Addaw, joan hasierara Egin dohaintza
wcag2.1

Irizpidea 1.4.10 - Birmoldaketa (AA)

ADDAWk euskarara egindako itzulpen ez-ofiziala da hau. Akatsak izan ditzake: dokumentu ofizial eta arauemaile bakarra W3Cren Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 jarraibideen ingelesezko jatorrizkoa da. Gaztelaniaz ere irakur dezakezu.

Edukia informazioa edo funtzionaltasuna galdu gabe aurkez daiteke, eta bi dimentsiotan korritu beharrik gabe, kasu hauetan:

Salbuespena: erabileragatik edo esanahiagatik bi dimentsiotako korritze hori behar duten edukiaren zatiak.

Betetze-irizpide honen helburua

Betetze-irizpide honen helburua da laguntzea testua handitu eta zutabe bakarrean irakurri behar duten ikusmen urriko pertsonei. Nabigatzailearen zooma edukia % 400era eskalatzeko erabiltzen denean, edukia berrantolatu egiten da, hau da, zutabe bakarrean aurkezten da, norabide batean baino gehiagotan korritu behar izan ez dadin.

Ikusmen urria duten pertsonentzat, birmoldaketarekin handitutako testuak irakurtzea ahalbidetzen du. Funtsezkoa da. Handitzeak karaktereak hautematea ahalbidetzen du. Birmoldaketak jarraipena ahalbidetzen du, hau da, testu-lerroei jarraitzea, lerro baten amaieratik hurrengoaren hasierara igarotzea barne.

Garrantzitsua da irakurketaren norabidean korritu behar izatea saihestea ikuspegi-eremuak mozten dituen lerroak agerian jartzeko, korritze horrek nabarmen handitzen baitu irakurtzeko behar den ahalegina. Garrantzitsua da, halaber, edukia pantailatik kanpo ezkutatuta ez egotea. Adibidez, bertikalean korritzen den orri batean zooma egiteak ez du eragin behar edukia alde batera ezkutatzea.

Nola funtzionatzen duen birmoldaketak (reflow)

HTML/CSS, PDF eta ePub bezalako teknologietarako erabiltzaile-agenteek edukia leihoaren (ikuspegi-eremuaren) zabalerara egokitzeko berrantolatzeko metodoak dituzte. Behar bezala idazten denean, orriaren edukia berrantola (bil) daiteke leihoaren (ikuspegi-eremuaren) mugen barruan mantentzeko, erabiltzaileek edukiaren tamaina handitzeko zooma egiten dutenean. Edukiaren erlazio espazialak alda daitezke erabiltzaileek zooma egiten dutenean, baina informazio eta funtzionaltasun guztiak eskuragarri egon behar dute.

Edukiaren birmoldaketarako euskarria 'web-diseinu moldakor' gisa ere ezagutzen da. CSS media-kontsulten bidez gaitzen da; kontsulta horiek web-edukia berriro formateatzen dute ikuspegi-eremuaren zabalera desberdinetarako (eten-puntu jakinetan), tableta edo telefono adimendunak bezalako gailu mugikorretarako diseinu optimizatuak emateko. Nabarmentzekoa da eten-puntu horiek ez direla ikuspegi-eremu estuagoek soilik aktibatzen, baizik eta baita erabiltzaileek nabigatzailearen zoom-funtzioa orrian zooma egiteko erabiltzen dutenean ere.

Mahaigaineko nabigatzaile batean % 100ean (eskala lehenetsia), birmoldaketa onartzen duten ohiko web-orriek edukia bi, hiru edo zutabe gehiagotan erakusten dute. Zooma egiteak, uneren batean, diseinu-aldaketa bat aktibatuko du, eta edukia zutabe gutxiagotan erakutsiko da orduan. % 200eko edo handiagoko handitze-eskalan, edukia zutabe bakarrean errendatuko da normalean. Albo-zutabeetan zeuden edukiaren zatiak, hala nola nabigazio-menu bat edo eduki osagarria, eduki nagusiaren gainean edo azpian agertu ohi dira orduan.

 

Ikusteko distantzia eta pantailaren bereizmena

320 CSS pixeleko balioa egileek lor dezaketen gutxieneko tamaina zentzuzko gisa aukeratu zen. Balio hori ohiko gailu mugikorren pantaila txikiek jakinarazten duten ikuspegi-eremuaren zabalerari dagokio. 320 CSS pixeleko zabalera zehazki dagokio 1280 pixeleko zabalera duen eta % 400eko zooma duen mahaigaineko nabigatzaile-leiho bati. Kontuan izan behar da % 400 dimentsioari aplikatzen zaiola, ez azalerari. Horrek esan nahi du zabalera lehenetsia lau aldiz eta altuera lehenetsia lau aldiz.

Ikusteko distantziaren arabera behar den karaktere-tamaina erakusten duen diagrama, erretinan irudi bera sortzeko hurbileko pantaila txikiko gailuekin eta urrunago dauden pantaila handiko gailuekin.

1. irudia. CSS pixel-tamaina bereko letra bat, bereizmen desberdinak dituzten pantaila desberdinetan.

Irakurtzen dugunean, letraren tamaina ez da hain garrantzitsua begiaren erretinan proiektatzen duen irudia bezain. Telefonoak hurbiletik ikusteko diseinatuta daude; mahaigainekoak, berriz, distantzia handiagotik ikusteko. Ondorioz, telefono bateko 16 pixeleko letra fisikoki txikiagoa da mahaigaineko bateko 16 pixeleko letra bat baino. Hori ez da arazoa, bi letra-tamainek irudi bera proiektatzen baitute gure erretinan, aurreikusitako distantziatik ikusten badira.

Edukiaren ikusgarritasuna eta eskuragarritasuna

Ikusgai dagoen eduki kopurua alda daiteke eskala desberdinetan. Adibidez, mahaigaineko diseinuan guztiz ikusgai dauden nabigazio-menuak sarritan elementu gutxiagotan tolesten dira, edo baita menu-botoi bakar batean ere ('hanburgesa' ikonoaren eredua), pantailan leku gutxiago hartzeko.

Betetze-irizpidea betetzen da eduki eta funtzionaltasun guztiak guztiz eskuragarri jarraitzen badute, dela zuzenean, dela kontrol irisgarrien bidez agerian jarrita, dela esteka zuzenen bidez eskuragarri.

Birmoldaketarako eduki-salbuespenak

Erabileragatik edo esanahiagatik bi dimentsiotako diseinua behar duen edukia ezin da birmoldatu esanahia galdu gabe; beraz, betetze-irizpide honen esparrutik kanpo dago. Adibidez, irudiak eta bideoak berez dira bi dimentsiotakoak. Irudi bat blokeetan moztu eta blokeak pilatzeak edukia erabilezin bihurtuko luke; beraz, esparrutik kanpo dago. Onargarria da eduki mota horretarako bi dimentsiotako korritzea ematea. Hala ere, baliteke elementu horiek ikuspegi-eremuaren mugen barruan geratzea % 400erainoko zoom-mailetan (ikus aholkularitza-teknikak).

Datu-taula konplexuek bi dimentsiotako erlazioa dute goiburuen eta datu-gelaxken artean. Erlazio hori funtsezkoa da edukia transmititzeko. Beraz, betetze-irizpide hau ez zaie datu-taula osoei aplikatzen, eta onargarria da haietarako bi dimentsiotako korritzea ematea. Hala ere, datu-taulen barruko gelaxkek tamaina-betekizuna bete behar dute, salbu eta gelaxkak erabileragatik edo esanahiagatik bi dimentsiotako diseinua ere behar duten eduki motak baditu.

Edukia editatzeko tresna-barrak ematen dituzten interfazeek edukia eta tresna-barra, biak, erakutsi behar dituzte ikuspegi-eremuan. Tresna-barrako botoi kopuruaren arabera, baliteke tresna-barrak testuaren norabidean korritu behar izatea (adibidez, horizontalean, bertikalean korritzen den orri batean). Beraz, betetze-irizpide hau ez zaie aplikatzen tresna-barrak ematen dituzten interfazeei.

 

Web-diseinu moldakorra eta betetze-irizpide hau betetzeko beste modu batzuk

Web-diseinu moldakorraren ikuspegia erabiltzea da metodorik eraginkorrena pertsonei % 400era zooma egiteko aukera emateko helburua lortzeko. Orriaren aldaera bakoitzak (CSS eten-puntu bakoitzak), URL berean, arauak bete behar ditu (alderatu WCAG 2.1erako adostasuna).

Sistema zaharrak erabiltzen dituzten edo arrazoiren batengatik diseinu-metodoak eguneratu ezin dituzten erakundeentzat, arauak betetzen dituen bertsio alternatibo bat izan liteke 320 pixeleko zabalerako diseinu finkoa duen gune mugikor bat. Erabiltzaileak bertsio hori aurkitzeko gai izan behar du webgune lehenetsitik.

Korritzea saihestea horizontalean eta bertikalean idazten diren hizkuntzetan

Betetze-irizpidea horizontalean zein bertikalean idazten diren hizkuntzei aplikatzen zaie. Orriak lehenespenez bertikalean korritzen diren eta horizontalean idazten diren hizkuntzetan (ingelesa, adibidez) orria handitzeak ez luke horizontalean korritzea eskatu behar. Lehenespenez horizontalean korritzen diren eta bertikalean idazten diren hizkuntzetan orria handitzeak ez luke bertikalean korritzea eskatu behar.

Birmoldaketaren eta 1.4.4 Testuaren tamaina aldatzea betetze-irizpidearen arteko erlazioa

Birmoldaketa betetze-irizpidearen ikuspegia da erabiltzaileei zooma egiteko aukera ematea, bi norabidetan korritu behar izan gabe. 1.4.4 Testuaren tamaina aldatzea betetze-irizpidea ere aplikatzen da; beraz, testu guztiaren tamaina gutxienez % 200era handitzeko aukera egon beharko litzateke, eta, aldi berean, birmoldaketaren betekizuna bete. Inplementazio gehienetan, espero da testuaren tamainak handitzen jarraitzea handitzea areagotu ahala, erabiltzaileek testua % 400eraino (eta haratago) handitu ahal izan dezaten. Pertsonek zooma egin ahala testuak bere tamaina modu koherentean handitzen ez duen inplementazio batean (adibidez, media-kontsulta batean oinarrituta eraldatzen denean pantaila txiki batean erabiltzeko egokitzeko), oraindik ere testuaren % 200eko handitzera iristeko aukera egon behar da, Testuaren tamaina aldatzea irizpidea betetzeko.

Adibidez, nabigatzailearen % 100eko zoom-konfigurazio lehenetsian testua 20px-ean ezartzen bada leihoak 1280px-eko zabalera duenean, 20px-eko testu berak % 200eko zoomean % 200eko testu-tamaina esan nahiko luke. % 400eko zoomean, egileak testuaren tamaina 10px-ean ezartzea erabaki dezake: testua % 200era handituta egongo litzateke oraindik, nabigatzailearen % 100eko zoom-konfigurazio lehenetsiarekin alderatuta. Ez da beharrezkoa testua % 200 handitzea eten-puntu bakoitzean, baina testua % 200 handitzeko aukera egon behar da nolabait.

Sistema eragile mugikorretako nabigatzaileak

Sistema eragile mugikorretako nabigatzaile gehienek ez dituzte edukiaren berrantolaketa eta zooma mahaigaineko nabigatzaileetan bezala konbinatzen. Nabigatzaile mugikor horiek, normalean, edukiaren berrantolaketa onartzen dute gailuaren orientazioa aldatzean, eta horrek edukia ikuspegiaren zabalera berrira egokitzen du. Hala ere, nabigatzaile mugikor horiek edukia handitu dezakete soilik 1.4.4 Testuaren tamaina aldatzea betetze-irizpidea lortzeko, edukiaren berrantolaketa dimentsio bakarrera mugatzen ez duten moduetan; adibidez, edukia eskalatzeko atximur-keinua erabiliz edo zutabe jakin batean bi aldiz ukituz, ikuspegiaren zabalera osoa har dezan. Horrek esan nahi du nabigatzaile mugikor gehienetan handitutako edukiak bi dimentsiotako korritzea dakarrela, egileak egiten duena egiten duela ere.

Erabiltzaile-agente mugikorrek edukiaren berrantolaketa eskain dezakete erabiltzaileek edukia handitzen dutenean, Androiderako Dolphin nabigatzaileak erakusten duen bezala. Hortaz, sistema eragile mugikorretako nabigatzaileetan handitutako edukiaren berrantolaketarako euskarririk ez egotea erabiltzaile-agentearen euskarri-arazotzat jo daiteke.

1.4.10 betetze-irizpidearen onura zehatzak:

          Webgune batek diseinu moldakorra erabiltzen du. Pertsona batek % 300etik gorako zooma egiten duenean, diseinua zutabe bakarrera egokitzen da. Erabiltzaileak edukia erraz irakur dezake, eta ez du                            alboetara korritu behar irakurtzeko.

         PDFaren irisgarritasun unibertsala (ISO 14289) betetzeko sortutako PDF batean, edukia berrantolatu eta zooma egin daiteke, ikusmen urria duen pertsona batek irakurri ahal izan dezan.

 

Bideo azalpena

Gaztelaniazko bideoa, euskarazko azpitituluekin. Ikusi YouTuben (WCAG 1.4.10 Birmoldaketa)

Irizpide hau betetzeko teknikak

W3Ck betetze-irizpide honi lotzen dizkion teknika nahikoak, teknika gomendatuak eta ohiko akatsak, ADDAWk itzuliak. Teknika nahiko bat bakarrik nahikoa da adierazitako egoeran irizpidea betetzeko; gomendatuek gutxienekoa baino harago egiten dute; akatsek irizpidea betetzen ez duten egoerak deskribatzen dituzte.

Teknika nahikoak

Teknika gomendatuak

Ohiko akatsak

Ikusi WCAG teknika guztiak euskaraz

Ikusi erreferentzia Teknikak eta hutsegiteak (W3C, ingelesez)