tablist-ektabdu barruan,list-eklistitem,listbox-ekoption. - Required States and Properties (derrigorrezko atributuak). Horiek gabe, osagaia osatu gabe dago:
checkbox-ek etaswitch-ekaria-checkedeskatzen dute;slider-ek,aria-valuenow;heading-ek,aria-level. - Supported / Inherited States and Properties (onartutako atributuak). Rolak onartzen duen guztia, berea edo heredatua. Hemen edo atributu globalen artean agertzen ez denak ez du eraginik rol horretan.
- Prohibited States and Properties (debekatutako atributuak). Adibidez,
genericrolak (<div>eta<span>elementuenak)aria-labeletaaria-labelledbydebekatzen ditu. Aurreko ikasgaian ikusi genuenaren azalpen formala da: rolik gabeko<div>batekoaria-labelbatek ez du balio. - Name From (izenaren jatorria).
contents, izena barruko testutik atera badaiteke (botoiak, estekak, fitxak);author, garatzen duenak eman behar baduaria-label,aria-labelledbyedo<label>baten bidez (eremuak, elkarrizketa-koadroak, aukera-zerrendak);prohibited, rolak izenik onartzen ez badu. - Accessible Name Required (derrigorrezko izena).
Truebada, rol hori duen eta izenik ez duen elementu bat 4.1.2 irizpidearen akatsa da. - Children Presentational (seme-alaba aurkezpenezkoak).
Truebada, edukia lautu egiten da, irisgarritasun-zuhaitzari buruzko ikasgaian ikusi zenuen bezala. - Implicit Value for Role (balio lehenetsiak). Adibidez,
slider-en, gutxieneko inplizitua 0 da eta gehienekoa 100,aria-valueminetaaria-valuemaxadierazten ez badituzu.
Adibidea
Banku bateko eremu pertsonaleko «Jaso abisuak SMS bidez» etengailua eraikiko duzu. Kodea idatzi aurretik, switch-en fitxa irakurtzen duzu, eta bost erabaki ateratzen dituzu:
checkbox-en azpiklasea da: egoeraaria-checkedbidez adierazten da, eta derrigorrezkoa da.- Etengailu batek bi posizio besterik ez ditu: erabili
trueetafalse;mixedbalioak ez du zentzurik hemen. - Izena edukitik atera daiteke: nahikoa da testu ikusgaia kontrolaren barruan egotea.
- Izena derrigorrezkoa da: diseinuak ikono bat besterik ez badu erakusten,
aria-labelledbyedoaria-labelbeharko duzu. - Seme-alaba aurkezpenezkoak ditu: ez sartu baldintzetarako esteka bat etengailuaren barruan; jarri ondoan.
Erabaki horiekin, aurreko ikasgaian ikusi zenuen <button role="switch" aria-checked="false"> lerroz lerro justifikatuta geratzen da.
ARIA in HTML: elementu bakoitzean jar dezakezuna
WAI-ARIA espezifikazioak rolak modu abstraktuan definitzen ditu; ARIA in HTML-k arau horiek HTMLra eramaten ditu. Elementu bakoitzerako, haren rol inplizitua, zer rol esleitu dakizkiokeen eta zer aria-* atributu onartzen dituen adierazten du. Komeni da ondorio hauek ezagutzea:
- Badira inolako rolik onartzen ez duten elementuak, hala nola
<label>edo<input type="password">. Beste batzuek gutxi onartzen dituzte:alt=""duen irudi batekrole="none"edorole="presentation"bakarrik izan ditzake, eta ARIA atributurik ez,aria-hiddenizan ezik. - Ez bikoiztu egoera natiboa.
<input type="checkbox">batean ez daaria-checkederabili behar: egoeracheckedpropietateak ematen du. Era berean, eremu batekrequirededodisabledbadu, ARIA baliokidea soberan dago, eta hari kontra egitea (requiredaria-required="false"-ekin) akatsa da. - Rol erredundanteak ez dira gomendatzen:
<nav role="navigation">edo<button role="button">ez dute ezer ematen. - Onartuta egoteak ez du esan nahi gomendagarria denik. ARIA in HTML-k onartzen du, adibidez,
<h2>batirole="tab"jartzea, baina hori eginez gero izenburua suntsitzen da. Lehenengo ikasgaiko 2. arauak agintzen du oraindik.
Ohiko akatsa
<input type="checkbox" id="lopd" aria-checked="true">
<label for="lopd" role="button">Pribatutasun-politika onartzen dut</label>
<img src="separador.png" alt="" aria-label="Bereizlea">ARIA in HTML-ren hiru ez-betetze hiru lerrotan: aria-checked kontrol-lauki natibo batean (gainera, haren benetako egoerari kontra egin diezaiokeena), rol bat <label> batean, rolik onartzen ez duena, eta aria-label bat apaingarri gisa markatutako irudi batean. W3Cren baliozkotzaileak (Nu Html Checker) eta axe bezalako tresnek mota horretako akatsak hautematen dituzte: pasatu itzazu beti, eskuz berrikusi aurretik.
APG: gida bat, ez araua
ARIA Authoring Practices Guide-k hamarnaka eredu deskribatzen ditu (akordeoia, elkarrizketa-koadroa, fitxak, combobox, zuhaitza, graduatzailea…). Eredu bakoitzak teklatu bidezko elkarrekintzaren taula bat du, beste bat rol, egoera eta propietateena, eta adibide funtzionalak. Osagaiak eraikitzeko erreferentziarik erabilgarriena da, eta sakon erabiliko dugu N3-C5 ikastaroan. Kontsultatzean, kontuan izan hiru zuhurtzia hauek:
- Ez da arauemailea. Ez da WCAGren ezta EN 301 549 (PDF, leiho berri batean irekitzen da) arauaren parte. Osagai batek 4.1.2 bete dezake APG hitzez hitz jarraitu gabe, eta kopiatzen duen batek ez betetzea gerta daiteke, gaizki egokitzen bada.
- Haren adibideek ereduak erakusten dituzte, ez dira produkzio-kodea. Gidak berak ohartarazten du nabigatzaileen eta irakurgailuen euskarria aldatu egiten dela eta probatu egin behar dela.
- Aukeratu eredua funtzioaren arabera, ez itxuraren arabera. Menu-eredua aplikazio-menuetarako pentsatuta dago; webgune baten nabigazioa ez da
menubat, bisualki zabaltzen bada ere.
APGk zeharkako jardunbideei buruzko orriak ere baditu, hala nola izen eta deskribapen irisgarriei edo teklatu-interfazeari eskainitakoak.
Bost minutuko kontsulta-metodo bat
- Badago HTML elementurik? Begiratu rolaren oinarrizko kontzeptua eta ARIA in HTML-ren taula. Badago, erabili, eta agian ez duzu ARIArik behar.
- Irakurri rolaren fitxa: derrigorrezko testuingurua, derrigorrezko seme-alabak, derrigorrezko atributuak, izenaren jatorria eta seme-alaba aurkezpenezkoak.
- Egiaztatu ARIA in HTML: onartzen da rol hori jarriko diozun elementuan?
- Ireki APGren eredua: espero den teklatu-portaera eta eguneratu behar diren egoerak.
- Probatu euskarria zure publikoaren pantaila-irakurgailuekin, irisgarritasun-zuhaitzari buruzko ikasgaian ikusi genuen bezala.
Probatu zuk zeuk
Ireki WAI-ARIA 1.2 espezifikazioa, bilatu tab rolaren definizioa eta erantzun haren taulatik abiatuta: zer testuinguru-rol eskatzen du?, aria-selected onartzen du?, seme-alaba aurkezpenezkoak ditu?, nondik atera daiteke haren izena? Ondoren, ARIA in HTML-n, egiaztatu <button> batek role="tab" izan dezakeen. (Erantzunak: tablist; bai; bai; edukitik edo egiletik; bai.)
Erreferentziak: WAI-ARIA 1.2, ARIA in HTML eta ARIA Authoring Practices Guide.
Laburpena
- WAI-ARIA 1.2-k definitzen du zer den rol eta atributu bakoitza; ARIA in HTML-k, non erabil daitekeen; APGk, eredu bakoitza nola inplementatzen den.
- Rol baten fitxak funtsezko galderei erantzuten die: derrigorrezko testuingurua eta seme-alabak, atributu derrigorrezkoak, onartuak eta debekatuak, izenaren jatorria eta seme-alaba aurkezpenezkoak.
- Ez bikoiztu egoera natiboa ARIArekin, ezta hari kontra egin ere, eta gogoratu «onartua» ez dela «gomendagarria»ren baliokidea.
- APG informatiboa da: gida bikaina, baina ez da araua, ezta produkziorako prest dagoen kodea ere.
- Atributu bat idatzi aurretik, jarraitu metodoa: HTML natiboa, rolaren fitxa, ARIA in HTML, APG eta benetako proba.
Baliagarria izan zaizu ikasgai hau?
Sortu zure kontua doan, eta jarraitu ikastaroarekin, osorik:
- Ikasgai honetako testa (3 galdera), ikasitakoa egiaztatzeko
- Benetako orriekin egindako ariketa praktikoak
- Zure aurrerapena gordeta: utzi zenuen lekutik jarraituko duzu, edozein gailutatik
- Ikastaroaren egiaztagiria, orduekin, eta 3. mailako doako ziurtagiria azterketa gainditzen duzunean
Zure Google kontuarekin edo zure posta elektronikoarekin bakarrik sartzen zara. Ez duzu pasahitzik behar.