4. maila: WCAG 2.2 auditoria eta ebaluazioa · Azken proiektua
Azken proiektua: Valdecierzoko Udalaren atariaren WCAG 2.2 AA auditoria
4. maila amaitzeko, webgune erreal itxurako bat auditatzen duzu hasieratik bukaeraraino eta txostena idazten duzu, enkargu profesional batean bezala. Horrela frogatzen duzu ikasitakoa aplikatzen dakizula, ez galderei erantzuten bakarrik. Mailako azterketarako baldintza da.
- 20 egiaztapen autozuzentzaile
- 20 egiaztapenetatik 16 gainditu behar dira
- Gutxienez 400 hitzeko txostena
- 7 irizpideko errubrika
Enkargua
Valdecierzoko Udalak (18.000 biztanle inguruko udalerri fiktizioa) udal-atari berriaren auditoria egiteko eskatu dizu, argitaratu aurretik. Esparrua aurreprodukzioko bertsio osoa da: lau atalak (Hasiera, Instalazioa erreserbatu, Prezio publikoak eta Harremanetarako) eta erreserba-eskaeraren prozesua, WCAG 2.2ko AA mailaren aurrean eta UNE-EN 301 549 v3.2.1 arauarekiko korrespondentziarekin. Hamar egun balioduneko epea duzu. Udalak zure txostena erabiliko du bere hornitzaileari zuzenketak eskatzeko eta 1112/2018 EDk eskatzen duen irisgarritasun-adierazpena idazteko.
Nola egin
- Zehaztu esparrua eta lagina. Idatzi helburu-maila, oinarri-lerroa (sistema, nabigatzailea eta laguntza-teknologia, bakoitza bere bertsioarekin) eta lagina: atal bakoitza eta eragingo dituzun egoerak (menua eta bilatzailea erabiltzen, formularioa hutsik, erroreekin eta bidalita, galderak irekita, taula iragazita eta orrikatuta, mapa fokuarekin, ikuspegi bakoitza 320 px-ean). Azaldu ausazko lagina egin behar den ala ez.
- Erabili tresna automatiko bat (axe DevTools edo WAVE) atal bakoitzean. Gogoratu une horretan ikusgai dagoena soilik aztertzen duela: erakutsi atal eta egoera bakoitza exekutatu aurretik. Egiaztatu emaitza bakoitza eta idatzi tresnak ikus ezin duena.
- Egin ibilbide osoa teklatuarekin: Tab, Maius+Tab, Sartu, Zuriune-barra, gezi-teklak eta Esc. Egiaztatu foku ikusgarria, ordena, tranpak eta zer gertatzen den fokuarekin eta izenburuarekin atalez aldatzean.
- Erabili pantaila-irakurgailu bat (NVDA edo VoiceOver) eta ikuskatzailearen irisgarritasun-zuhaitza: kontrolen izenak, funtzioak eta egoerak, etiketak, irudien alternatibak, taularen egitura, mezuak eta hizkuntza.
- Probatu formularioa: bidali hutsik, NAN eremuan «1234» eta helbide elektronikoaren eremuan «ana@correo» jarrita, eta ondo beteta.
- Berrikusi alderdi bisualak: neurtu testuaren eta osagaien kontrasteak analizatzaile batekin, egiaztatu kolorearen erabilera, % 200eko zooma, 320 CSS px-erako birmoldaketa (egiaztatu
window.innerWidth), testuaren tartea, helburuen tamaina eta mugimenduan dagoen edukia. - Erregistratu aurkikuntza bakoitza identifikatzailearekin, izenburuarekin, irizpide nagusiarekin eta bigarren mailakoekin, EN 301 549 arauaren betekizunarekin, kokapenarekin, urratsekin, espero den emaitzarekin eta ikusitakoarekin, ebidentzia neurgarriarekin, nori eragiten dion adierazita, larritasunarekin eta onarpen-irizpidea duen gomendioarekin. Aurkikuntza bat arazo bat da: taldekatu osagaika.
- Erantzun orri honetako 20 egiaztapenak: bakoitzak eremu zehatz bat aztertzen du, eta berehala zuzentzen da. Kontuz: eremu batzuek betetzen dute.
- Idatzi txostena: enkarguaren datuak, zuzendaritzarentzako laburpen exekutiboa, esparrua eta metodoa, lagina, emaitzak irizpideka, aurkikuntzak, betetzen dena, lehentasunak eta zuzenketa-plana, mugak eta proposatzen duzun betetze-egoerarekin amaitzen den ondorioa.
- Entregatu errubrikarekin zuzen dezaten. Errubrikako irizpide bakoitza honela puntuatzen da: nahikoa ez, haren pisuaren % 0tik % 40ra; egokia, % 50etik % 75era; bikaina, % 85etik % 100era. Ondoren, alderatu zure lana txosten-ereduarekin eta zuzenketa-adibidearekin.
Auditatuko duzun webgunea
Berrikusi hemen edo ireki fitxa berri batean (fitxa berri batean irekitzen da), teklatua, zooma, pantaila-irakurgailua eta zure tresnak eroso erabiltzeko. Proiekturako sortutako webgune fiktizioa da.
Egin proiektua
Egiaztapenak eta txostenaren entrega 4. mailarako sarbidea dutenentzat dira. Beherago ikus dezakezu txostena ebaluatzeko errubrika eta zuzenketa-adibide bat.
Txostena ebaluatzeko errubrika
| Irizpidea | Nahikoa ez | Egokia | Bikaina |
|---|---|---|---|
| Esparrua, lagina eta oinarri-lerroa 10 puntu | Ez du adierazten helburu-maila ezta zer ikuspegi eta egoera ebaluatu diren ere, edo laginak kanpoan uzten ditu erreserba-prozesua edo funtsezko egoerak (erroreak, bidalketa, 320 px). Ez dago oinarri-lerrorik. | WCAG 2.2 AA, lau ikuspegiak eta erreserba-prozesua adierazten ditu, eta gutxienez pantaila-irakurgailu bat eta nabigatzaile bat dituen oinarri-lerroa, baina falta dira egoera zehatzak, bertsioak edo ausazko laginaren justifikazioa. | Lagina taula batean aurkezten du, ikuspegi eta egoera bakoitzarekin eta sartzeko arrazoiarekin, prozesu osoa, sistemak, nabigatzaileak, laguntza-teknologiak eta bertsioak dituen oinarri-lerroa, eta azaltzen du zergatik ez den ausazko laginik egin behar. |
| Metodoa eta tresnak 10 puntu | Tresna automatiko bat besterik ez du aipatzen, edo haren irteera edo puntuazioa auditoriaren emaitza gisa aurkezten du; ez ditu eskuzko probak deskribatzen. | Proba automatikoak eta eskuzkoak deskribatzen ditu (teklatua, pantaila-irakurgailua, kontrastea, 320 px), baina bertsiorik gabe edo emaitza automatikoak nola egiaztatu ziren azaldu gabe. | WCAG-EMren urratsak jarraitzen ditu, tresnak eta bertsioak dokumentatzen ditu eta konbinazio bakoitzarekin zer probatu zen, eta adierazten du zer aurkikuntza hauteman ziren eskuz soilik (adibidez, «planoa» alt testua edo maparen tranpa). |
| Aurkikuntzak identifikatzea eta deskribatzea 25 puntu | Webguneko 15 akatsetatik 9 baino gutxiago hautematen ditu, edo existitzen ez diren akatsak sartzen ditu; aurkikuntzek ez dute irizpiderik, kokapenik edo ebidentziarik adierazten. | 9 eta 12 akats artean hautematen ditu, irizpidearekin eta kokapenarekin; batzuei urratsak edo neurketa (kontraste-erlazioa, pixelak) falta zaizkie, edo irizpidea gaizki esleituta dute. | 13 akats edo gehiago hautematen ditu, positibo faltsurik gabe; bakoitzak irizpide nagusi eta bigarren mailako zuzenak ditu, EN arauaren betekizuna, kokapena, urratsak, espero den emaitza eta ikusitakoa, ebidentzia neurgarria eta nori eragiten dion. |
| Larritasuna eta lehentasunak 15 puntu | Ez du larritasunik esleitzen, edo modu inkoherentean esleitzen du (maparen tranpa txiki gisa, paragrafo baten hizkuntza kritiko gisa); planak irizpideen edo orrien ordena jarraitzen du, edo ez dago planik. | Lau mailako eskala arrazoizkoa erabiltzen du aurkikuntza gehienetan, justifikatu gabeko desdoikuntzaren batekin; faseak proposatzen ditu, baina maiztasuna edo ahalegina kontuan hartu gabe. | Larritasun bakoitza esaldi batean justifikatzen du, zereginaren eta eragindako pertsonen arabera, inpaktuaren, maiztasunaren eta ahaleginaren arabera ezartzen ditu lehentasunak, eta arduradunak dituzten faseak eta behin-behineko alternatiba bat proposatzen ditu kritikoa denerako. |
| Zuzenketa-gomendioak 15 puntu | Gomendioak generikoak dira («irisgarritasuna hobetu», «ARIA gehitu») edo tresnaren testua kopiatzen dute. | Aurkikuntza bakoitzak gomendio zehatz bat du, baina falta da kodea, non zuzentzen den edo onarpen-irizpide egiaztagarri bat. | Gomendio bakoitzak espero den emaitza finkatzen du, irtenbide natibo errazena proposatzen du kode zuzenarekin, zuzentzen den osagaia adierazten du eta onarpen-irizpide egiaztagarri batekin amaitzen da. |
| Zuzendaritzarentzako eta talde teknikoarentzako idazketa 15 puntu | Ez dago laburpen exekutiborik, edo irizpide-zerrenda bat da; baieztapen absolutuak («webgunea ez da irisgarria») edo puntuazio automatikoak erabiltzen ditu, zifrak ez datoz bat edo dokumentuak ez du egiturarik. | Laburpen exekutiboak egoera eta zifrak ematen ditu, eta aurkikuntzak ulertzen dira, baina ez ditu oztopoak deskribatzen pertsona jakin batzuek egin ezin dituzten zeregin gisa, edo erregistroak nahasten ditu. | Orrialde bateko laburpena, egoerarekin, aurkikuntzen orriarekin bat datozen zifrekin, zeregin gisa deskribatutako 3-5 oztoporekin, lehen urratsekin eta lege-ondorioekin; zati tekniko inpertsonala, hiztegi konstantearekin eta dokumentu irisgarriarekin (izenburuak, th duten taulak). |
| Ondorioak, adostasuna eta mugak 10 puntu | Ez du ondoriorik ateratzen, betetzen duela ondorioztatzen du edo irisgarritasun-ehuneko bat ematen du; ez ditu mugak aipatzen. | AA adostasunik ez dagoela ondorioztatzen du eta muga orokorrak aipatzen ditu, baina ez du emaitza EN 301 549 arauarekin lotzen ezta adierazpenerako egoera bat proposatzen ere. | Laginaren eta daten gaineko AA ez-adostasuna ondorioztatzen du, betetze-egoera bat proposatzen du EN arauaren betekizunen kalkuluarekin, 2.5.8 «WCAG 2.2 soilik» gisa bereizten du eta muga zehatzak zerrendatzen ditu. |
Errubrikarekin egindako zuzenketa-adibidea
Ikasle baten txostenaren zatia
Laburpen exekutiboa. Valdecierzoko Udalaren ataria ez da irisgarria desgaitasuna duten pertsonentzat. 11 errore aurkitu ditugu. Lighthouse-k 87ko irisgarritasun-puntuazioa ematen dio; beraz, atariak WCAGen % 70 inguru betetzen du. Erroreak ahalik eta lasterren zuzentzea gomendatzen dugu, zehapenak saihesteko.
Esparrua eta metodoa. Atariaren lau atalak berrikusi ditut Chrome, NVDA, axe DevTools eta Lighthouse erabiliz. Teklatua eta zooma ere probatu ditut.
Aurkikuntzak.
- Harremanetarako mapa. Teklatuarekin mapara iristean, ezin da Tab teklarekin irten. Irizpidea: 2.1.1 Teklatua. Larritasuna: handia. Gomendioa: maparen JavaScripta berrikustea.
- Instalazio-hautatzailea. Instalazio-txartelak tabindex eta rolik gabeko div elementuak dira. Urratsak: «Instalazioa erreserbatu» atalean, Tab sakatu Telefonoa eremutik; fokuak Data eremura salto egiten du, eta ezin da instalazioa aukeratu, derrigorrezkoa dena; beraz, eskaera ezin da sagurik gabe bidali. Irizpideak: 2.1.1 Teklatua eta 4.1.2 Izena, funtzioa eta balioa. Larritasuna: kritikoa, erreserba-prozesua blokeatzen duelako. Gomendioa: input type="radio" elementuekin ordeztea, «Instalazioa (derrigorrezkoa)» legend duen fieldset baten barruan, txartel-itxura CSS bidez mantenduta. Onarpen-irizpidea: instalazio bat Tab eta gezi-teklekin aukeratzen da, eta NVDAk «aukera-botoia, markatu gabe, 1 / 4» iragartzen du.
- Orri-oina. Orri-oineko testuak kontraste txikia du. Irizpidea: 1.4.3. Larritasuna: ertaina. Gomendioa: gris ilunago bat erabiltzea.
- Formularioko erroreak. Erroreekin bidaltzean, eremuak gorriz markatzen dira. Irizpidea: 1.4.1 Kolorearen erabilera. Larritasuna: handia. Gomendioa: aria-invalid gehitzea.
- Atzerritarrentzako informazioa. Ingelesezko paragrafoak ez du lang atributurik. Irizpidea: 3.1.2 Zatien hizkuntza. Larritasuna: kritikoa, itsu batek ez duelako testua ulertuko.
- Prezioen taula. Lehenengo errenkadak td erabiltzen du th-ren ordez, eta NVDAk ez du zutabearen goiburua iragartzen Ktrl+Alt+gezi-teklekin mugitzean. Irizpidea: 1.3.1 Informazioa eta erlazioak. Larritasuna: ertaina. Gomendioa: th scope="col" lehenengo errenkadan eta caption.
- Telefonoa eremua. axe-k adierazten du eremuak ez duela etiketarik. Irizpidea: 1.3.1. Larritasuna: ertaina. Gomendioa: label for="telefono" erabiltzea.
- Hasierako orriko oharrak. Banda etengabe mugitzen da, eta ezin da gelditu. Irizpidea: 2.2.2 Pausatu, gelditu, ezkutatu. Larritasuna: handia. Gomendioa: pausatzeko botoi bat gehitzea.
- Fokua. Webguneak ez du foku ikusgarririk. Irizpidea: 2.4.7. Larritasuna: handia. Gomendioa: outline ez kentzea.
- Orrikatzea. Botoiek 18 × 18 px dituzte. Ez du betetzen EN 301 549 arauaren 9.2.5.8 betekizuna. Larritasuna: ertaina.
- Irudiak. Irudi guztiek testu alternatiboa dute, axe-k ez duelako irudi-errorerik ematen.
Ondorioa. Webgunea partzialki irisgarria da, eta irizpideen % 70 betetzen ditu.
Zuzenketa errubrikarekin
| Irizpidea (pisua) | Maila | Puntuak | Zuzentzailearen iruzkina |
|---|---|---|---|
| Esparrua, lagina eta oinarri-lerroa (10) | Nahikoa ez | 3 | Lau atalak aipatzen ditu, baina ez helburu-maila, ez ebaluatutako egoerak (formularioa erroreekin eta bidalita, taula iragazita, 320 px), ez bertsioak. Falta da esatea zergatik ez dagoen ausazko laginik. |
| Metodoa eta tresnak (10) | Egokia | 6 | Tresnak, teklatua eta NVDA konbinatzen ditu, baina ez du bertsiorik ematen, ezta axe-ren irteera nola egiaztatu zuen esaten ere. 11. aurkikuntzak arriskua erakusten du: irudi bat ontzat ematea tresnak protestatzen ez duelako. |
| Identifikazioa eta deskribapena (25) | Egokia | 15 | 15 akatsetatik 10 hautematen ditu. Falta zaizkio «planoa» alt testua (1.1.1), aldatzen ez den izenburua (2.4.2), iragartzen ez den berrespena (4.1.3), rolik eta egoerarik gabeko galderak (4.1.2) eta sarbide azkarrak 320 px-ean (1.4.10). Maparen tranpa 2.1.2 da, ez 2.1.1 (mapa gezi-teklekin erabil daiteke); erroreen irizpide nagusia 3.3.1 da; «ez du foku ikusgarririk» orokortzea da: menuak baino ez du huts egiten. Kontrasteak ez du neurketa ematen (3,08:1, #8A8A8A #F2F2F2 gainean). 2. aurkikuntza eredu ona da. |
| Larritasuna eta lehentasunak (15) | Nahikoa ez | 5 | Maparen tranpa kritikoa da (orria blokeatzen du eta interferentziarik ezaren irizpidea da), ez handia; lang gabeko paragrafoa txikia da: testua entzuten da, ahoskera txarrarekin bada ere. Ez dago fasetako planik, ezta inpaktuaren, maiztasunaren eta ahaleginaren araberako ordenarik ere. |
| Gomendioak (15) | Egokia | 8 | 2., 6. eta 7. aurkikuntzetakoak zehatzak dira, eta 2.ak onarpen-irizpidea du. «JavaScripta berrikustea», «gris ilunago bat» edo «aria-invalid gehitzea» gomendioek ez dute esaten zer lortu ezta nola egiaztatu ere; erroreetarako, eremuarekin lotutako testua falta da. |
| Idazketa (15) | Nahikoa ez | 5 | «Ez da irisgarria» baieztapen absolutua da, Lighthouse-ren puntuazioak ez du adostasuna neurtzen, eta «zehapenak saihesteko» alarmista da. Laburpenak ez du esaten zer pertsonak zer zeregin ezin dituzten egin (adibidez, sagurik gabe erreserbatu). Aurkikuntzak, berriz, inpertsonalak eta irakurterrazak dira. |
| Ondorioak eta mugak (10) | Nahikoa ez | 2 | Ehuneko bat ez da ebazpen bat: ataria ez dator bat WCAG 2.2 AA mailarekin. Ez du adierazpenerako egoerarik proposatzen, EN 301 549 v3.2.1 arauan existitzen ez den 9.2.5.8 betekizun bat aipatzen du (2.5.8 WCAG 2.2 soilik da) eta ez ditu mugak aipatzen. |
Azken nota: 44 / 100. Hurrengo entregarako lehentasunak: tresnak ikusten ez duena eskuz egiaztatzea, irizpideen esleipena diagnostiko diferentzialaren taularekin berrikustea, larritasun bakoitza eragindako zereginarekin justifikatzea eta zifra automatikoak adostasun-ebazpen batekin eta betetze-egoera arrazoitu batekin ordeztea.
Auditoria honen txosten-eredua proiektua entregatzen duzunean erakusten da, zurea baldintza ez dezan.